حتما تاكنون با منظره‌اي با طيف بالايي از روشنايي (از تيره تا روشن) برخورد داشته‌ايد و براي انتقال تمام طيف روشنايي آن، مشكلاتي را تجربه كرده‌ايد.در اين موارد يا مناطق سايه، جزئيات را ازدست مي‌دهند و يا مناطق روشن.

در اين نوشتار طرز برخورد با اين مساله را در مراحل مختلف عكاسي ديجيتال مرور خواهيم نمود.

1- قبل از تهيه عكس:

بهترين راه برخورد با اين مساله اين است كه اصلا با آن برخورد نكنيم!

الف) اگر امكان دارد كمي سوژه را از زواياي مختلف بررسي كنيد شايد زاويه‌اي را بيابيد كه كنتراست روشنايي كمي داشته باشد. اگر پيش‌زمينه و پس‌زمينه داراي اختلاف روشنايي زيادي هستند، اگر ممكن باشد، يكي از آن‌دو را در كادر قرار دهيد.

ب)از منعكس كننده‌هاي طبيعي اطراف سوژه استفاده كنيد. مثلا سوژه در كنار يك ديوار روشن باشد و خود ديوار در كادر نباشد.

ج)زاويه دوربين را پايين بياوريد تا آسمان روشن در كادر نباشد. گاه خود اين تركيب بندي، نوعي كادربندي بديع محسوب خواهد شد.

د) نقاط خيلي روشن كادر را بيابيد و سعي كنيد آنها را از كادر خارج كنيد.

ه)در مورد سوژه‌هايي كه پس زمينه روشن دارند، از fill flash استفاده نماييد.

ز)به اولويتها دقت كنيد. مناطق كوچك highlight در تصوير چندان مشكل‌زا نيستند. اما يك آسمان وسيع اوراكسپوز شده و يا يك لباس عروس سفيد بدون جزئيات، كل عكس را از ارزش تهي خواهند كرد.

ح) نقاط روشن اور‌اكسپوز شده در پس‌زمينه، اهميت كمتري از نقاط روشن درخود سوژه دارند. همواره از اوراكسپوز شدن سوژه بپرهيزيد.

2- هنگام عكاسي/در دوربين:

الف)در مورد سوژه داراي اولويت، از center weighted metering استفاده كنيد. در صورت لزوم مي‌توان از -1/3 تا -1 1/3 جبران نوري استفاده نمود.

ب)در مورد مناطق highlight از partial metering همراه با قفل نورسنجي استفاده شود. در صورت لزوم مي‌توان از +1/3 تا +1 1/3 جبران نوري استفاده نمود.

ج)از پايينترين ISO ممكن استفاده كنيد. چون بايستي نويز حداقل باشد تا در مرحله بازيابي جزئيات مناطق سايه، تصوير مشكل نويز نداشته باشد.

د)در مورد مناظري كه داراي خط افق نسبتا مستقيم هستند، از Gradual ND استفاده كنيد.

ه)با استفاده از سه پايه، ار براكتينگ نوردهي استفاده نماييد. تا چندين عكس مختلف با نورسنجيهاي مختلف داشته باشيد و بتوانيد بعدا آنها را با هم ادغام نماييد. با اين روش حتي ميتوان به 10 استاپ نوري از محدوده ديناميكي دست يافت. براي براكتينگ نورسنجي از تغيير سرعت شاتر استفاده نماييد و نه تغيير ديافراگم تا عمق ميدان‌تان در عكسهاي مختلف متفاوت نباشد.

و)همواره از RAW استفاده كنيد. هم بيتهاي بيشتري در اختيارتان خواهد بود و هم امكانات بيشتري براي بازيابي جزئيات در مناطق پرنور و كم نور.

ز)از تكنيك expose to right استفاده نماييد: با توجه به هيستوگرام، طوري نورسنجي كنيد كه اكثر حجم اطلاعاتي در قسمت راست نمودار هيستوگرام باشد اما از مرز سمت راست نگذرد. با اين روش، حجم اطلاعاتي بدست آمده از منظره، به حداكثر خود خواهد رسيد كه بعدا در مرحله ويرايش مي‌توان آنرا در تمام وسعت ديناميك، پخش نمود. اين روش را فقط براي عكسهاي RAW استفاده نماييد. در jpeg بعلت تغييرات گاماي اعمال شده توسط دوربين، ممكن است نتوانيد بعدا جزئيات تصوير را احيا نماييد.

ح) هميشه هيستوگرام را در نظر داشته باشيد و هيچگاه در مورد چنين موقعيتهايي، بدون آن عكس نگيريد.

3- مرحله ويرايش/پس از تهيه عكس

الف)بازهم بر استفاده از RAW و ابزارهاي مبدل آن تاكيد مي‌كنيم. اگربتوانيد در تصاوير JPEG تا يك استاپ ديناميك رنج را افزايش دهيد، در RAW امكان افزايش تا 2 يا حتي 3 استاپ نوري خواهيد داشت.

ب) اگر از براكتينگ استفاده كرده‌ايد، هم مي‌توانيد به طور دستي آنها را باهم ادغام نماييد و هم به طور خودكار با ويژگي HDR در فتوشاپ سي اس 2

ج)اگر تنها يك تصوير RAW داريد، از روش تبديل دوگانه استفاده نماييد: يكبار تبديل را طوري انجام دهيد كه مناطق highlight داري جزئيات باشند و يكبار بر اساس مناطق سايه تبديل را انجام دهيد. سپس اين‌دو فايل مجزا حاصله را با هم ادغام كنيد. نتايج اين روش گاه بسيار خيره كننده خواهد بود.

د) گاه افزودن يك ماسك لايه از نوع gradient fill مي‌تواند همان فيلتر Gradual ND را شبيه‌سازي نموده و نتايج نسبتا خوبي داشته باشد.

ه) اگر تنها يك تصوير از نوع jpeg داريد، ابتدا يك لايه تنظيمي از نوع curve يا level اضافه نماييد و مناطق سايه را بازيابي نماييد. سپس سعي كنيد مناطق روشن تصوير را با استفاده از براش پاك كنيد تا از تاثير اين لايه در امان باشند.

و)اگر مناطق روشن يا سايه تصويرتان غير قابل بازيابي است، نسخه سياه و سفيد عكس را بسازيد. در عكسهاي سياه و سفيد، نبود جزئيات در مناطق روشن يا سايه تصوير، چندان آزار دهنده نبوده و حتي گاه عامدا آنها را به اين صورت تهيه مي‌كنند.

بحث راجع به اين موضوع در تالار گفتگو

منابعي براي مطالعه بيشتر:

http://www.scantips.com/basics14.html
http://www.dpreview.com/learn/?/Glossary/Digital_Imaging/Dynamic_Range_01.htm
http://www.luminous-landscape.com/tutorials/expose-right.shtml
http://www.normankoren.com/digital_tonality.html
http://www.photo.net/learn/drange/
http://www.fredmiranda.com/DRI/
http://www.akkasee.com/digitalcamera/archives/001268.php
http://www.akkasee.com/digitalcamera/archives/001271.php