akkasee.com - لنزهای عکاسی

عکاسی به روش Tilt-Shift - قسمت اول

2009-01-05 00:00:00

آشنایی با ساختار لنز‌های Tilt-Shift
عکاسان همیشه با اثراتی مثل عمق میدان دلخوه و کنترل پرسپکتیو مواجه هستند. هرچند که این دو عامل در بسیاری از موارد باعث خلاقیت و زیبایی عکس ها می‌شود اما گاهی باید این دو اثر را کنترل کرد، یا کاهش داد و یا حذف کرد. همیشه به بلور بودن پس زمینه و برجسته بودن سوژه نسبت به زمینه نیاز نداریم و همیشه پرسپکتیو‌های اغراق آمیز به همراه خطوط مورب برای ما جذاب نیست و یا حتی خود یک مشکل است. بسیاری از عکاسان از جمله عکاسان معماری و همچنین عکاسان صنعتی و تبلیغاتی و یا طبیعت با مشکل کنترل این دو اثر مواجه هستند.

شما در مقابل یک منظره بی نهایت بکر هستید و دوست دارید از این منظره یک شات مناسب بگیرید. اما مشکل شما این است که نمی توانید گل‌های جلوی دوربین را تا انتهای منظره که کوه‌های زیبا است به تصویر بکشید. هرچقدر هم که دیافراگم را ببندید باز هم مشکل پا برجاست یا انتهای تصویر شارپ نیست و یا ابتدای تصویر ! پس چاره چیست؟

شما یک عکاس معماری هستید قصد دارید از یک ساختمان زیبا عکاسی کنید. لنز واید را بر روی دوربین بسته اید اما باز هم با مشکل همیشگی لنز‌های واید (اعوجاج ) مواجه هستید! پرسپکتیو ساختمان بسیار غیرعادی است. ساختمان به صورت بسیار شدیدی دارای اعوجاج و انحنا است! پس چاره چیست؟

شما عکاس تبلیغاتی هستید. قصد دارید از یک جواهر عکاسی کنید. اما مشکل شما عمق میدان است. با وجود تنگ کردن دیافراگم باز هم کل سوژه شارپ نیست و عمق میدان مناسب را ندارید. نمی توانید جواهر را کامل در کادر داشته باشید! پس چاره چیست؟

چاره استفاده از لنز‌های Tilt-Shift است.

برای آشنایی بیشتر با لنز‌های Tilt-Shift ابتدا کمی با این لنز ها آشنا شویم.

اصولا لنز‌های Tilt-Shift به اثر شیمپ فلاک (Scheimpflug) پایبند هستند . برای آشنایی بیشتر با این اصل به این لینک + مراجعه کنید. Theodor Scheimpflug نام یک کاپیتان و دانشمند اتریشی است که این اصل را پایه ریزی کرد.

یک دوربین قطع بزرگ ( لارج فرمت ) فانوسی

در ابتدا با وجود دوربین‌های لارج فرمت فانوسی و به دلیل ساختار آنها که اصولا مبتنی بر حرکت‌های آزاد به تمام جهات هستند نیاز به وجود لنز‌های تیلت شیفت احساس نمی شد و عکاسان به قابلیت‌های حرکتی این دوربین ها بسیار عادت کرده بودند. اما با فراگیر شدن سیستم 135 و دوربین‌های SLR وDSLR نیاز به این نوع لنز ها بشدت احساس شد. در سال 1961 شرکت نیکون اولین لنزTilt-Shift دنیا را با نامPC Nikkor 28mm f/4 به عکاسانSLR عرضه کرد. این لنز یک لنز واید و از نوع Tilt-Shift بود.

مشخصات فنی این لنز را در این لینک + می‌توانید ببنید.

اولین لنز Tilt-Shift دنیا توسط نیکون معرفی شد

این لنز از نوع Tilt-Shift 28 میلی متری بوده و دارای بازترین دیافراگم f/4 می‌باشد. لنز‌های Tilt-Shift نیکون با حروفPC مشخص می‌شوند که مخفف کلمهPerspective Control است. در مقالات آتی در مورد این لنز ها و انواع آن ها صحبت خواهیم کرد. پیش تر در مورد انواع لنز‌های نیکون در اینجا ( 1 ،2 ، 3 ، 4 ) توضیحاتی داده شده بود.
اما اولین لنز Tilt-Shift کانن حدود یک دهه بعد یعنی در سال 1973 توسط این کمپانی عرضه شد . مشخصات فنی این لنز را در این لینک + ببنید.

