akkasee.com - اصول اولیه پردازش تصاویر

حد و مرز ويرايش كجاست؟

2005-12-09 22:53:13

ترجمه : امير علي محبي

يكي از رايج ترين بحث ها طي چند سال اخير در بين عكاسان اصالت تصاوير بوده است. اين قضيه پي‌آمد استفاده آسان از ابزاري هم‌چون فتوشاپ بوده است كه قادر است عكس را طوري ويرايش كند كه هيچ ردي از خود به جاي نگذارد.
البته عكاسان از ابتداي اختراع اين رسانه عكس ها را ويرايش مي‌كرده‌اند. مسئله روز اين است كه اين امر به صورتي غير قابل تشخيص و بسيار ساده درآمده است.
اين كه عكس ها مي‌توانند ويرايش شوند يا نه، مشكل من نيست. به عقيده من بحث جذاب تر، ميزان اين تغييرات است. اين مسئله‌ايست كه هر عكاس به طور روزمره با آن روبروست. اين قضيه بيشتر از آن كه به نوع مديوم و بحث عكاسي ديجيتال در برابر سنتي ربط داشته باشد، پرسشي اخلاقي است كه عكاسان با آن همواره سروكار داشته‌اند.

بررسي موردي
فرض كنيد كه در حال عكاسي از يك منظره هستيد و طبيعتي بكر و زيبا را با شرايط نوري عالي در پيش رو داريد. اما درست قبل از اين كه عكس بگيريد، يك قوطي نوشابه كه در سبزه‌زار روبروي شما و در پيش زمينه عكس افتاده، توجه شما را جلب مي‌كند.
شما تصميم مي‌گيريد كه:
1. با رها كردن قوطي و بدون توجه به آن عكس خود را بگيريد و همان طور چاپش كنيد.
2. به سمت قوطي رفته، آن را برداريد و از كادر خارجش كنيد.
3. قوطي را زير شاخ و برگي در نزديكي مخفي كنيد.
4. موقعيت دوربين را طوري تغيير دهيد كه قوطي ديگر در كادر شما نباشد.
5. فاصله كانوني لنز را طوري تغيير دهيد كه قوطي در عكس شما نباشد.
6. با نوردهي كمتر، كاري كنيد كه قوطي در قسمت سايه محو شود.
7. عكس را با حضور قوطي بگيريد و در مرحله پردازش تصوير، كادر را طوري كراپ كنيد كه ديگر قوطي را شامل نشود.
8. عكس را با حضور قوطي بگيريد و در مرحله پردازش تصوير با استفاده از ابزار كلاون (Clone) قوطي را حذف كنيد.
9. با استفاده از ابزار سنتي برنينگ (Burning)‌كاري كنيد تا با تيره شدن پس زمينه، قوطي ديگر پيدا نباشد.
10. عكس را با حضور قوطي بگيريد و روي جايي كه قوطي هست، يك خرس قطبي! مونتاژ كنيد.

مطمئنم كه انتخاب شما نيز يكي از موارد فوق بوده است. سؤالي اخلاقي كه از شما دارم اين است كه نقطه تعادل چيست؟
كمي راجع به آن فكر كنيد، اما قبل از جواب دادن،‌ بگذاريد ماهيت سؤال را در نظر داشته باشيم.

ماهيت اين سؤال
به نظر مي آيد بحث ما همانا تقابل هنر و زيبايي‌شناسي در برابر ثبت واقعيت است. اگر مايل هستيد كه تصوير را طوري ثبت كنيد تا نمايش دقيق صحنه باشد – البته تا آن جا كه تكنولوژي اجازه مي‌دهد – انتخاب ما ناگزير شماره يك خواهد بود. اگر شما عكاس پليس هستيد و حاضر در صحنه جنايت و عكس شما قرار است به عنوان مدرك جرم به كار گرفته شود نيز انتخاب شما تنها شماره يك خواهد بود.
بگذاريد سناريوي ديگري را در نظر بگيريم،‌ فرض كنيد كه شما طرفدار سلامت محيط زيست هستيد و دل‌مشغولي اصلي شما آلود‌گي محيط زيست است. قوطي را مي‌بينيد و با هدف نمايش عناصر مضر و آلوده‌كننده، بهترين عكسي را كه از عهده اش بر مي‌آييد، با حضور قوطي مي‌گيريد.
در نهايت فرض كنيد كه شما يك عكاس هنري منظره هستيد كه به خلق تصاويري از مناظر زيباي پيش روي خود عشق مي‌ورزيد. منظور شما به تنهايي خلاقيت هنري در كنار عشق به طبيعت پيراموني است و مي‌خواهيد زيبايي آن چه را كه پيش رو داريد با ديگران قسمت كنيد.
نيازي نيست تا بيشتر به انواع اين مفروضات بپردازم،‌ چرا كه پاسخ آن ها واضح است. اما حال سؤال پيش روي ما نقطه تعادل و هدف از اين كار است. با فرض اين كه ما عكاس جنايي يا طرفدار محيط زيست نيستيم (گرچه من شخصي را تصور مي‌كنم كه مي‌تواند هردو مورد را شامل باشد)، بگذاريد به انتخاب هاي 1 تا 9 نگاهي بيندازيم. شماره 10 تنها براي مزاح نگاشته شده، اما چه بسا كه كسي آن را جدي بپندارد.
سؤال اين است كه آيا تفاوت اخلاقي عمده‌اي بين اين انتخاب ها موجود است؟ به عنوان يك عكاس ما حس زيبايي شناسانه خود را با انتخاب محل دوربين،‌ فاصله كانوني و نوع تركيب بندي به كار انداخته‌ايم. چند نفر از ما تا به حال شاخه‌اي را كنار نزده‌ايم، ميزي را جا به جا نكرده‌ يا از كسي نخواسته ايم تا به سمت دوربين بچرخد؟
برنينگ و داجينگ (Burning & Dodging) حدود 150 سال است كه از تكنيك‌هاي استاندارد پردازش تصاوير بوده‌اند و رتوش كردن نيز به عنوان قسمتي از پروسه سنتي پردازش عكس پذيرفته شده است. گاه به وسيله رتوش نقاط ايجاد شده بر اثر غبار وگاه چين و چروك صورت را زدوده ايم.
اما اين همان جايي است كه رتوش براي بيشتر افراد خاتمه مي‌يابد. چرا كه انواعي از عكاسي هستند كه ما به طرز موشكافانه اي از آن انتظار حقانيت را داريم. عكس يك اسب مسابقه اي در حال رد شدن از خط پايان نبايد شماره زين اسب ديگري غير از اسب برنده را نمايش دهد.

اما در مورد زدودن رد يك هواپيما در يك عكس منظره چطور؟ اگر چند دقيقه تامل كنيم خود به خود از بين مي رود. چرا نمي‌گذاريم طبيعت همراهي‌مان كند؟ ممكن است بخواهيم يك لكه كوچك در آسمان را مثل ذره اي غبار بزدائيم. اما با بزرگنمايي زياد ممكن است با يك پرنده اشتباه گرفته شود. آيا ازبين ببريمش؟ چرا كه نه؟ آيا با اين تقلب زيركانه و ناچيز (و غير قابل تشخيص) به كسي ضرري مي‌رسد؟ من عكاساني را مي‌شناسم كه مي‌گويند پرنده آن جا حاضر بوده،‌ پس زدودنش اشتباه است.
براي آن عكاس مغرور پرتره ملالي نيست كه چند چين و چروك، با استفاده از فيلتر سافت فوكوس يا تكه پارچه ابريشمي در جلوي لنز از بين بروند. آيا استفاده از ابزار كلون از صداقت كمتري برخوردار است؟ آيا نيت ما مهم است؟ يا نتيجه كار؟
همان طور كه مشهود است، ‌مثل خيلي چيزهاي ديگر در زندگي،‌ تنوع در سليقه‌ها بسيار است. چيزي كه براي يكي مسلم است، براي ديگري شك بر انگيز مي‌باشد. من قصد ارائه راه‌ حل يا پيشنهاد ندارم. به باور من هر كسي بسته به حساسيت‌ها و كاربرد اثرش حد و مرز اين قضيه را تعيين مي‌كند.
آيا عكس هاي ما قرار است هنري،‌مدرك،يا ثبت واقعيت باشند؟ انتظار بيننده چيست؟ وعده پنهان يا آشكار ما به بيننده چيست؟ تصوير ما قرار است در كدام عرصه به نمايش گذاشته شود؟ اين‌ها سوالاتي اساسي با جواب‌هايي نه چندان ساده هستند.

