عكاسى هنر نیست ، حرفه است

درباره هلمت نیوتن

آیدا محجوب:
فمینیست ها از وى متنفرند و عكاسان مدرن او را یك نابغه مى دانند. كسى كه با استفاده از مدل هاى منطقه آمریكا و بهره گیرى از تصاویر طبیعى عكس هاى سوررئالى را به ویژه از زنان خلق مى كرد و در دنیا وى را به عنوان یكى از معروف ترین عكاسان مد مى شناسند. همسر وى در مورد فعالیت هاى هنرى او سخنانى گفته است و از آن جمله اینكه هیچگاه از همسرش به دلیل عكاسى از زنان مدل حسادت نكرده است و با توجه به اینكه زنان براى موضوع عكاسى همسرش اهمیت بسزایى داشتند و او به همین واسطه از زنان بسیارى عكاسى كرده اما مارگارت تاچر نخست وزیر پیشین انگلستان به گفته این عكاس یك زن ترس آلود بود كه هیچگاه حاضر نشد از وى عكاسى كند.


هلمت نیوتن عكاسى است كه در سال ۱۹۶۶ در زمانى كه به شنا علاقه خاصى داشت عكاسى از بین رفته در شاخه مد را مجدد در مجله معتبر كویین زنده كرد. تمام تصاویرى كه وى مى گرفت، از زنانى بود كه لباس هاى مختلف آن زمان را در سالن مد به تن داشتند و یا روى زمین یا كنار پنجره ایفاى نقش مى كردند. برخى عكاسى او را یك زهر به تمام معنا توصیف مى كنند و زنان با انتقاد از شیوه به تصویر كشیدن ابزارى قشر خود نیوتن را یك موجود تنفرانگیز مى دانند. برخى از كارشناسان این نوع عكاسى را خطى بین مد و عكاسى نا مناسب مى دانند و معتقدند هلمت نیوتن مى توانسته در طول دوران عكاسى اش از هوش سرشارى كه در این بخش داشت بهتر استفاده كند در حالى كه وى این هوش را در جایى هزینه كرده كه خوشایند كارشناسان و علاقه مندان به هنر عكاسى نیست. او تا سال مرگش در ۸۲ سالگى كه سال گذشته در اثر تصادف روى داد به عنوان پادشاه عكاسى نا مناسب شناخته شده بود. نیوتن عكاسى بود كه هیچگاه نقطه واقعى و اوج اثر را به تصویر نكشید و تنها به موضوعات پوچ پرداخت. عكس هاى او همگى در زمره تصاویرى بود كه افرادى سطحى نگر از آن استقبال مى كردند و آن را مى خریدند. او در مجله گمبلر و تعدادى از مجلات زرد معروف دنیا كار مى كرد. به اعتقاد دیوید بیلى یكى از منتقدان نیوتن عكاسى او در پاره اى اوقات بسیار ابتدایى و بد بود. عكاسان امروزه در زمینه مد بیشتر از ایده ها و طرح هاى یكدیگر استفاده مى كنند و به همین دلیل این نوع عكاسى امروزه در جهان با یكدیگر مشابهت دارد و نوآورى در آنها دیده نمى شود. اما با این حال هلمت در این نوع عكاسى مانند دیگران كار نمى كرد و طرح هاى نویى ارائه مى داد با اینكه در بسیارى موارد عكس هایى كه او گرفته مورد انتقاد قرار مى گیرد. نیوتن در مصاحبه اى در سال ها پیش با انتقاد از اسم هنر بر حرفه عكاسى گفت: برخى از مردم عكاسى را هنر مى دانند اما من كلمه هنر را لغتى ناشایست براى این حرفه مهم مى دانم كه سبب مى شود با اطلاق كلمه هنر به آن تمام حس درونى اش كشته شود. من عكاسى نمى كنم، بلكه گلوله اى آماده شلیكم. در عكس هاى پنجاه ساله نیوتن عموماً زنان در تصویر دیده مى شوند. جى. جى بالارد رمان نویس و سازنده چندین تئاتر براى یكى از فیلم هایش كه هرگز به نمایش درنیامد، از نیوتن در بخش عكاسى استفاده كرد.


نیوتن جزء نخستین عكاسانى است كه مدل هایش را به ساحل برده و در میان شن ها تصاویرى از آنان به ثبت رسانده كه تابش نور خورشید و بازتاب آن بر شن هاى ساحل ها به این تصاویر ویژگى هاى خاصى داده است. یكى از مدل هاى وى ماریا هلوین با یادآورى دوره جوانى كه به عنوان مدل فعالیت داشت مى گوید: نیوتن انسانى سخت كوش بود و براى عكاسى ساعت ها وقت مى گذاشت و تصاویرى كه خلق مى كرد دقیقاً همان هایى بود كه در فكر داشت و مى خواست ثبت كند. نیوتن در نخستین سال هاى عكاسى در سال ۱۹۳۲ یك جعبه دوربین وولورث خریدارى كرد و از سن ۱۲ سالگى عكاسى را آغاز كرد. وى در عكس هایش از مدل ها به رنگ پوست آنها توجه داشت و تلاش مى كرد به سبب نوع انعكاس نور بر رنگین پوستان از آنها بیش از دیگران بهره گیرد. او در این تصویربردارى توانسته به موضوع مرگ نیز بپردازد و با بى رنگ و مسخ كردن چهر ه هاى مورد نظرش این موضوع به وضوح در عكس هایش قابل لمس است. به اعتقاد برخى از منتقدان این عكاس مدل نیوتن داراى یك مشكل روحى بوده كه این در عكاسى وى قابل مشاهده است. او بسیارى از پروژه هاى عكاسى اش را رها كرده و در همان حال به سراغ مدل دیگرى رفته و پروژه دیگرى را آغاز كرده است. او در عكاسى اش حاضر به هیچ نوع هزینه كردنى نبود و به گفته بیلى همیشه تصور مى كرد بهترین طراح و كارگردان براى خلق تصاویرش دوربین است. همسر نیوتن در مورد وى مى گوید: هلمت مردى دوست داشتنى بود و جاى خالى اش در زندگى به وضوح مشخص است. او به هیچ كس شباهت نداشت. او به عكاسى عشق مى ورزید و با آزادى كامل هر آنچه را كه مى خواست بدون هیچ ابا و ترس یا تصور از نگاه انتقادى به تصویر مى كشید و با نهایت شهامت از آثارش دفاع مى كرد. او یك انسان خودبین در عكاسى بود و نقش اصلى و نهایى در عكس هایش را برعهده داشت. هلمت در زندگى هیچگاه متوقف نشد و همیشه در حال حركت بود همچنان كه در زمان مرگش نیز پس از عكاسى در حال رفتن به هتل بود كه تصادف كرد و جانش را در راه حرفه اش از دست داد.

روزنامه شرق، 19 مرداد 1384، سال دوم شماره 546