اولین لنز Tilt-Shift کانن

این لنز یک لنز 35 میلی متری با بازترین دیافراگم f/2. 8 می‌باشد. این لنز در زمان عرضه در حدود 147هزار ین ژاپن ارزش داشت و تنگ ترین دیافراگم آن f/22 بود. در مورد اطلاع از سایر لنز‌های کانن هم می‌توانید به این مقاله + مراجعه کنید.
اصولا حرکات لنز که به معنی امکان تغییر دادن زاویه صفحه فیلم و یا سنسور در مقابل صفحه لنز است مهمترین فایده استفاده از لنزهای Tilt-Shift است.

با این حرکات میتوان پرسپکتیو را اصلاح کرد. به طوری که اگر شما از یک ساختمان بلند عکاسی کنید خطوط ساختمان با خطوط سنسور و یا فیلم شما یکسان خواهد بود و خطوط ساختمان موازی خواهند بود در صورتی که هنگام استفاده از لنز‌های واید معمولی انتهای خطور به هم نزدیک شده و یا ظاهرا به هم می‌رسند

نمای ساختمان با کمک لنز Tilt-Shift و نمای ساختمان بوسیله لنز واید

یک لنز Tilt-Shift از نظر ساختار با لنز‌های معمولی متفاوت است. این لنز ها که در دو نوع شیفت Shitf و یاTilt-Shift ساخته می‌شوند دارای حرکات مختلفی هستند. به این نکته توجه داشته باشید که اصولا لنز‌های Tilt-Shift به صورت دستی فوکوس می‌کنند و قادر به فوکوس اتومانیک نمی باشند.

Shift به معنی حرکت خطی یک سری از المان‌های لنز در جهت عمودی و یا افقی است. این حرکت برای اصلاح پرسپکتیو انجام می‌شود. مثلا برای عکاسی از ساختمان‌های بلند برای اینکه خطوط ساختمان با سنسور و یا فیلم موازی شود از این حرکت استفاده می‌شود.

اصلاح پرسپکتیو

این لنز 11 میلی متر در دو سمت جابجا می‌شود( مجموعا 22 میلی متر )

میزان این حرکت بوسیله نشان دهنده ای که در کنار لنز قرار گرفته است با واحد میلی متر مشخص می‌شود. اغلب لنز‌های Tilt-Shift حدود 10میلی متر در هر سمت ( بالا و یا پایین ) و در بعضی از دیگر تا 15 میلی متر ( مجموعه 30میلی متر ) امکان جابجایی دارند.

سمت راست به کمک لنز Tilt-Shift و سمت چپ اصلاح نرم افزاری

شاید عده این این پرسش را مطرح کنند که در حال حاضر با حضور دوربین‌های دیجیتال و نرم افزارهای ویرایشی ( همچون فتوشاپ و DxO Optic ) و قابلیت این نرم افزار ها برای اصلاح پرسپکتیو و موجود بودن پروفایل انواع لنز‌های DSLR ‌های مختلف آیا هنوز هم به این لنز ها برای اصلاح پرسپکتیو نیاز است و یا اینکه این لنز ها مربوط به زمان عکاسی آنالوگ بود که عکاسان قادر به اصلاح پرسپکتیو نبودند؟

اصلاح پرسپکتیو توسط فتوشاپ

در پاسخ توجه شما عزیزان را به تصویر بالا جلب می‌کنم. یکی از اشکالات اصلاح پرسپکتیو توسط نرم افزاری‌های ویرایشی هدر رفتن میزان رزلوشن و مساحت فریم سایز است. به صورتی که در هنگام اصلاح پرسپکتیو سوژه شما درصد بسیار کمتری از مساحت فریم را اشغال خواهد کرد و نمی توانید از حداکثر رزولوشن سنسور خود استفاده کنید.