در اين مورد بينديشيد و موقعيت اخلاقي خود را در اين ميان بيابيد، ‌اما غيرقابل انعطاف نباشيد.

كاري كه من انجام مي‌دهم
در خلال سمينارها و كارگاه‌هاي عملي، اغلب در مورد جايگاهم در اين ميان پرسيده مي‌شود. از آن جا كه مي‌دانم اين مقاله سوالاتي چنين را در خوانندگان بر مي‌انگيزد،‌ ديدگاه خود را چنين بيان مي‌كنم.
من عكس‌هايم را به گونه اي خلق مي‌كنم تا بينش مرا از جهان به ديگران منتقل كند. خوب يا بد،‌ من نگاه منحصر به فرد خود را دارم. منظور من به نمايش گذاشتن چيزي‌است كه پيش روي داشته ام، ‌البته از طريق لنزي كه ديدگاه شخصي مرا به نمايش بگذارد و نوعي رنگ آميزي‌ كه سرچشمه مي‌گيرد از كوله بار فرهنگي و زيبايي شناختي كه شصت سال به سر بردن برروي اين سياره به من بخشيده ‌است.
اگر در هنگام عكس‌برداري كنار من مي‌ايستاديد، آيا همان چيزي را كه من ثبت مي‌كنم مي‌ديديد؟ ممكن است. در واقع، ‌در طول 3 سال گذشته كريس ساندرسون كارگردان ژورنال ويديويي، سايه به سايه ام بوده و از كارهايي كه انجام مي‌دهم فيلمبرداري مي‌كرده است، پس اين امكان وجود داشته است. هزاران نفر كه مشترك اين ويديو هستند اين ها را چهار بار در سال روي DVD هاي ما ديده اند.
اگرچه سرانجام اساسا باور دارم كه عكاسي نوعي كاهيدن است‌، ‌در حالي كه نقاشي نوعي افزودن. يك نقاش كارش را با بومي سفيد آغاز مي‌كند و هرچه را مي‌خواهد كه ما ببينيم به آن مي افزايد. يك عكاس كارش را با دنياي فيزيكي آغاز مي‌كند و با استفاده از تركيب بندي، انتخاب لنز، و سليقه‌اش تصميم مي‌گيرد تا ما به عنوان بيننده چه چيزي را ببينيم. در نتيجه،‌ با طرز تفكر من، زدودن قوطي نوشابه با هر كدام از روش هاي 9-1 كه مناسب تر باشد،‌ مسئله اي نيست.
شما ناچاريد كه به اين مسائل فكر كنيد و خود تصميم بگيريد تا چگونه با اين پرسش روبرو شويد. جواب درست واحدي وجود ندارد.

نويسنده: مايكل ريچمن

بحث و گفتگو درباره این موضوع در تالار گفتگو

دندانه دار شدن تصاویر دیجیتالی (Aliasing) بخاطر چیست؟

2005-11-27 10:50:06

معنی لغوی آلیاسینگ (Aliasing) در انگلیسی "نام مستعار" یا استعاره است، ولی وقتی در مورد تصویر سازی دیجیتال بکار برده می شود، به مفهوم یک اثر مصنوعی ناخواسته در تصویر است که باعث افت کیفیت تصویر می‌شود. منظور از آلیاسینگ دندانه‌دار شدن یا پلکانی شدن لبه های تصویر در عکسهای دیجیتالی است. از این به بعد آلیاسینگ را دندانه‌دار شدن تصویر می نامیم.
دندانه‌دار شدن پدیده‌ای است که ممکن است در مورد هر وسیله ای که با نمونه‌گیری از اطلاعات سروکار داشته باشد روی می دهد و به نوعی، تداخل الگوها محسوب می‌شود. این پدیده بیشتر در جایی روی می دهد که نسبتی بین نرخ نمونه گیری (دراینجا تعداد پیکسلهای نمونه‌گیری شده در هر فاصله) و ساختار تکراری داده ها ( در اینجا الگوی خاصی در تصویر) برقرار شود.

چشم انسان این نسبت را بصورت یک الگوی تداخلی مشاهده می کند و باعث می شود که بر طبیعت اصلی تصویر تاثیر بگذارد. یک مثال بارز از این تداخل خاص moiré است، که دقیقا دندانه دار شدن تصویر نیست، اما بگونه‌ای است که وقتی دو الگو با هم ترکیب می شوند تا الگوی سومی را ایجاد نمایند، چشم انسان به خطا می افتد.
بطور عادی، برای اطمینان از دقت مطلوب در تصویر، رزولوشن مناسب را انتخاب می کنیم تا برای ثبت جزئیات تصویر پیکسلهای کافی موجود باشد. اگر تعداد پیکسلها کافی نباشد، ما انتظار داریم فقط جزئیات کمتری را ببینیم. ولی، اینطور نیست. تئوری نمونه‌گیری به ما می گوید که وضعیت از تصور ما بدتر است و اگر تعداد پیکسلهای کافی برای ثبت جزئیات تصویر نداشته باشیم، کیفیت تصویر افت بیشتری خواهد نمود.
برای پرهیز از دندانه‌دار شدن تصویر به چه تعداد پیکسل نیاز داریم؟
ساده‌ترین مثال برای نشان دادن اثر این پدیده، خطوط موازی با فاصله یکسان هستند.

در این تصویر 20 خط سیاه و 20 خط سفید با ضخامت 5 پیکسل رسم شده است. برای ثبت این تصویر به نظر می رسد اگر برای هر خط سفید و سیاه، یک پیکسل داشته باشیم، تصویر قابل ثبت خواهد بود. البته اگر پیکسل دقیقا بر روی خط نیفتد، بجای خطوط سیاه وسفید، یک صفحه خاکستری را ثبت خواهیم کرد. شدت رنگ خاکستری به موقعیت پیکسل بر روی خط بستگی خواهد داشت.

اگر شروع به کاهش تعداد پیکسلها در تصویر نماییم، بعضی از پیکسلها در بین خطوط حذف می شوند و الگویی پدیدار می شود که با توجه به نسبت تعداد پیکسلها و فاصله خطوط، متفاوت خواهد بود. بوضوح، این تصویر نمایش دقیقی از تصویر اصلی نیست و ساختار منظم خطوط به هم ریخته است. این دقیقا همان پدیده دندانه دار شدن یا آلیاسینگ است.

راه حل چنین مشکلی، بلور کردن تصویر پیش از کاهش تعداد پیکسلها است. این کار لبه‌های شارپ خطوط را از بین می برد و به پیکسلها اجازه می دهد که بتوانند هنگام نمونه‌گیری، مقادیر میانی (مثلا مقداری بین سیاه و سفید) را هم انتخاب نمایند. دراین حالت کلا تصویر شارپنس کمتری دارد، ولی حالت کلی تصویر حفظ شده است.

این پدیده بر روی یک تصویر واقعی چگونه اثر می گذارد؟
البته، چنین ساختار تکراری منظمی در تصاویر مربوط به اشیاء طبیعی به ندرت دیده می شود و بیشتر مربوط به ساخته‌های بشر مثل ساختمانها می باشد. ولی به هر حال، باید از اثرات دندانه‌دار شدن در هر حالتی جلوگیری نمود.
در هر دو تصویر زیر (چرخ و فلک بزرگ پارک ملت مشهد) تعداد پیکسلها یکسان است و تنها تفاوت در نحوه ایجاد آنها است. در تصویر اول، برای تغییر سایز از الگوریتم bicubic فتوشاپ استفاده شده که ابتدا عکس را بلور می‌کند تا قبل از کوچک کردن تصویر مقادیر میانی در تصویر ایجاد شود و سپس اندازه تصویر کوچک می‌شود. در تصویر دوم با الگوریتم nearest neighbor ، بدون بلور کردن، تصویر با استفاده از الگوریتم نمونه گیری پیکسلها، به همان سایز قبلی کوچک شده است و چون مقادیر میانی وجود نداشته، همانطور که مشاهده می کنید، پدیده دندانه‌دار شدن در لبه ها دیده می شود. ضمنا سیمهای فولادی میان سازه چرخ و فلک نیز به علت نازکی در بسیاری از مناطق حذف شده اند.

