يكي از معيارهاي تعيين كننده كيفيت يك عكس، كنتراست(Contrast) است. كنتراست تنها عامل تعيين كننده كيفيت تصوير نيست، اما بدون شك يكي از مهمترين عوامل آن به شمار مي‌رود.
عموما، كنتراست نشانگر اختلاف بين روشنايي تاريكترين و روشنترين نقاط يك تصوير است. وقتي كنتراست تصوير كم باشد، اختلاف بين روشنايي آن نقاط كم است. نتيجه پايين بودن كنتراست تصوير، كمبود محدوده تونال تصوير و در نهايت محو بودن تصوير خواهد بود. بهبود كنتراست تصوير باعث وسعت محدوده تونال تصوير و بهبود فوكوس مي‌گردد.
در اين نوشته، راههاي مختلف بهبود كنتراست را مرور خواهيم كرد و مزايا و معايب هريك را بررسي خواهيم كرد.(مانند هميشه نرم افزار هدف ما، فتوشاپ خواهد بود)

1- براي تازه‌كاران دنياي ديجيتال، وسوسه انگيزترين ابزار بهبود كنتراست، كنترل Brightness/Contrast است.

همين اول تكليفمان را با اين ابزار روشن كنيم: اين كنترل را براي بهبود كنتراست پيشنهاد نمي‌كنيم! دليلش اين است كه اين ابزار انعطاف پذيري كافي براي بهبود كنتراست ندارد، چرا كه نقاط تيره و روشن تصوير را به طور همزمان و به گونه‌اي مشابه تحت تاثير قرار مي‌دهد. در نتيجه ممكن است با افزايش كنتراست در مناطق روشن تصوير، مناطق تيره تصوير دچار كمبود محدوده تونال شوند(و بالعكس).

2- روش دوم، استفاده از كنترل Level است. مزيت اين روش امكان كنترل جداگانه مناطق روشن و تاريك تصوير است. كلا وقتي مجبور مي‌شويم كه براي بهبود كنتراست تصوير، جزئيات تصوير را قرباني كنيم بهتر است اين‌كار را در مناطق تيره و سايه‌دار عكس انجام دهيم چرا كه بيينده براحتي مي‌پذيرد كه مناطق سايه عكس، تيره است و نيازي به جزئيات ندارد اما اگر اين اتفاق براي مناطق روشن تصوير بيافتد، همه متوجه مي‌شوند كه عكس اشكال دارد.

براي بهبود كنتراست با استفاده از Level كافيست كه اسلايدرهاي دو طرف را تا محل شروع اطلاعات در نمودار به سمت داخل بكشيم. اين‌كار باعث مي‌شود كه تيره‌ترين نقطه تصوير، سياه مطلق و روشنترين نقطه تصوير نيز كاملا سفيد شود كه در نتيجه كنتراست تصوير و نيز محدوده تونال آن بهبود مي‌يابد. براي اين‌كار بهتر است كه تغيير Level را از طريق ايجاد يك لايه تنظيمي جديد انجام دهيم:
Layer > New Adjustment layer > Level
(براي آشنايي با لايه هاي تنظيمي به اين مطلب مراجعه نماييد)
گاهي لازم است كه كنتراست را كمي بيشتر افزايش دهيد. در اين موارد اسلايدر مربوط به رنگ سياه را كمي بيشتر به داخل بكشيد اما اسلايدر رنگ سفيد را تغيير ندهيد.
شايد بپرسيد كه اگر بخواهيم كنتراست را بيشتر كنيم، ميزان دقيق و مناسب تغيير محل اسلايدر ها را چگونه بيابيم؟
براي اينكه دقيقا متوجه شويم كه تغييرات اعمال شده تا چه حد مناسب هستند و در چه حدي باعث كاهش جزئيات تصوير خواهند شد، يك راه حل جالب وجود دارد: كافيست هنگامي كه ميخواهيد اسلايدرها را تغيير دهيد، ALT را بگيريد. با اين‌كار هنگام تغيير اسلايدر سفيد، تصوير كاملا سياه مي‌شود.حال اگر اسلايدر را به داخل حركت دهيد، بتدريج يكسري پيكسلهاي رنگي در تصوير ظاهر مي‌شود كه نشانه حذف اطلاعات تصوير است. رنگ پيكسلها نيز نشانگر كانال رنگي است كه دچار بيشترين آسيب اطلاعاتي شده است. پس كافيست كه قبل از شروع (يا حداقل قبل از افزايش زياد) اين پيكسلها، حركت اسلايدر را متوقف نماييم. براي اسلايدر سياه نيز همين عمل قابل انجام است، فقط با اين تفاوت كه ابتدا با گرفتن ALT تصوير كلا سفيد خواهد شد.

Canon Poweshot A70, F4.8, 1/80 s
/ تصوير اوليه

بهبود كنتراست با Level

3- پس از استفاده از كنترل Level براي تنظيم نقاط سياه وسفيد، ممكن است هنوز كنتراست تصوير به حد مورد نياز شما نرسيده باشد. چرا كه همانگونه كه متوجه شديد براي افزايش كنتراست با اين روش، محدوديتهايي وجود دارد.