اما در هنگام استفاده از لنز‌های Tilt-Shift سوژه تمام کادر را پر کرده و باعث خواهد شد که چیزی از رزولوشن شما کاسته نشود

تصویر سمت راست لنز Tilt-Shift و تصویر سمت چپ اصلاحی توسط نرم افزار

یکی دیگر از دلایل هم از دست رفتن شارپنس و بافت تصویر در هنگام اصلاح نرم افزاری در اثر فشرده شدن پیکسل ها و در فوکوس نبودن سوژه است.

کراپ 100% از تصاویر قبلی

در صورتی که در هنگام استفاده از لنز‌های Tilt-Shift تصویر کیفیت بسیار قابل قبول‌تری خواهد داشت.

ویگنتینگ شدید در اثر استفاده از هود

نکته ای که در هنگام استفاده از لنز‌های Tilt-Shift و بخصوص هنگام عمل Shift باید مد نظر قرار دهید این است که از هود و یا فیلتر‌های جانبی استفاده نکنید همچنین در هنگامی عکاسی دستانتان را دور لنز حلقه نکنید. اصولا در این نوع عکاسی نیاز به سه پایه می‌باشد. چرا که در صورت استفاده از هود و یا فیلتر‌های مختلف ویگنتینگ شدید در حاشیه تصویر به وجود خواهد آمد که خروجی شما را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

حرکت Tilt به معنی چرخش یک سری از المان ها حول یک محور برای اصلاح و یا افزایش میزان عمق میدان است. در این حرکت چرخش لنز حول یک محور فرضی باعث می‌شود که میزان بیشتری از تصویر به صورت فوکوس ثبت شود و عمق میدان را ناحیه مورد نظر افزایش یابد. . عکاسان همیشه برای داشتن عمق میدان کافی با مشکلی به نام Diffraction دیفرکشن مواجه هستند. پیش تر در مورد این اشکال در اینجا + بحث شده است. این مشکل هنگامی که دهانه دیافراگم را بیش از حد مجاز لنز ببنیدیم به وجود می‌آید.

1 فوکوس بر روی سنگ‌های انتهایی F/22
2فوکوس بر روی سنگ‌های ابتدایی F/22
3استفاده از امکان تیلت F/4

. چرخش Tilt در این لنز ها بر حسب درجه محاسبه می‌شود. اکثر لنز‌های Tilt-Shift حدود 8 درجه امکان Tilt دارند. در برخی این میزان کمتر و به 4 درجه محدود شده است و در برخی تا 20 درجه نیز وجود دارد.

Rotate هم یکی دیگر از حرکت‌های لنز‌های Tilt-Shift است که در همه ی این لنز ها وجود ندارد و تقریبا یک حرکت اضافه می‌باشد. این حرکت به معنی چرخش لنز حول محور مرکزی دوربین است. این حرکت باعث خواهد شد که عکاس برای انتخاب بهترین حالت عکاسی انتخاب‌های بیشتری داشته باشد و بتوانند در زوایای خاص تری عکاسی کند. این حرکت در همه لنز ها وجود ندارد و در لنز هایی که امکان Rotate دارند این میزان چرخش متفاوت است و در محدود ترین نوع از 30 درجه در یک سمت تا 180 درجه در دو سمت می‌باشد.

به هیچ روی نمی توان اثری که این لنز ها بر خروجی شما میگذارند را با کلمات بیان کرد. عکاسان سراسر جهان جلوه‌های بسیار زیبایی به کمک این لنز ها خلق می‌کنند که گاهی تشخیص آنها از کارهای گرافیکی و یا ماکت‌های شهری بسیار سخت است. بهترین روش برای اینکه با اثر این نوع لنز‌های آشنا شوید این است که تعدادی از عکس هایی که با این لنز ها گرفته شده است را ببنید.

در این ویدیو بسیار کوتاه ( 15 ثانیه ای ) + می‌توانید اثر این لنز ها را هم ببینید.

لنز های پرتره برای سیستم Canon EOS

2008-08-04 00:00:00

اولین چیزی که راجع به لنز های پرتره می توان گفت این است که شما می‌توانید با هر لنزی که تا به حال ساخته شده عکس پرتره بگیرید. اگر چه اشاره این مقاله به این است که برخی لنزها نتایج بهتری را نسبت به بقیه می‌دهند.