این تصویر با استفاده از گزینه bicubic در فتوشاپ کوچک شده است. این گزینه اندکی تصویر را بلور میکند، ولی در عوض، طیف رنگها هموار است و تصویر با تعداد پیکسلهای موجود عکس، هماهنگی مناسبی دارد.

این تصویر با استفاده از گزینه Nearest neighbor در فتوشاپ کوچک شده است. همانطور که مشاهده می کنید پدیده دندانه‌دار شدن در لبه ها مشاهده می شود.

XMP و نقش آن در روندكاري تصويربرداري ديجيتال : قسمت دوم

2005-11-11 01:11:16

مراحل استفاده عملي از XMP در روند كاري ديجيتال

در ادامه بحث XMP، در ذيل به 5 مرحله استفاده عملي از XMP در فرآيند مديريت اطلاعات عكاسي ديجيتال مي‌پردازيم.

1- دسترسي به اطلاعات metadata در adobe bridge
Adobe bridge كه در فتوشاپ CS2 ارائه شده است، داراي امكانات عالي براي مديريت فايلهاي تصويري است.
Adobe bridge را از طريق file > Browse احضار كنيد. پس از مراجعه به فولدر حاوي عكسها، با كليك روي هر عكس، قادر خواهيد بود كه اطلاعات Metadata مربوطه را در پنل metadata در سمت چپ و پايين مشاهده نماييد.

2- ويرايش اطلاعات metadata
در قسمت پنل metadata ، چند زير شاخه بنامهاي file properties ، IPTC core و camera data مي‌بينيد. در قسمت IPTC ، امكان ويرايش كادرهايي مانند description (توضيح مختصر در مورد فايل عكس)، creator (صاحب اثر) و اطلاعات كامل مربوط به آن مثل آدرس، وب سايت و اطلاعات كپي رايت وجود دارد. كاربرد file properties و camera data نيز از نامشان مشخص است كه اولي اطلاعاتي راجع به مشخصات فايل و دومي راجع به اطلاعات exif دارد كه اين‌دو البته غير قابل ويرايش هستند. در كنار پنل metadata ، پنل مهم keyword وجود دارد. در اين پنل مي‌توانيد يك يا چند كلمه كليدي را به فايل منسوب كنيد تا در هنگام بازيابي و جستجوي فايلهاي عكس، از آنها براي يافتن سريع فايلهايتان استفاده نماييد. هم مي‌توان از كلمات كليدي آماده در پنل استفاده كرد و هم امكان ساخت كلمات كليدي جديد وجود دارد.

*** روش ذكر شده واجد دو مزيت بزرگ است. 1) مي‌توانيد چندين فايل را يكباره انتخاب كنيد (‌با ctrl و كليك روي آنها) و عمل انتساب اطلاعات metadata مورد نظرتان را در يك بار براي همگي انجام دهيد. اين‌كار براي فايلهاي عكس مربوط به يك پروژه كاري يا يك پروژه عكاسي در محل خاص، بسيار مفيد است. 2) پس از نسبت دادن اطلاعات metadata به فايلها، نيازي به ذخيره مجدد آنها نيست و اين يك فايده مهم دارد. چرا كه ذخيره كردن‌هاي پي‌در‌پي در مورد فايلهاي JPEG منجر به كاهش كيفيت و از دست رفتن اطلاعات تصويري آنها، در هر بار ذخيره كردن خواهد شد.

3- استفاده از تمپلت template metadata
در قسمت قبل گفتيم كه مي‌توان به يكباره چندين فايل را انتخاب كرد و اطلاعاتشان را باهم ويرايش نمود. اما اين كار در عين مفيد بودن، دو محدوديت نيز دارد. ممكن است فايلهاي مورد نظر در يك فولدر نباشند تا بتوان همه را باهم انتخاب كرد. و محدوديت مهم ديگر اين است كه ممكن است فايلهاي مشابهي در آينده نيز توليد شوند (مثل پروژه‌اي كه چندين روز طول مي‌كشد)، كه نياز به ويرايش مشابهي در metadata داشته باشند.
براي حل اين مشكل، از metadata template استفاده مي‌كنيم. يعني يك الگو از metadata مورد نظر مي‌سازيم و سپس براحتي آن را به تمام فايلهاي يك پروژه، چه درحال و چه در آينده منسوب مي‌كنيم.
ساخت تمپلت بسيار ساده است. يك فايل جديد خالي در فتوشاپ باز كنيد و وارد صفحه File>File Info شويد. تمام اطلاعات مورد نظرتان را اعم از صاحب اثر، توضيحات پروژه، كلمات كليدي و ... را در كادرهاي مختلف آن وارد نماييد. سپس از طريق دكمه مثلثي بالاي همين صفحه، منو مربوطه را باز كرده و از طزيق save metadata ، با اختصاص دادن يك نام مناسب، آن را ذخيره نماييد.

حالا براي نسبت دادن اين الگوي metadata ، كافيست فايلهاي مورد نظر را انتخاب كرده، سپس از منوي editدر adobe bridge با انتخاب گزينه append metadata ، براحتي و با يك مرحله، metadata مورد نظرتان را به تمام فايلهاي پروژه نسبت دهيد. گزينه replace metadata اطلاعات جديد را جايگزين اطلاعات قبلي مي‌كند ولي append metadata، اطلاعات جديد را به اطلاعات قديم مي افزايد.

4 – ساختن پنلهاي اختصاصي metadata
همانگونه كه قبلا هم گفتيم، گاهي در برخي پروژه هاي كاري نياز است كه اطلاعات خاصي را در metadata وارد نمود. مثل اطلاعات مربوط به طول و عرض جغرافيايي در يك پروژه عكاسي نقشه برداري، يا اطلاعاتي مثل مشخصات قطعات صنعتي در يك پروژه عكاسي صنعتي. هر چند مي‌توان اين اطلاعات جديد را در همان كادر description وارد نمود، اما اگر براي هر كدام از اين موارد يك كادر مجزا وجود داشته باشد، هم وارد نمودن اطلاعات براي اپراتور آسانتر مي‌شود و هم بازيابي فايلهاي عكس بر حسب اين اطلاعات، سريعتر خواهد بود. پلتفرم XMP اين امكان را فراهم نموده است تا كاربران و شركتها، بر حسب نياز خود بتوانند پنلهاي اختصاصي براي وارد نمودن metadata بسازند و از طرفي اين اطلاعات جديد نيز دز همه برنامه‌هاي ديگر و سيستمهاي عامل ديگر نيز قابل انتقال و مشاهده است. و اين يكي از مزاياي بزرگ استفاده از XMP درمديريت اطلاعات است.
ساخت پنل اختصاصي، بر اساس استاندارد XML و به صورت يك فايل متني است كه بعد از ساخت در فولدر Program Files\Common Files\Adobe\XMP\Custom File Info Panels قرار مي‌گيرد و قابل استفاده است. براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد ساخت اين پنلهاي اختصاصي اين راهنما را دريافت نماييد. البته پنلهاي آماده مفيدي نيز وجود دارد كه كافيست آنها را دريافت كرده و نصب نماييد. يكي از كاربردي‌ترين اين پنلهاي آماده را مي‌توانيد از اين آدرس دريافت كنيد.

4- بازيابي و جستجوي فايلهاي تصويري
در صورتي كه از روش اين نوشتار براي مديريت اطلاعات مربوط به فايلهاي عكس خود استفاده نماييد، يافتن يك يا چند فايل خاص نيز بسيار آسان خواهد بود. براي جستجو، صفحه مربوطه را از طريق منوي file و يا CTRL+f باز كنيد. دراين صفحه مي‌توان معيارهاي جستجوي متعددي را از اطلاعات metadata يا كلمات كليدي وارد نمود و نتيجه را به سرعت مشاهده كرد. براي اضافه نمودن معيارهاي جستجو از آيكون بعلاوه استفاده نماييد.