در اين موارد بايد از كنترل Curve استفاده نماييم. با تنظيم Curve مي‌توان كنتراست تصوير را بدون قرباني كردن جزئيات مناطق تيره و روشن، بهبود داد. بر خلاف Level كه تنها امكان تنظيم نقاط سفيد و نقاط سياه وجود داشت، در اين روش ميتوان دامنه وسيعي از تون تصوير را كنترل نمود.
براي استفاده از Curve نيز بهتر است از يك لايه تنظيمي استفاده كنيد:
Layer > New Adjustment Layer > Curve
براي بهبود كنتراست بايد منحني را كمي به شكل S درآوريم براي اينكار دو نقطه لنگر روي منحني ايجاد مي‌كنيم: در حدود %20 بالا و 20% پايين منحني كليك كنيد تا دو نقطه لنگر ايجاد شود. حالا نقطه بالايي را كمي به چپ و نقطه پايين را كمي به راست بكشيد و در حين اينكار به تصوير نيز دقت نماييد و تغييرات را مشاهده نماييد.
اگر بخواهيد نقطه لنگر را تغيير دهيد، دكمه CTRL را بگيريد و روي نقطه قبلي كليك كنيد تا حذف شود و سپس يك نقطه جديد ايجاد كنيد.
براي دقت بيشتر ميتوانيد خطوط راهنماي پس زمينه Curve را بيشتر كنيد. براي اينكار دكمه ALT را بگيريد و روي پس زمينهCurve كليك كنيد.
با روش S-Curve در حقيقت محدوده ديناميكي (dynamic Range) در نواحي روشن و تاريك تصوير را فشرده مي‌كنيم تا محدوده مياني تصوير وسعت بيشتري پيدا كند چرا كه چشم انسان به اين محدوده مياني فوق‌العاده حساس است. به بيان ديگر با توجه به محدوديتي كه در Dynamic Range وجود دارد ما ميزان محدوده مياني را كمي وسيعتر كرده ايم تا تصوير از لحاظ كنتراست بهتر به نظر برسد.
عيب اين روش در موارد عكسهايي است كه خودشان داراي محدوده مياني وسيعي هستند و با روش فوق امكان حذف جزئيات در مناطق تيره و روشن تصوير وجود دارد.براي اين دسته از عكسها روش چهارم بسيار مفيد است.

بهبود كنتراست با Curve

4- روش چهارم براي افزايش كنتراست، استفاده از Unsharp Masking است. همانطور كه مي‌دانيد، مورد استفاده اصلي Unsharp masking براي افزايش شارپنس تصاوير است اما مي‌توان با تنظيم متغيرهايش، از آن براي افزايش كنتراست نيز استفاده نمود. براي اين كار صفحه مربوط به Unsharp masking را باز كنيد:
Filter > sharpen > Unsharp masking
براي اينكه خاصيت شارپ نمودن اين ابزار از بين برود، مقدار متغير radius را زياد مي‌كنيم . مقدار 50 مناسب است. سپس مقدار Amount را كم مي‌كنيم تا تغيير شديد روشنايي، بين نواحي تاريك و روشن كم شود. ميزان 20% براي آن مناسب است. مقدار threshold را نيز صفر قرار مي‌دهيم.

بهبود كنتراست با Local contrast enhancement

نتيجه اين روش نيز بسيار خيره كننده است. شما مي‌توانيد مقادير Radius و Threshold را بازهم به ميل خود و براي تصاوير مختلف‌تان تغيير دهيد تا به بهترين ميزان ممكن دست يابيد.
به اين روش Local Contrast Enhancement مي‌گويند.

وقتي انسان به منظره‌اي كه داراي محدوده ديناميكي وسيعي از لحاظ روشنايي است، مي‌نگرد، جهت چشم انسان مرتبا از يك ناحيه به ناحيه ديگر تغيير مي‌كند. چشم به طور همزمان، خود را با روشنايي هاي مختلف تطابق مي‌دهد و اطلاعات مربوط به هر ناحيه به مغز ارسال مي‌شود. حال، مغز با يكسري تصاوير مجزا روبرو است كه با نورسنجي! هاي مختلف تهيه شده است. در اين مرحله مغز انسان اين اطلاعات مختلف را با هم تركيب كرده و در نهايت يك منظره كامل بدون هيچ گونه حذف جزئيات و بدون هيچ گونه پله پله شدن روشنايي(با وجود نورسنجيهاي مختلف مردمك چشم) تحويل مي‌دهد.
با اين تفاسير هنوز براي سازندگان دوربينهاي ديجيتال، كارهاي بسياري در پيش رو است!

منابع:
http://www.takegreatpictures.com
http://www.luminous-landscape.com/
http://www.outdoorphotographer.com
http://www.indiana.edu/~elegans