این مقاله به موضوع پرسپکتیو می‌‌پردازد و اینکه آیا تصویری که لنزها می سازند همان چیزی است که شما در حالت عادی تجربه می‌کنید؟ به عبارت دیگر آیا پرتره‌ای که گرفته‌‌اید دقیقا شبیه همان کسی است که پرتره‌اش را ثبت کرده‌اید؟ خوب اگر این طور نیست بیشتر بخاطر ویژه‌گی‌های خاص لنزها است.
در حال حاضر بیشتر مردم فکر می‌کنند فاصله کانونی لنز، پرسپکتیو را تحت تاثیر قرار می‌دهد اما این تفکر اشتباه است . اگر شما لنزهای معمولی (Rectilinear) را مقایسه کنید (به غیر از لنزهای FISHEYE ) خواهید دید پرسپکتیو فقط توسط فاصله شما از شی تعیین می‌شود.
در یک عکس، اندازه یک شی توسط فاصله کانونی مشخص می‌شود . بنابراین اگر شما در فاصله 3 متری یک آهو باشید و تصاویری را با لنز های 20mm و 200mm از آن بگیرید آهو در تصویری که بوسیله لنز با فاصله کانونی بیشتر گرفته شده 10 برابر بزرگتر خواهد بود . هر چند اگر شما تصویری را که با لنز mm20 گرفته‌اید را 10 برابر بزرگتر کنید دقیقا همان پرسپکتیوی را به شما خواهد داد که تصویر گرفته شده با لنز 200mm می‌دهد . اگر چه ممکن است GRAINو نویز در این حالت بیشتر باشد یا وضوح بسیار کمتری داشته باشید اما پرسپکتیوی که از آهو و پس‌زمینه آن دارید یکسان خواهد بود.
اهمیت این موضوع در چیست؟ به دلیل اینکه معمولا اشخاص را در وضعیتی می‌بینیم که در یک فاصله معمول حدود cm 180 از ما قرار دارند و معمولا اشخاص را از فاصله cm15 نگاه نمی‌کنیم . بنا براین لنزی می خواهیم که وقتی از شخصی180cm فاصله داریم یک تصویر معقول سر و شانه به ما بدهد تا بتوانیم یک پرتره واقعی ثبت کنیم . اگر تخمین بزنیم که یک سوژه پرتره ابعادی در حدود 40 در 60 سانتی متر داشته باشد (که یک مقدار معقول برای تصویر از نوع سر و شانه است) و محاسباتمان را برای یک
دوربین FullFrame 35mm انجام دهیم به فاصله کانونی در حدود 100mm میرسیم.
محدوده کلاسیک برای لنزهای پرتره در حدود 80 تا 135 میلی متر است .اگر همین محاسبات را برای دوربین هایDSLR با فرمت APS-C(Crop 1.6) انجام دهیم نتیجه‌ای که بدست می‌آید فاصله کانونی در محدوده 50 تا 85 میلی متر خواهد بود .

50mm روی یک دوربین دیجیتال با فرمت APS-C (معادل 80mm روی دوربین های FULL FRAME) نمای طبیعی دلپذیری میدهد.

دلیل اینکه یک عکس پرتره با یک لنز 10mm و از فاصله 15cm را به عکسی با همان لنز و فاصله 180cm ترجیح نمی‌دهیم از توجه ما به فاصله ناشی می‌شود.
بیایید فرض کنیم لنز 10mm شما در فاصله 15cm از بینی سوژه قرار دارد ]در صورتی که فاصله بینی تا گوش را 15 سانتیمتر در نظر بگیریم[ این یعنی اینکه فاصله لنز شما از گوش های سوژه 30cm است از انجا که بزرگنمایی نتیجه عملکرد فاصله است و فاصله بینی تقریبا نصف فاصله گوش ها از لنز است بینی تقریبا 2 برابر بزرگتر از گوش ها به نظر می رسد . و اشخاص بسیار کمی هستند که چنین عکسی را تحسین کنند . از طرف دیگر اگر بینی در فاصله 180cm از لنز قرار بگیرد فاصله گوش ها از لنز 195cm خواهد بود و می بینیم که در این حالت تفاوت بزرگنمایی بسیار کم است و این شبیه همان چیزی است که چشم های شما در آن فاصله می‌بینند بنابراین سوژه کاملا نرمال به نظر می‌رسد.