Version Cue -5 يا مديريت نسخه هاي مختلف يك فايل
گاها در روند كاري ويرايش يك فايل مجبور هستيد كه نسخه‌هاي مختلفي از يك فايل را ذخيره كنيد. براي اينكه اين نسخه هاي مختلف را بهتر پيدا كنيد، بايستي نامهايي طويل يا پيچيده به آنها نسبت دهيد كه مبين وضعيت فايل باشند. مثلا اسمي نظير shiraz project edit final3.jpg . از طرف ديگر، پيدا كردن و مديريت اين فايلها هم بسيار مشكل است. در فتوشاپ CS2 ابزاري بنام Version Cue ارائه شده است كه كارش مديريت همين نسخه‌هاي مختلف يك فايل است. Version Cue قادر است نسخه هاي مختلف يك فايل را رديابي كرده و آنها را در Adobe Bridge به صورت يكپارچه نشان دهد. همچنين براحتي مي‌توانيد در صورت نياز، به نسخه هاي گذشته يك فايل بازگشت نماييد. در واقع عاقلانه است هر زماني كه نياز به يك نوع ويرايش همراه تخريب اطلاعات وجود دارد، آنرا به صورت نسخه جديد ذخيره كنيد تا با استفاده از قدرت Version Cue در صورت لزوم به نسخه قبلي برگشت نماييد. از آنجا كه اطلاعات metadata در تمام نسخه‌هاي فايل الحاق مي‌شود، بنابراين با استفاده از Version Cue و Adobe Bridge ‌ امكان بررسي نسخه هاي مختلف يك فايل حتي بدون باز كردن آنها وحود دارد (چون بحث Version Cue خود مستلزم نوشتاري مستقل است، در اينجا فقط به كاربرد پلتفرم XMP در آن اشاره كرديم و بحث كاملش را مي‌گذاريم براي فرصتي ديگر، اگر عمري باقي بود).

*****************************************

در اينجا بحث XMP‌ و كاربرد آن در فرآيند مديريت اطلاعات عكاسي ديجيتال به پايان مي‌رسد. سعي كرديم كه در اين دو قسمت، ضمن معرفي آن، بيشتر به اصول كاربردي XMP بپردازيم كه احتمالا بحث تئوري آن در گنجايش حوصله خوانندگان نمي‌باشد. در واقع براي استفاده عملي از اين بحث، بكاربردن همين 5 مرحله فوق الذكر كافي است و نيازي به اطلاعات ديگري ندارد.

بحث درباره اين موضوع در تالار گفتگو

منابعي براي مطالعه بيشتر:
Bettina and Uwe Steinmueller, Digital Photography Workflow Handbook
Uwe Steinmuller, Jurgen Gulbins, The Art of RAW Conversion
Photoshop CS2 Book for Digital Photographers
http://www.adobe.com/products/xmp/main.html
http://www.iptc.org/
http://www.disc-info.org/resources/xmp.zip

XMP و نقش آن در روندكاري تصويربرداري ديجيتال

2005-10-27 14:16:24

تصويربرداري ديجيتال در چندسال اخير دچار رشد غيرقابل تصوري شده است. استفاده فراوان از دوربينهاي ديجيتال، موبايلهاي دوربين‌دار، آرشيو نمودن عكسهاي چاپي به صورت فايلهاي تصويري و از همه مهمتر، فراگيرشدن اين امر در بين تعداد زيادي از افراد جامعه باعث توليد حجم زيادي از فايلهاي تصويري شده است. از سوي ديگر و در بعد سيستمهاي حرفه‌اي نيز حجم توليد فايلهاي تصويري گسترش غيرقابل تصوري يافته است. سيستمهاي نقشه‌برداري، تصاوير ماهواره‌اي و فضايي، تصويربرداري هاي قانوني و جنايي ، سيستمهاي تصويربرداري پزشكي و .... همگي مويد اين حقيقت هستند كه در حال حاضر يك چالش عمده در اين زمينه وجود دارد و آنهم مديريت اين حجم بالاي اطلاعات است. بدون مديريت درست، نه تنها منابع اطلاعاتي دچار نوعي بي استفاده‌گي خواهند شد بلكه استخراج اطلاعات مورد لزوم از اين حجم بالا، نياز به صرف هزينه، وقت و انجام موازي كاري‌هاي بسيار دارد. اين مشكل در زمينه عكاسي ديجيتال نيز سريعا به وقوع پيوسته است. توليد تعداد زياد فايل كه در موقعيتهاي مختلف تهيه شده است، وجود فايلهايي با فرمتهاي گوناگون، وجود نسخه هاي مختلف از يك فايل، وجود فايلهايي كه با دوربينهاي مختلف و با خصوصيات مختلف در طي چند سال تهيه شده‌اند، همگي باعث شده اند كه امروزه بسياري از عكاسان ديجيتال اين خطر را حس كنند كه بزودي دچار نوعي بحران مديريت اطلاعاتي خواهند شد.

Metadata
Metadata نوعي اطلاعات هستند كه همراه فايلها ذخيره شده و وظيفه اصليشان بيان خصوصيات و محتويات فايلها است. حتما تاكنون با اطلاعات EXIF موجود در فايلهاي عكس دوربينهاي ديجيتال برخورد داشته‌ايد. اين اطلاعات توسط دوربين ديجيتال و بر اساس يك فرمت استاندارد همراه فايل ذخيره شده و حاوي اطلاعاتي نظير نوع دوربين، مشخصات نوردهي و .... مي‌باشند. Metadata درامر مديريت اطلاعات تصويري بسيار موثر است چرا كه طبقه‌بندي، بازيابي و جستجوي آنها را آسان ميكند. اما ...

Metadata ساختار يافته و غير ساختاريافته
Metadata ها يك خصوصيت مهم دارند و آنهم وجود يك ساختار خاص دروني است. يه عبارت ديگر تمام اين اطلاعات بر اساس برچسبهاي از پيش تعيين شده‌‌اي در فايل قرار مي‌گيرد. اما در عمل هر شركت و هر فرد ممكن است نياز داشته باشد كه اطلاعات خاص ديگري را به مجموعه اطلاعات از قبل موجود بيافزايد و يا برچسبهاي مورد نياز خود را براي ذخيره اطلاعاتي تهيه كند. مثلا براي مديريت اطلاعات مربوط به يك سيستم نقشه‌برداري، برچسبهايي نظير طول و عرض جغرافيايي لازم است و براي عكاسي صنعتي، محل، نوع و مشخصات قطعه صنعتي مورد لزوم مي‌باشد و براي عكاس طبيعت مشخصات ديگري نظير محل، وضعيت آب و هوا و .... وجود اين نوع اطلاعات خاص مي‌تواند در زمينه مديريت فايلهاي تصويري كمكهاي شاياني به فرد نمايد.
اين اطلاعات خاص هر فرد جزو اطلاعات غير ساختار يافته است و بعلت نبود بستر مناسب در Metadata قابل استفاده نيستند. مشكل عمده اين اطلاعات ساختار نيافته اين بود كه حتي در صورت استفاده نيز بعلت عدم سازگاري، فقط در داخل يك سيستم يا سازمان قابل استفاده هستند.
از سوي ديگر، بسياري از فايلهاي تصويري پس از توليد، سفري را شروع مي‌كنند. برخي وارد سيستمهاي نرم‌افزاري ديگر شده تا در زمينه طراحي مورد استفاده قرار گيرند و برخي در وب منتشر مي‌شوند تا توسط مرورگرهاي مختلف وسيستمهاي عامل مختلف ديده شوند. برخي وارد نوعي ديگر از سكوها مي‌گردند( مثلا سيتمهاي PC و MAC ). اين مساله نيز خود نياز مهم سازگاري را درپي دارد. در صورت عدم وجود سازگاري metadata با سيستمهاي مختلف، عملا اين اطلاعات سريعا غيرقابل استفاده مي‌شوند.

