انتخاب و بهینه‌سازی سخت‌افزار و نرم‌افزار كامپیوتر برای تصویربرداری دیجیتال – قسمت اول

كامپیوتر جزء اساسی و مهمی در تصویر برداری دیجیتال است و عكاسی دیجیتال بدون كامپیوتر مفهومی‌ ندارد. از سوی دیگر تصویربرداری دیجیتال، نیازهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری قابل ملاحظه‌ای را طلب می‌كند، چرا كه با پردازش حجم زیادی از اطلاعات همراه است: یك دوربین دیجیتال SLR شش مگاپیكسلی، تصاویری با حجم 18 مگابایت تولید می‌كند و اگر با فرمت RAW تصاویر تهیه شوند، حجم تصاویر 16 بیتی حاصله به 36 مگابایت می‌رسد. اسكن كردن فیلمهای 35 میلیمتری با دقت 4800 dpi بصورت 8 بیتی، فایلهایی با حجم 55 مگابایت و بصورت 16 بیتی، فایلهایی با حجم 110 مگابایت تولید می‌كند. در دنیای مدیوم فرمت، كار باز هم مشكلتر می‌شود: اسكن نگاتیوهای 6X4.5 با دقت 4800dpi و بصورت 16 بیتی، باعث تولید تصاویر 400 مگابایتی! خواهد شد. وقتی این حجم اطلاعاتی وارد برنامه های پردازش تصویر شود، میزان اطلاعات پردازشی، افزایش بیشتری نیز می‌یابد چرا كه گاه نیاز به پردازش چندین لایه مختلف وجود دارد. این فایلهای حجیم علاوه بر نیاز به سرعت پردازش و نیز انتقال، به فضاهای مناسب برای ذخیره نیز نیاز دارند. در هنگام كار با فایلهای بزرگ، كمترین عدم بهینه بودن سخت افزار و نرم افزار، خود را بصورت جدی به رخ خواهد كشید.

تصمیم داریم در سلسله مقالاتی (كه الزاما در پی هم نخواهند بود)، به بحث و بررسی درباره انتخاب سخت افزار و نرم افزار و نیز بهینه سازی آنها برای تصویر برداری دیجیتال بپردازیم. در مورد اجزاء مختلف سخت‌افزاری (شامل فرم كامپیوتر، پردازنده، حافظه، هارددیسك، مانیتور و كارت گرافیكی، اینترفیسها و انواع آنها و كارتخوانها) مطالبی را مرور خواهیم كرد و در این زمینه حتما دو اصل به‌روز بودن مباحث سخت‌افزاری و نیز موجود بودن آنها در بازار ایران را مد نظر داریم. سپس در مورد بهینه‌سازی نرم‌افزاری (شامل تنظیمات لازم در سیستم عامل ویندوز ایكس‌پی و نیز فتوشاپ) مباحثی خواهیم داشت.
كاربرد این مباحث فقط به عكاسان دیجیتال محدود نمی‌شود بلكه برای تمام كسانی كه با كامپیوتر و گرافیك كامپیوتری سروكار دارند و نیز كاربرانی كه می‌خواهند قبل از تهیه سخت‌افزار اطلاعاتی را كسب كنند، مفید خواهد بود.

1- انتخاب فرم كامپیوتر: Desktop یا Laptop
با تولید و عرضه لپ‌تاپهای امروزی كه نسبت به اسلاف خود سرعت بیشتر، مصرف باتری كمتر و قیمت ارزانتری دارند، باید كاربرد آنها را در تصویربرداری دیجیتال نیز در نظر بگیریم. با عرضه پردازنده Centrino معادله قدیمی (سرعت بیشتر= مصرف باتری بیشتر) دیگر كاربردی ندارد. پردازنده های قدرتمند سنترینو نه تنها قدرت پردازش بسیار بالایی دارند بلكه مصرف باتری آنها تقریبا نصف پنتیوم های معادل است. علاوه بر آن، وجود استاندارد بیسیم WiFi این كامپیوترها را بسیار ارزشمند كرده است. شركت AMD نیز برای لپ‌تاپها پردازنده Mobile AMD Athlon XP-M راعرضه كرده است كه یك پردازنده قوی با قیمت مناسب محسوب میشود. همچنین پردازنده Mobile AMD Athlon 64 نیز اولین پردازنده 64 بیتی برای لپ‌تاپها می‌باشد.
عموما لپ‌تاپها نسبت به كامپیوترهای رومیزی، از لحاظ كارآیی، گسترش و قابلیت به روز كردن قطعات، محدودیت دارند. اما این موضوع بدین معنا نیست كه لپ‌تاپ برای تصویربرداری دیجیتال كاربردی ندارد. كامپیوترهای رومیزی براحتی از طریق اسلاتهای موجود امكان اضافه كردن كارتهای سخت افزاری جدید را دارند. در مورد لپ‌تاپها اینكار فقط از طریق پورتهای موجود و یا اسلات PC CARD امكان دارد. از طرف دیگر میزان حافظه و ظرفیت هارد دیسكهای آنان نیز نسبت به كامپیوترهای رومیزی كمتر است. نمایشگر LCD لپ‌تاپها نیز محدودیتهای خاص خود را دارد: LCD هایی كه از لحاظ كیفیت بتوانند با مانیتورهای CRT كامپیوترها رقابت كنند، كمیاب و گران هستند. عموما محدودیت زاویه دید در لپ‌تاپها باعث تغییراتی در ظاهر و تون رنگهای عكس دیجیتال ایجاد می‌كند . همچنین پایین بودن كنتراست آنها باعث اختلال دامنه تونال رنگها می‌شود. میزان Gamut نمایشگرهای لپ‌تاپ كمتر است و نیز میزان روشنایی آنها بسته به اینكه از باتری استفاده كنند یا برق، متفاوت خواهد بود.
با تمام این مشكلات، لپ‌تاپها فواید غیر قابل انكاری در زمینه عكاسی دیجیتال دارند. امكان انتقال سریع عكسها از دوربین و مرور آنها بصورت اندازه كامل در محل عكاسی، كه گاه می‌تواند در دل طبیعت باشد، یك مزیت مهم و غیر قابل وصف برای لپ‌تاپ بشمار می‌آید. امكان انجام اصلاحات اولیه روی عكسها و نیز امكان تهیه كپی روی CD یا DVD برای آرشیو، از دیگر فواید لپ‌تاپها می‌باشند.
به طور خلاصه می‌توان گفت كه لپ‌تاپ نمی‌تواند بعنوان جانشین كامپیوتر رومیزی جهت تصویربرداری دیجیتال بشمار آید. اما در روند كاری عكاسی دیجیتال، می‌تواند نقش مهم و گاه بسیار ارزشمندی ایفا كند.

