در پی حضور شهیدالاعلم، عكاس سرشناس بنگلادشی در ایران( به مناسبت برگزاری نمایشگاه جایزه كاوه گلستان)، برای آشنایی بیشتر با دیدگاه عكاسانه وی، گفتگویی خودمانی در محل اقامت وی داشتیم كه گزارش زیر خلاصه‌ای از آن است.(با تشكر از سهراب محبی به خاطر همكاری او در ترجمه گفتگوها.)

مصاحبه :مهری شیربتی
عکس: امید صالحی
یک شنبه 12 مهر ساعت 1 بعدازظهر - هتل لاله تهران

من در سایت تخصصی‌تان مختصری از بیوگرافی شما را خوانده‌ام، اینكه ابتدا در لندن شیمی خوانده‌اید، چه شد كه به عكاسی روی آوردید؟
دیدم این آن چیزی نیست كه من می‌خواهم. ما آنجا با تصاویر زیادی سروكار داشتیم، ولی در شیمی و خواص مواد به چشم دیگری به آنها نگاه می‌شد. من به تصویر توجه دیگری داشتم، دیدم ما در بنگلادش، چقدر "تصویر" داریم، تصاویری كه می‌توانست خیلی اهمیت داشته باشد...این مرا به سوی عكاسی جذب كرد.
دهه 80 از انقلاب اجتماعی بنگلادش عكس گرفتم، 1988 از سیلی كه در بنگلادش اتفاق افناد عكاسی کردم، 1989آژانس عكس Drik را تاسیس كردم.قبل از آن برای یك آژانس انگلیسی عكس می‌گرفتم، ولی سیستم یك آژانس انگلیسی هیچگاه با سیستم یك عكاس بنگلادشی جور در نمی‌آید.آنها از بین عكسهای ما به سلیقه و دید خود برداشت می‌كردند، پول عكسها را با یك فاصله زمانی پرداخت می‌كردند و این برای عكاسی كه می‌خواست پولش را برای كار های بعدی هزینه كند، مشكل ساز بود. به همین خاطر با تاسیس این آژانس، سیستمی تشكیل دادیم كه بتوانیم عكاسان خودمان را پوشش دهیم و آنها بتوانند از امكانات آژانس ما برای كار استفاده كنند.
چه امكاناتی در اختیار عكاسانتان قرار می‌دهید؟
امكانات ابزاری و لابراتواری، امكانات آموزشی، نمایشگاهی و ارتباط با گالری‌ها و آژانس‌های بین المللی و...ما سعی كردیم یك سیستم ملی برای خود تشكیل دهیم، یكی از چیزهایی كه فكر می‌كنم در ایران هم باید مطرح باشد این است كه آژانس‌های خارجی در زمان اتفاقاتی مثل انقلاب و زلزله وسیل و ... عكس‌های ما را می‌خرند و نمایش می‌دهند ولی اهمیت مسائلی مانند اینكه كشور ما به سوی دموكراتیك شدن می‌رود را در عكس‌های ما نمی‌خواهند.
ما خواستیم خودمان كشورمان را تصویر كنیم.
چگونه پا به عرصه ارتباطات بین‌المللی گذاشتید؟
ما در ابتدا برای برگزاری یكسری نمایشگاه به سراغ اسپانسرهای خارجی(فرانسوی) رفتیم، در 1993 نامه‌ای به وردپرس فتو نوشتم كه چگونه شما می‌خواهید مال همه دنیا باشید ولی فقط عكاسی آمریكای شمالی و اروپا را پوشش می‌دهید! بعد از آنها به من زنگ زدند كه قبل از شما ما نامه‌ای برایتان فرستاده‌ایم مبنی بر درخواست از شما برای عضویت در وردپرس فتو. گفتند كه یكی از نمایشگاه های ما كنسل شده، آیا شما حاضرید برگزاركننده آن باشید؟ ما پذیرفتیم ولی فقط 17 روز زمان داشتیم و هیچ گالری نداشتیم...در مدت 17 روز با سرعت به ساخت و آماده سازی یك گالری مشغول شدیم. زمانی كه وردپرس فتو به بنگلادش آمد هنوز دیوارهای ساختمان خیس بود و بیرون از گالری، توی خیابانها بین دولت و مخالفان جنگ بود. ما هم برای افتتاح نمایشگاه یك نماینده از دولت و یك نماینده از مخالفان را دعوت كردیم.
در 1994 اولین نت ورك بنگلادش را هم راه‌اندازی كردیم. 1998 مدرسه عكاسی در بنگلادش تاسیس كردیم،رضا دقتی(عكاس ایرانی) هم جزو اولین مدرسان ماست.
در مورد سیستم آموزشی این مدرسه توضیح می‌دهید واینكه آیا شرایط خاصی برای پذیرش دانشجو دارید، مانند سن و جنسیت و...
محدودیت خاصی نداریم. در همه دانشگاههای عكاسی، سیستم عكاسی غربی تدریس می‌شود. از هركه بپرسید چند عكاس فقید را نام برد انسل آدامز، اودون و... را نام می‌برند. اینها عكاسان بزرگی هستند ولی ما اینجا هم خواستیم سیستم ملی و سنتی داشته باشیم.
چه مطالب و دروسی به دانشجویانتان آموزش می‌دهید؟ آیا روند ثابت و مشخصی دارید یا برای گروههای مختلف، متفاوت است؟
سال اول سیستم عكاسی با پین هول(pin hole) را آموزش می‌دهیم. بعد وارد كارهای آتلیه ای می‌شویم. ولی پس از آن بیشتر در مورد عكاسی با هم حرف می‌زنیم تا بخواهیم عكس تولید كنند. سیاست عكاسانه مهم تر از تكنیك عكاسی است، تكنیك مرتب تغییر می‌كند، ولی درك عكاسانه مهم است.اطلاعات بیشتر در مورد این مدرسه را می‌توانید در سایت اینترنتی آنwww.pathshala.net ببینید.