راه حل: XMP

Extensible Metadata Platform يا XMP يك چارچوب قابل انعطاف براي metadata است كه علاوه بر توانايي حل مشكلات فوق‌الذكر، نقش مهمي در مديريت بهينه اطلاعات تصويري در روند كاري دارد. اين تكنولوژي كه از سوي شركت Adobe معرفي شده‌ است، به طور رايگان در اختيار همه افراد بوده و مي‌تواند نيازهاي حال و آينده افراد مختلف را پاسخ دهد. XMP با تهيه يك سيستم استاندارد و درعين حال قابل انعطاف براي توليد و مديريت Metadata ، امكان مديريت حجم بالاي اطلاعات را براي افراد مختلف و با نيازهاي مختلف فراهم نموده است. چون با اين سيستم امكان وارد نمودن حجم بيشتر و گوناگوني از metadata به فايلهاي تصويري وجود دارد، فايلهاي تصويري رو به سوي نوعي هوشمندي دروني پيش مي‌روند و هر فايل بهتر از گذشته مي‌تواند خود معرف خويش باشد. و اين نوعي انقلاب در زمينه مديريت حجمهاي بالاي اطلاعات تصويري محسوب مي‌گردد.

مزاياي XMP

1- امكان وارد نمودن اطلاعات در يك بستر استاندارد كه با نرم‌افزارهاي گوناگون، سيستمهاي عامل گوناگون و سكوهاي مختلف سازگار است.
2- امكان جستجو و بازيابي فايلها با استفاده از حجم وسيع Metadata هاي خاص هر شركت يا فرد.
3- امكان مديريت و رديابي نسخه هاي مختلف يك فايل كه به منظورهاي مختلف دچار تغيير يا ويرايش شده است.
4- بعلت پشتيباني نرم‌افزارهاي مختلف، سرعت و كارآيي روندكاري تصويربرداري ديجيتال افزايش پيدا مي‌كند.
5- XMP بر اساس يك استاندارد باز بنا شده است و امكان پيشرفت، تغيير و ويرايش بر حسب نيازهاي خاص را داراست.

XMP و XML

در اواسط دهه 90 گروهي از محققان وب، تصميم گرفتند كه نوعي فناوري جديد را ابداع كنند تا صفحات وب و منابع عظيم اطلاعاتي موجود در اينترنت، توسط ماشين قابل فهم شود. بعبارت بهتر، بتوانند به طور خودكار اين منابع عظيم را مديريت كرده و اطلاعات مورد لزوم را از آن دريافت كنند. براي اين منظور Resource Definition Framework يا RDF را ابداع كردند تا بتوان با آن بر روي منابع اطلاعاتي برچسبهاي ساختار يافته گذاشت و XML يا Extensible Markup Language را تهيه كردند تا منابع اطلاعاتي را براي ماشين و نرم‌افزارها، قابل خواندن كنند. در حقيقت با XML‌ اطلاعات وب معنادار شد.
XMP يكي از پياده سازيهاي است كه بر اساس و استاندارد XML صورت گرفته است تا با آن، اطلاعات تصويري داراي برچسبها و Metadata سازمان‌يافته، استاندارد و قابل گسترش شوند. عناصر اصلي پلتفرم XMP شامل موارد زير است:

- XMP Framework : قالب RDF براي بيان Metadata از الگوهاي مختلف
- XMP Schema : الگويي براي بيان مشخصه هاي اصلي
- XMP Packet Technology : روشي براي جاسازي كردن و الحاق XML
- XMP SDK‌ : براي پشتيباني از توليد اينترفيس ها و گسترشهايي كه توسط شركتها و افراد ديگر ساخته مي‌شوند.

كاربرد عملي XMP‌ در روند كاري تصويربرداري ديجيتال و عكاسي ديجيتال

صفحه File Info كه در محصولات Adobe از طريق منوي فايل در دسترس مي‌باشد، اطلاعات Metadata سازمان‌يافته بر اساس استاندارد XMP را نمايان مي‌كند. هنگامي كه اين صفحه را باز مي‌كنيد، با اطلاعاتي كه از قبل در Metadata تصوير وجود داشت بر خورد مي‌كنيد كه اينها همان اطلاعات EXIF هستند كه توسط دوربين ديجيتال در بطن فايل قرار داده شده است. اطلاعاتي نظير نوع و مدل دوربين، f-stop و موارد ديگر. استاندارد XMP قادر است كه اطلاعات EXIF عكس را بخواند و آنها را در طول روند كاري دراختيار كاربر قرار دهد. هر چند اطلاعات زيادي از قبل در بطن هر عكس وجود دارد، اما هيچكدام از اين اطلاعات نمي‌گويند كه موضوع عكس در مورد چيست، صاحب عكس كيست و يا وب سايت عكاس آن كجاست. اين اطلاعات و اطلاعات مختلف ديگر را براحتي ميتوان از طريق استاندارد XMP در داخل metadata عكس تزريق نمود و همه جا آنها را در اختيار داشت. از طريق همين صفحه و شاخه‌هاي مختلف موجود در سمت چپ آن، ميتوان اطلاعات مورد لزوم را در فايل وارد نمود. اطلاعاتي نظير category ، تاريخ و محل دقيق عكاسي، موضوع و اطلاعات مربوط به كپي رايت. هر چند در اين صفحه مي‌توانيد اطلاعات مورد نيازتان را وارد كنيد اما اگر از Adobe Bridge‌ در فتوشاپ CS2 (يا file browser در فتوشاپ 7 و CS) استفاده كنيد، امكانات بيشتري خواهيد داشت و از قدرت واقعي XMP بهره‌مند مي‌شويد.

ادامه اين بحث را در هفته‌هاي آينده پي مي‌گيريم...

JPEG2000 : فرمت جديد تصاوير ديجيتال

2004-10-12 00:15:32

فرمت جديد فايلهاي تصويري بنام JPEG2000 كه با پسوند فايلي .jp2 و .j2k مشخص مي‌شود، قادر است فشرده سازي فايل تصويري را به مقدار بيشتر و با حداقل افت كيفيت آن انجام دهد. اين مساله در دنياي ديجيتال امروز بسيار حائز اهميت است. چرا كه روز به روز دقت حسگر دوربينهاي ديجيتال بيشتر مي‌شود و حسگرهاي 7 مگاپيكسلي در دوربينهاي متوسط تبديل به يك استاندارد جديد شده‌اند. افزايش دقت حسگرها، منجر به افزايش اندازه فايلهاي تصويري توليد شده توسط اين دوربينها شده است. اين مساله مشكلات فراواني را در امر ذخيره، انتقال و بايگاني كردن آنها فراهم مي‌آورد. از طرف ديگر فشرده‌سازيهاي فايلهاي تصويري با توجه به كيفيت بالاي عكسهاي ديجيتال امروزي، هميشه رضايتبخش نيست به طوريكه كاربر بايد بين كاهش اندازه فايل و كيفيت تصوير، يكي را انتخاب نمايد.
فرمت فشرده سازي جديد JPEG2000 پاسخي است براي رفع اين مشكلات. هرچند نام اين فرمت جديد از فرمت معروف JPEG گرفته شده است، اما ايندو از اساس باهم اختلاف دارند :‌JPEG 2000 براي فشرده سازي از الگوريتمهاي wavelet transformation استفاده مي‌كند و JPEG از cosinus transformation .

فوايد اين فرمت جديد چيست؟

• مهمترين مزيت اين فشرده سازي، انجام فشرده سازي با حداقل افت كيفيت تصوير است. بعبارت ديگر اين فشرده سازي يك Lossless compression محسوب مي‌شود.
• كارآيي بهتر در فشرده سازي همراه با پشتيباني از فايلهاي با فضاي رنگي 48 بيتي
• امكان خروجي گرفتن از اين فايل با رزولوشن هاي مختلف
• پشتيباني از شفافيت در تصوير (transparency)، كانال آلفا و نيز انتقال لايه لايه تصوير در وب(Progressive)
• امكان استفاده از ماسك براي مشخص كردن ناحيه‌اي از تصوير، كه بايد با فشرده سازي كمتر ذخيره شود.
• پشتيباني از اطلاعات EXIF و Meta-Data (ذخيره اطلاعات با فرمت XML امكان پذير است).
• بهبود در كاهش نويز تصاوير در هنگام فشرده سازي
• امكان دسترسي به مقدار Bit Rate فشردگي در هر نقطه تصوير
• قابليت جالب اين فرمت براي سرورهاي اينترنت: با ذخيره يك فايل JPEG2000 در سرور ميتوان به دلخواه و برحسب نياز، اندازه‌هاي مختلف يا كيفيتهاي مختلفي از آن را استخراج و استفاده كرد و اين امر بدون نياز به decoding مجدد ميسر است.