2- حافظه
حافظه RAM در تصویربرداری دیجیتال ارزش بسیار دارد چرا كه در این حیطه، پردازش اطلاعات در حجمهای زیاد صورت میگیرد. در حقیقت از لحاظ صرفه‌جویی در هزینه، موثرترین راه افزایش كارآیی یك سیستم برای تصویربرداری دیجیتال، افزایش مقدار حافظه RAM آن است.

چه مقدار RAM ؟
بر طبق یك قانون در تصویربرداری دیجیتال، میزان حداقل RAM مورد نیاز، معادل 10 برابر اندازه فایلهای تصویری است كه فرد معمولا با آنها سروكار دارد. مثلا برای فردی كه با فایلهای 20-30 مگابایتی كار می‌كند، حدود 256 مگابایت وبرای فردی كه با فایلهای حاصله از اسكن فیلمهای 35 میلیمتری با كیفیت 4800DPI كار می‌كند، حدود 512 مگابایت و در مورد اسكن‌های مدیوم فرمت، حدود یك گیگابایت RAM نیاز است. این میزان حافظه مشخص كننده حداقل نیاز است. بدین معنا كه حافظه كمتر از این میزان، كارآیی سیستم را بشدت كاهش خواهد داد. اما در عمل در هنگام تهیه حافظه، بهتر است حافظه بیشتری از این میزان حداقل تهیه شود.

چه نوع RAM ؟
نوع حافظه RAM نیز تاثیر بسزایی در كارآیی سیستم خواهد داشت. در حال حاضر بهترین انتخاب DDR2 SDRAM است. این نوع حافظه بعلت هماهنگیهایی كه با سرعت ساعت پردازنده دارد، نسبت به بقیه انواع، سرعت بیشتری خواهد داشت. علاوه بر نوع RAM ، سرعت BUS آن نیز بسیار مهم است. برای بهترین كارآیی بهتر است از بیشترین سرعت BUS موجود استفاده شود (مثلا 400 یا بیشتر). نكته مهم در انتخاب RAM آنست كه پشتیبانی برداصلی كامپیوتر از سرعت BUS حافظه میتواند یكی از معیارهای انتخاب برد اصلی باشد و بهتر است در هنگام تهیه برداصلی به این موضوع توجه ویژه‌ای مبذول شود.

3- هارد دیسك
بسیاری از كاربران، هارددیسك را فقط جایی برای ذخیره اطلاعات می‌دانند. اما در واقع هارددیسك یكی از مهمترین شاخصهای تعیین كننده كارآیی كلی سیستم می‌باشد. علاوه بر ذخیره‌سازی، سرعت اجرای نرم‌افزارها، حافظه مجازی سیستم عامل، Scratch disk در برنامه فتوشاپ(در اینمورد در قسمتهای آتی مطالبی خواهیم داشت) وسرعت باز و بسته نمودن فایلها، از مواردی هستند كه به طور مستقیم با هارددیسك درارتباط می‌باشند.

چه مقدار هارددیسك؟
در زمینه تصویربرداری دیجیتال، هرچه مقدار ظرفیت هارددیسك بیشتر باشد، بهتر است. و این میزان در هر زمان با توجه به قیمت و در دسترس بودن آن فرق می‌كند.
همچنین می‌توان از بیش از یك هارد دیسك در سیستم استفاده نمود و یكی را مثلا فقط به ذخیره سازی های دراز مدت اختصاص داد.