شما به عنوان یك عكاس مطرح خبری با توجه به تغییرات عمده در عكاسی مدرن و تاثیر پیشرفتهای ابزاری و تكنیك دیجیتالی،آینده عكاسی خبری را چگونه می‌بینید؟ آیا هنوز هم مبحث سندیت عكس پابرجاست؟
ببینید همیشه در تصاویر دستكاری می‌شده، با وسیله و ذهن عكاس،اگر 10 نفر از یك چیز عكس بگیرند، با 10 تصویر و بیان متفاوت مواجه خواهیم شد. مهم این است كه تو تصویر را چگونه ویرایش كنی و نشان دهی. اكنون عكس هم مانند كلمه است، مهم این است كه چقدر به صداقت ماءخذ آن ایمان داشته باشی. این چیزی است كه آزانس ما از عكاسانش می‌خواهد:"صداقت تصویری"
معیاریتان برای انتخاب یا ارزش گذاری عكاسان آژانس خود چیست؟
در درجه اول به عنوان یك انسان برای من مهم هستند. اینكه چه ایدئولژی و تفكری دارند، تكنیك هم مهم است ولی تكنیك یاددادنی است.
چقدر با عكاسی ایران در ارتباطید؟
من قبلا یكبار دیگر هم به ایران آمده بودم و با تعدادی از عكاسان ایرانی مقیم خارج در ارتباط هستم و حالا خوشحالم با عكاسان ایرانی آشنا شده‌ام كه در ایران مانده‌اند و عكس‌هایی به این خوبی می‌گیرند.
آیا كاوه گلستان را می‌شناختید؟
متاسفانه از نزدیك او را نمی‌شناختم. ولی دلم می‌خواست او را می‌دیدم. گاهی دلم می‌خواهد از او بپرسم چگونه توی ایران زندگی می‌كرد ولی برای BBC عكاسی می‌كرد؟ برای BBC عكس‌هایی كه او از تو می‌خواهد باید بگیری و تصویری كه خودش می‌خواهد پخش می‌كند. دلم می‌خواست با خود كاوه از نزدیك صحبت می‌كردم. به هرحال او عكاس بزرگی بوده كه اینهمه عكاس و جوان مشتاق در نمایشگاهش گرد آمده بودند.
از اینكه وقتتان را در اختیار ما گذاشتید متشكرم. آیا می‌خواهید در مورد موضوع سخنرانی روز چهارشنبه خود توضیحی بدهید؟
می‌خواهم در مورد تغییراتی كه در عكاسی خبری معاصر اتفاق می‌افتد صحبت كنم، بیشتر هم از نگاه یك بنگلادشی، پس تا چهارشنبه.