براي مقايسه كيفيت اين فرمت جديد، به تصاوير زير دقت كنيد:

تصوير اوليه

فشره سازي با نسبت يك بيستم در JPEG2000

فشره سازي با نسبت يك بيستم در JPEG

در فشرده سازي با نسبت 1/20 (يك بيستم) براحتي ميتوان اختلاف كيفيت دو عكس آخر را مشاهده نمود. اگر دقت كنيد در مناطقي از تصوير كه مرز بين دو ناحيه مختلف رنگي هستند، در فرمت JPEG2000 افت كيفيت بسيار كمتر از فرمت JPEG است.

حال به تصاوير زير دقت كنيد. در اين مرحله تصاوير با نسبت يك هفتم فشرده شده اند. اين نسبت اكثرا در دوربينهاي ديجيتال براي فشرده‌سازي JPEG بكار ميرود:

تصوير اصلي

فرمت JPEG2000

فرمت JPEG

همانگونه كه مشاهده مي‌شود، فرمت JPEG2000 با نسبت فشردگي يك هفتم بسيار خوب عمل كرده است و افت كيفيت آن بسيار نامشخص است. (البته توجه داشته باشيد كه اين تصاوير با بزرگنمايي 100 درصد نمايش داده شده اند).
براي مقايسه‌هاي بيشتر از لحاظ حجم و كيفيت تصاوير فشرده شده، به اين آدرسها مراجعه كنيد:
آدرس 1 - آدرس 2 - آدرس 3

اگر فايلي را با اين دو فرمت طوري فشرده نماييم كه كيفيت هردو يكي باشد، حجم فابل JPEG2000 تقريبا 25-35% كمتر خواهد بود.

كاربرد عملي
در حال حاضر امكان استفاده از فرمت JPEG2000 براي كاربران فراهم شده است. يعني كاربران مي‌توانند فايلهاي حجيم خود را (مانند فايلهاي RAW و TIFF) به اين فرمت تبديل نموده و آنها را ذخيره نمايند.
فتوشاپ CS داراي يك Plug-in براي اين فرمت است كه (همراه با Plug-in مخصوص RAW) در CD اصل فتوشاپ وجود دارد. كاربراني كه به اين CD دسترسي دارند، مي‌توانند اين افزودني را از فولدر Optional Plugins موجود در CD ، به داخل فولدرplug-ins برنامه فتوشاپ كپي نمايند. پس از اين كار در هنگام ذخيره فايلها در فتوشاپ امكان انتخاب فرمت JPEG2000 از ليست فرمتهاي فايلي وجود دارد.
كاربراني كه به اين افزودني دسترسي ندارند مي‌توانند از plug-in هاي رايگاني كه براي اين منظور توليد شده اند، استفاده كنند. يكي از آنها بنام j2k در آدرس به رايگان قابل دانلود است. پس از دانلود و كپي نمودن در فولدر Plug-in فتوشاپ، ميتوان از آن براي فشرده سازي فايلها استفاده نمود.همچنين plug-in ديگري براي فتوشاپ در اين آدرس به رايگان قابل دانلود است.

و خبر خوب آنكه برنامه معروف ACDSee در نسخه 7 خود از اين فرمت پشتيباني مي‌نمايد. بعبارت ديگر:
• كاربران ميتوانند فايلهاي خود را با فرمتهاي ديگر به اين فرمت تبديل نمايند.
• كاربران ميتوانند فايلهاي فشرده شده با اين فرمت را در ACDSee مشاهده نمايند.
كه اين موضوع كار را براي كاربران بسيار راحت خواهد نمود.

از ساير برنامه هاي معروف براي توليد اين فرمت ميتوان به LuraWave.jp2
اشاره نمود كه البته رايگان نيست.

JPEG2000 در وب
امكان الحاق نمودن تصاوير JPEG2000 در صفحات وب و نمايش آنها در مرورگرهاي اينترنت وجود دارد. براي آشنايي با جزئيات روش الحاق نمودن تصوير JPEG2000 در صفحه وب به اين آدرس مراجعه نماييد:

براي نمايش تصاوير JPEG2000 در مرورگر اينترنت IE ابتدا اين برنامه را دانلود كنيد
پس از اجراي آن و اجراي مجدد مرورگر، به اين آدرس برويد تا امكان نمايش تصاوير JPEG2000 را در مرورگرتان بسنجيد.
براي مرورگر موزيلا و دانلود افزودني مناسب براي آن، به اين آدرس مراجعه نماييد.

در حال حاضر اين فرمت كاربردهاي بسيار مهمي پيدا نموده است:
• انتقال و نمايش فايلها در وب، بدون افت كيفيت. نمايش تدريجي (از كيفيت پايين تا كيفيت بالا / از اندازه Thumbnail تا اندازه كامل) و امكان قطع پيشرفت نمايش توسط كاربر در هر لحظه دلخواه در مرورگر
• بايگاني كردن فايلها بدون افت كيفيت و بدون اشغال جاي زياد همراه با الحاق Metadata به آن براي مقاصد امنيتي يا كپي رايت
• فرمت JPEG2000 در استاندارد DICOM (تصويربرداري ديجيتال پزشكي) بكار مي‌رود .
• از Motion JPEG2000 براي Digital Cinema استفاده مي‌شود.
• ادوبي اكروبات 6 از فرمت JPEG2000 پشتيباني مي‌كند.
• برخي دوربينهاي ديجيتال (مثل SANYO WB2000 ) از اين فرمت براي توليد خروجي استفاده مي‌نمايند.
• شركت اپل در برنامه QuickTime 6.0 خود در سيستم عامل OSX از اين فرمت پشتيباني مي‌كند. مرورگر Safari نيز با اين فرمت سازگار است.
• شركت اينتل كدهاي نمونه‌اي براي Encoding و Decoding سخت افزاري اين فرمت ارائه نموده است.

با توجه به ليست بالا بنظر مي‌آيد كه اين فرمت علاوه بر آنكه در حال حاضر نيز داراي كاربردهاي فراواني است، درآينده پيشرفتهاي زيادي خواهد كرد و شايد تبديل به استاندارد فشرده سازي ديجيتال گردد.

منابع:

1. http://www.oreillynet.com/pub/a/javascript/2003/11/14/digphoto_ckbk.html
2. http://www.morgan-multimedia.com/JPEG2000/J2K_how-to.htm
3. http://www.luratech.com
4. http://www.levien.com/gimp/jpeg2000/comparison.html
5. http://www.jpeg.org/
6. http://www.fnordware.com/j2k/
7. http://www.dpreview.com/news/0108/01080401lurajpeg2000.asp
8. http://www.crc.ricoh.com/~gormish/jpeg2000.html
9. http://www.aware.com/products/compression/jpeg2000.html
10. http://www.adobe.com/products/photoshop/cameraraw.html
11. http://public.migrator2000.org/main.xalter
12. http://www.jpeg.org/jpeg2000/
13. http://ai.fri.uni-lj.si/~aleks/jpeg/artifacts.htm
14. http://www.leadtools.com/Utilities/PSPlugIn/PhotoShop_plug-in.htm
15. http://www.jpeg2000info.com/where/index.html

عمق بيتی چيست؟

2004-05-11 05:50:55

بسیاری از عکاسانی که در عکاسی دیجیتال تازه‌کار می‌باشند، در مواجهه با عبارت عمق بیتی Bit Depth دچار سردرگمی می‌شوند. می دانند که چیزی در رابطه با کیفیت تصویر است و اینکه هر چه عمق بیتی بالاتر باشد کیفیت بهتر است، ولی دقیقا نمی دانند عمق بیتی به چه معنا است. در این نوشتار می‌خواهیم نگاهی گذرا و ساده به این موضوع بیندازیم تا موضوع برای شما روشن شود.
قبل از هر چیز چند مورد اصولی را با هم مرور می‌کنیم . بیت کوچکترین واحد اطلاعات است که تنها می تواند مقدار 0 یا 1، سیاه یا سفید، روشن یا خاموش و خلاصه فقط 2 حالت را در خود ذخیره سازد. هر 8 بیت یک بایت را تشکیل می‌دهد که در این صورت قادر به ذخیره 256 حالت مختلف خواهد بود یعنی 2 به توان 8 حالت.