رابط هارددیسك
رابط هارددیسك به بورد اصلی یكی از مهمترین عوامل تعیین كننده سرعت آن است. رابطهای IDE ATA100 ، IDE ATA133 ، Serial ATA و SCSI از جمله رابطهای هارددیسكها می‌باشند.
زمانی SCSI برای هارددرایو های پرسرعت یك استاندارد طلایی محسوب می‌شد. امروزه بهبود كارآیی سایر رابطها به حدی رسیده است كه گاه این استاندارد طلایی را به چالش كشیده‌اند. Serial ATA رابط سریع و با كارآیی بالایی است كه امروزه می‌تواند جایگزینی برای SCSI محسوب شود. از سوی دیگر مدیریت راحتتر SATA نسبت به SCSI آنرا برای كاربردهای شخصی مناسب تر نموده است. البته هنوز برای كامپیوترهای Server و workstation ، SCSI انتخاب بهتری محسوب میشود.
همانند RAM ، برای هارددیسكهای Serial ATA نیز پشتیبانی بورداصلی لازم است و بایستی در هنگام خرید برد اصلی به آن توجه كرد. هر چند مادربردهای سازگار با SATA و نیز هاردهای SATA گرانتر هستند اما كارآیی و سرعت بالای آنها برای كاربردهای تصویربرداری دیجیتال بسیار جذاب و غیرقابل چشم‌پوشی است.

مشخصات هارددیسك
مشخصات هارددیسك از جمله معیارهای مهم انتخاب محسوب می‌شود. یكی از این مشخصات سرعت چرخش آن است كه به واحد RPM اندازه گیری می‌شود. هر چه سرعت چرخش بیشتر باشد، سرعت هارددیسك نیز بالاتر خواهد بود. مقادیر معمول سرعت چرخش فعلی 5400 ، 7200 و 10000 دور در ثانیه است و اخیرا نیز سرعتهای 15000 دور در ثانیه نیز عرضه شده‌اند. سرعت مناسب فعلی برای كاربردهای تصویربرداری دیجیتال، 7200 یا بالاتر می‌باشد
معیار دیگر زمان جستجو یا Seek Time است. این معیار مشخص كننده زمانی است كه هد، در موقعیت مناسب برای خواندن اطلاعات قرار می‌گیرد. به طور معمول زمان كمتر از 10 میلی ثانیه مقدار خوبی محسوب می‌شود. مهمترین معیار كارآیی هارددرایو، سرعت كلی خواندن یا نوشتن اطلاعات است. اكثر درایوهای فعلی سرعتی معادل 150MB در ثانیه دارند و هرچه از این مقدار بیشتر باشد، كارایی كلی نیز افزایش بیشتری خواهد یافت.

هاردیسكهای خارجی
هارددیسكهای خارجی كه مانند مودمهای خارجی در بیرون كامپیوتر قرار می‌گیرند، برای تصویربرداری دیجیتال دارای مزایای خاصی هستند. انتقال تصاویر بسیار بزرگ به محل دیگر ( مثلا برای چاپ)، ذخیره سازی و تهیه نسخه پشتیبان از جمله موارد استفاده این هاردیسكها هستند. در گذشته كارآیی كلی این هارددیسكها نسبت به هارددیسكهای داخلی كمتر بود، اما امروزه با استفاده از پورت سریع FireWire800 (در اینمورد در قسمتهای آتی مطالبی خواهیم داشت) سرعت این هارددیسكها نیز بسیار بهبود پیدا كرده است.

سیستم فایلی
هارددیسكها قبل از استفاده، بایستی طبق یك سیستم فایلی فرمت شوند. سیستمهای فایلی موجود شامل FAT16 ، FAT32 و NTFS هستند. سیستم فایلی پیشنهادی برای كاربردهای تصویربرداری دیجیتال، NTFS است. مهمترین مزیت سیستم فایلی NTFS‌ پشتیبانی آن از درایوهای بسیار بزرگ هارد دیسك است كه این مزیت شاید مهمترین عاملی باشد كه در اكثر اوقات باعث می‌شود كاربران به سمت استفاده از این سیستم فایلی گرایش داشته باشند. مزیت مهم دیگر آن، استفاده بهینه از كلاسترهای هارددیسك است و بعبارت بهتر، در این سیستم فضای هدر رفته كمتری در هارددیسك وجود خواهد داشت. در این سیستم جدید سكتورهای آسیب دیده (Bad Sector) هارددیسك، به طور خودكار شناسایی شده و از نوشتن اطلاعات در آن مناطق پیشگیری می‌شود. همچنین با مشخصات عالی امنیتی آن می‌توان (بخصوص در مواردی كه یك كامپیوتر مورد استفاده چند نفر است و نیز در شبكه ها)، از دسترسیهای غیر مجاز به فایلها جلوگیری كرد.

این بحث ادامه دارد...