بیشتر وسایل دنیای دیجیتال بر روی تصاویر 8 بیتی کار می کنند. مثلا پرینتر جوهر افشان و نیز مانیتور شما از این جمله می‌باشند. این بدان معنی است که برای تشکیل تصویری که شما مشاهده می‌کنید در هر نقطه فقط از 8 بیت اطلاعات استفاده شده است.
بهمین خاطر مثلا شما علاقمند نیستید که یک تصویر سیاه و سفید را بر روی یک پرینتر جوهر افشان فقط با جوهر مشکی پرینت کنید. پرینتر فقط قادر به ایجاد 256 طیف خاکستری از سیاه کامل تا سفید است که تقریبا برای برای یک تصویر زیبا کافی نیست. در عوض شما تصویر را با جوهر رنگی پرینت می‌کنید که در آن سه رنگ اصلی وجود دارد و از ترکیب آنها با یکدیگر می توان 16 میلیون طیف مختلف از خاکستری ایجاد نمود که بیشتر از حد نیاز است!
8 بیت یا 24 بیت؟
آنچه که در هنگام صحبت از عکسهای 8 بیتی گیج کننده است این است که ما می گوییم که عکس از سه رنگ اصلی تشکیل شده و بنابر این باید تصویری 24 بیتی (3*8=24) داشته باشیم. بجای استفاده از 8 بیت برای نشان دادن یک رنگ می توانیم از 12 یا 16 بیت استفاده نماییم. یک تصویر 16 بیتی می‌تواند دارای 65536 سطح مجزا از اطلاعات بجای 256 سطح موجود در تصویر 8 بیتی باشد. حتما می‌توانيد تصور نمایید که در 24 بیت طیف رنگهای قابل دستیابی چقدر وسیع می‌شود. ولی قضیه اینجاست که در اینجا تعداد بیتهای یک رنگ از هر نقطه را بیان می ‌کنند، یعنی وقتی گفته می‌شود تصویر 8 بیتی در واقع در عکس رنگی با سه رنگ اصلی، همان 24 بیت را داریم. در یک عکس 16 بیتی نیز در واقع در هر نقطه 48 بیت از اطلاعات را داریم. در تصویر 48 بیتی قابلیت تعریف میلیاردها رنگ در هر نقطه به وجود می‌آید.
تئوری جالبی است، نه؟ اما برای یک عکاس چه چیزی اهمیت دارد؟
اسکنرها و تراشه‌های ثبت تصویر
تمام تراشه‌های ثبت تصویر در اسکنرها و دوربین‌های دیجیتال قادر به تولید تصاویر 24 بیتی می‌باشند. بعضی قابلیت ایجاد تصاویر 36 بیتی و بعضی از اسکنرهای پیشرفته و دوربین های حرفه‌ای می‌توانند حتی عکسهای 48 بیتی ایجاد نمایند.
محدوده نیاز ما کجاست و محدودیت‌ها و مشکلات چیست؟

مزیت اصلی استفاده از یک تصویر با بیت بالا این است که وقتی بخواهید در فتوشاپ تنظیماتی بر روی سطوح رنگی Levels یا منحنی ها Curves انجام دهیدنسبت به زمانی که روی یک تصویر با عمق بیتی پایینتر کار می‌کنید، اطلاعات بیشتری در اختیار دارید. تغییر محدوده طیفی یک فایل با بیت بالا که دارای 65536 سطح می‌باشد در مقایسه با فایلی با بیت پایین که فقط 256 سطح دارد، به این معنی است که وقتی با استفاده از تنظیمات سطوح و منحنی‌ها اطلاعات فشرده یا گسترده می‌شود، داده های بیشتری برای کار کردن وجود دارد. در یک تصویر با بیت پایین براحتی بین نقاط فاصله خالی ایجاد می‌شود که باعث حالت پوستری در عکس شده و با یک تغییر ناگهانی در رنگ یا روشنایی تصویر، خودش را نشان می‌دهد.
تصویر فوق این موضوع را بخوبی نشان می‌دهد. محدوده کنتراست این عکس از محل روشنایی خورشید تا سایه‌های واقع در دامنه کوه بسیار گسترده می‌باشد و برای داشتن عکس خوب قبل از گرفتن عکس پیداست که باید روی آن کمی اصلاح دستی صورت گیرد. این عکس با استفاده از یک اسکنر بصورت 48 بیتی اسکن شده تا حداکثر داده برای کار کردن بر روی عکس وجود داشته باشد.بعد از تنظیم منحني‌ها و تراز رنگی عکس برای نمایش روی اينترنت و پرینت به 24 بیتی تبدیل شده است. در تصویر زیر هیستوگرام عکس فوق را بعد از تمام این تغییرات مشاهده می‌نمایید.

اولین مشکلی که هنگام بالا بردن عمق بیتی یک تصویر جلوه می‌کند دوبرابر شدن اندازه فایل آن است. حتی با بریدن 30 درصدی تصویر قبل از اسکن، فایل اسکن شده این تصویر 6*7 cm با رزولوشن 3200 به بیش از 30 مگابایت رسید. این بدان معنی است که یک کامپیوتر با 1 گیگابایت رم نیز برای کار کردن بر روی این تصویر در فتوشاپ باید کلی زور بزند. دومین نقص این است که فتوشاپ در کار بر روی تصاویر 32 و 48 بیتی در بعضی فانکشن‌ها دارای محدودیت می‌باشد. مهمترین این محدودیت‌ها عدم قابلیت استفاده از عملکرد تنظیم لایه ها یا Adjustment Layers می باشد. اگر با فتوشاپ کار کرده باشید میدانید که این تابع یک عملکرد حیاتی و موثر در کار بر روی تصاویر در فتوشاپ می‌باشد. ولی شما می‌توانید از Level یا Curve بر روی تصویر بیت بالای خودتان استفاده نمایید و وقتی این تنظیم‌های اساسی انجام شد با استفاده از گزینه Image / Mode / 8 bits/channel تصویر را به 8 بیتی تبدیل نموده و بقیه کارها را بر روی عکس انجام دهید. آنچه که من انجام می دهم این است که ابتدا تصویر بیت بالای خودم را با نامی که نشانگر این است که این تصویر 48 بیتی یا RAW است ضبط می‌کنم. یعنی ابتدا این تصاویر را روی یک CD میریزم و برای ترشی گذاشتن! کنار می‌گذارم. چون قیمت CD ارزان است و ضمن جلوگیری از پاک شدن ناخواسته تصویر از روی هارد از اسکن طولانی مدت مجدد در آینده نیز مرا بی‌نیاز می‌کند. خلاصه از آنجا که اندازه فایل تصاویر بیت بالا بسیار بزرگ است، اسکن آنها بسیار کند است و کار کردن بر روی آنها دارای محدودیت است، اصلا توصیه نمی‌شود که تمام تصاویر را در این حالت اسکن یا عکاسی کنید. استفاده از این حالت فقط هنگامی منطقی است که فکر می‌کنید مجبورید روی سایه روشنهای شدید در عکس کار کنید. هنگامی که در مورد فایل عکس دوربین های دیجیتنال بحث می‌کنیم، بهتر است در مورد عکسهایی که جنبه هنری و دقت بالا دارند از فرمت RAW 48 bit استفاده شود تا بعدا بتوانید از حداکثر امکانات ممکن قابل دستیابی در آن عکس استفاده نمایید. حال انتخاب با شماست، بین حجم بالای فایل و مشکلات مربوط به آن و کیفیت بالای عکس یکی را انتخاب نمایید.

منبع : luminous-landscape

استفاده از اطلاعات EXIF براي بهبود عکسها

2003-08-08 09:31:42

هرگاه که شما شاتر را فشار مي دهيد دوربين شما اطلاعات ارزشمندي که عکس شما را توصيف مي کند همراه با عکس ذخيره مي کند. دوربين اطلاعاتي از قبيل زمان، سرعت شاتر، ديافراگم، فاصله کانوني، و ISO را در بخش آغازين فايل تصويري با فرمت EXIF(Exchangeable Image File) ذخيره مي نمايد. اين اطلاعات بخشي از فايل تصويري مي شود و مي توان آنها را با نرم افزارهايي نظير فتوشاپ 7 يا IPhoto و يا حتي با ACDsee مشاهده نمود.
هر تصوير شامل اطلاعات کاملي از شرايط عکسبرداري است که به شما در فهميدن علت خوب شدن يا بد شدن عکسها کمک مي کند. دراين نوشتار نحوه خواندن و استفاده از اين اطلاعات براي افزايش مهارت و تجربيات عکاسي شما نشان داده شده است.

EXIF چيست؟
فرمتEXIF يک تعريف بين المللي است که در سال 1995 بنيان نهاده شد و دوربين هاي ديجيتال ( ونيز نرم افزارهاي تصويري) را قادر مي سازد که مشخصات تصوير را در بخش آغازين فايل تصوير ذخيره نمايند. بخش تصويري فايل توسط هر نرم افزاري که فرمت JPEG را پشتيباني مي کند نظير مرورگرهاي وب و ويرايشگرهاي تصويرقابل خواندن مي باشد. اطلاعات تصويري درون فايل توسط نرم افزارهايي که براي استخراج و استفاده از داده هاي EXIF طراحي شده اند قابل نمايش مي باشند. مرسومترين نرم افزاري که اين اطلاعات را نمايش مي دهد فتوشاپ 7 به بعد و نرم افزار IPhoto1.1 مي باشد.
معمولا نرم افزارهاي مختلف چيزي کمتر از آنچه که واقعا د راطلاعات EXIF وجود دارد را نشان مي دهند، مگراينکه نرم افزار مربوطه کاملا براي نشان دادن اطلاعات EXIF طراحي شده باشد. يکي از اين نرم افزارهاي مجاني و بسيار کامل در اين زمينه نرم افزار Photo Studio مي باشد که مي توانيد آن را از همين لينک دانلود نماييد. بااستفاده از اين نرم افزار مي توان تقريبا تمام اطلاعات موجود در بخش داده هاي فايل تصوير را خواندو در اين نرم افزار اطلاعات مختلف بطريق بسيار جالبي دسته بندي شده و استفاده از آن بسيار راحت مي باشد. حجم اين نرم افزار 948 KB مي باشد.
ضمنا می توانید با مراجعه به سایت EXIF اطلاعات بیشتری در مورد این فرمت و نحوه نوشتن و استخراج آن در فال های تصویر بدست آورید. نرم افزار فوق از طریق این سایت نیز قابل دانلود می باشد.

نمایی از نرم افزار Photo Studio

چرا به اطلاعات EXIF نياز داريد؟
وقتي عکس مي گيريد بعضي از عکسها بهتر از بقيه مي شوند. چرااين طور است؟ گذشته از ترکيب بندي و موضوع سوژه، عوامل زيادي بر روي عکسها تاثير گذارند. اين عوامل مي تواند ساعت عکسبرداري در روز، عمق ميدان، سرعت مناسب شاتر و جبران نوري مورد نياز باشد.
اگر به تصوير آب در حال حرکت نگاه کنيد از مات شدن آب که نشانگر حرکت آن است خوشتان مي آيد، آيا خوب نيست تنظيم هايي که براي گرفتن اين عکس انجام داده ايد را بدانيد تا بعدا بتوانيد اين جلوه را قوي تر کنيد؟ قبل از اينکه عکاسي ديجيتال رايج شود عکاسان از نوشتن براي ثبت تنظيم هاي بکار رفته در عکس استفاده مي کردند. بيشتر عکاسان از اين کار بيزار بودند. اما امروزه دوربين ها تمام اين اطلاعات را براي شما ثبت مي کنند و عکاس مي تواند بر روي گرفتن عکسهاي خوب تمرکز نمايد.

براساس اطلاعات متاديتا، اين عکس با سرعت شاتر 50/1 و f2.5 گرفته شده است.توجه نماييد که در آب کمي حرکت نشان داده شده است، اما بيشتر بخشهاي آب ساکن به نظر مي رسد.

از طرف ديگر اين عکس اثر مات بودن را بخوبي نشان مي دهد. طبق اطلاعات متاديتا سرعت شاتر 1 ثانيه در f8 است.

با دقت در اين دو عکس مي توان اثر تنظيم سرعت شاتر بر روي آب متحرک را بخوبي فهميد. با سرعت ۱/۵۰ ثانيه آب تا حدي ساکن مي شود و با سرعت 1 ثانيه کاملا مات و متحرک نشان داده مي شود. با اين دانش دفعه بعد که بخواهيم از آب متحرک عکس بگيريم، مي دانيم که براي داشتن اثر دلخواهمان روي حرکت آب از چه سرعتي بايد استفاده نماييم.
ساعتي از روز که عکس گرفته مي شود اثر زيادي بر روي کيفيت عکس مي گذارد. ( دقت نماييد که ساعت و تاريخ دوربينتان را درست تنظيم نموده باشيد). در طي مدت زمان کوتاهي در يک روز ممکن است جلوه عکس شما از زمين تا آسمان تغيير نمايد. به دو عکس زير دقت نماييد:

طبق اطلاعات متاديتا اين عکس در ساعت 10:30 صبح گرفته شده است.

اين عکس از همان منظره ولي در ساعت 8:15 دقيقه گرفته شده است. اين عکس با عکسي که حدود يک و نيم ساعت بعد گرفته شده است تفاوت زيادي دارد.

هرچند اين عکسها تقريبا از يک منظره هستند، ولي با هم تفاوت زيادي دارند. د رتصوير اول خورشيد بالاتر بوده و بر کل منظره نور فشاني نموده و سايه روشنهاي زيادي را پديد آورده است. تصوير دوم که تقريبا يک و نيم ساعت جلوتر گرفته شده بخاطر پايين تر بودن ارتفاع خورشيد داراي سايه هاي بلندتر و خشن تري است.
با دانستن و مقايسه اين مطلب اگر عکاس بار ديگر به اين منطقه سفر کند بر اساس اطلاعات و استنباطي که از اين داده ها دارد مي داند در چه ساعتي از روز بهتر است عکس بگيرد و براي اين که عکسي با سايه هاي فراوان و منظره نمايان تر و يا با سايه هاي بلند و وسيع داشته باشد بايد چکار کند.
اينها دو مثال کوچک از طريقه استفاده از اطلاعات EXIF هستند. دانستن ساير تنظيم ها نظير فلاش، جبران نوري، تراز سفيدي و تنظيم هاي ديافراگم (براي عمق ميدان) نيز براي دانستن رمز و راز عکسهايتان بسيار مفيد مي باشند.

سخن آخر
توصيه مي کنم که کپي اصل عکسهاي مهم تان را بصورت دست نخورده نگاهداريد. با اين کار علاوه بر مديريت درست فايلها مي توان هنگام لزوم با مرور اطلاعات متاديتاي عکسها به نتايج ارزشمند و تجربيات گرانبهايي دست يافت. توجه نماييد که معمولا با کوچکترين تغيير در عکسها توسط نرم افزارهاي وبرايش تصوير، اطلاعات متاديتا در عکس ضبط شده از بين مي رود. بنابر اين مواظب باشيد بعد از ويرايش تصاوير انها را روي عکس اصلي ضبط نکنيد. براي جلوگيري از بروز اين اشتباه حتما قبل از ويرايش تصاوير يک کپي از آنها را در جاي جداگانه اي نگهداري کنيد.
شايد بزودي دوربين هاي داراي GPS اطلاعات موقعيت مکاني عکسها را هم در بين اطلاعات EXIF ضبط نمايند. ولي تا آن زمان مي توانيد از همين اطلاعات که مشخصات عکستان را بيان مي کند براي بهتر کردن عکسها و کسب تجربيات اززشمند در عکاسي استفاده نماييد.