در 22mm حتی در دوربین های کراپ‌دار APS-C برای سوژه های نزدیک کمی اعوجاج وجود دارد .
به عنوان یک نمای غیر معمول خوب است اما برای پرتره های متداول به اندازه کافی تخت نیست .

در 65mm تصاویر بسیار طبیعی و تخت خواهیم داشت .

درباره پرتره لنزهای تله بلند چه میدانید؟.این لنز ها به طور نامحسوسی تصویر را تخت می‌کنند . دلیل اصلی اینکه از این لنزهای تله برای کارهای پرتره استفاده نمی‌شوند این است که شما باید با فاصله زیادی نسبت به سوژه عکس بگیرید و در نتیجه ارتباط برقرار کردن با سوژه مشکل می شود ( مجبورید داد بزنید ) علاوه بر این در محیط استودیو احتمالا فضای کافی برای یک لنز 600mm نخواهید داشت . لنز های تله بلند خیلی گران و سنگین هستند اگر چه عکس های پرتره ای هستند که گاهی با لنز های تله خیلی بلند گرفته می شوند و پس زمینه نرمی دارند ] بوکه[ و زیبا به نظر می‌رسند . بسیاری از عکس‌های زیبای ورزشی با لنزهای تله بلند گرفته می‌شوند .

این عکس با لنز 135 mm با دوربین دیجیتال APS-C با دیافراگم F/5.6 گرفته شده است .
با لنز سریعتری مانند 135 F2 پس زمینه محو تری خواهیم داشت .

ویژگی دیگر عکس‌های پرتره که اغلب به ن توجه می‌شود محوشدگی پس زمینه است. این ویژگی به دو فاکتور بستگی دارد. اول سرعت لنز: لنزهای سریع تر عمق میدان کوچک‌تری دارند در نتیجه جزئیات اطراف سوژه را بیشتر محو می‌کنند . اگر چه هر شی‌ای که از لنز فاصله دارد (اشیایی که به اندازه کافی خارج از عمق میدان هستند ) به نسبت دیافراگم فیزیکی لنز تا حدودی محو می شوند. ( که این تفاوت برای لنز های نرمال و تله دقیقا با سایز قسمت جلویی لنز تطابق دارد . ) ] فاکتور دوم طول لنز است اگر دیافراگم را ثابت در نظر بگیریم در فواصل کانونی بیشتر عمق میدان کمتر خواهد بود[ بنابراین برای بهینه کردن این دو فاکتور بایستی یک لنز بلند وسریع انتخاب نمایید البته در اینجا محدودیتی وجود دارد اینکه چقدر طول میکشد تا بتوانید چنین لنز بلندی تهیه کنید که قیمتش از یک اتومبیل اندکی کمتر است.
شما میتوانید یک لنز 85 mm f/ 1.2 تهیه کنید منتها برای فاصله کانونی 600mm دیافراگم f4 همانقدر که سریع است کاربردی نیز هست . همچنین می توانید 200mm f2 یا 400mm f2.8 تهیه کنید و حدود 7000 دلار بپردازید .

حتی با یک لنز 50 F 1.8 روی دور بین های دیجیتال APS-C می توانید پس زمینه ای که به خوبی محو شده داشته باشید تا زمانی که پس زمینه نسبت به سوژه دور باشد .

نکته دیگر اینکه بیشتر دوربین های DSLR موجود از فرمت APS-C هستند یعنی سنسور کوچکتری نسبت به دوربین های   FULL FRAME دارند این کار تغییراتی در فاصله کانونی مورد نیاز برای کار پرتره بوجود می آورد زیرا در یک فاصله مساوی از شی شما می توانید یک فریم را با لنزی که فاصله کانونی کمتری دارد پر کنید .
در دوربین های CANON DSLR ضریب فاکتور 1.6 است . بنابراین یک لنز 50mm دقیقا همان نتیجه ای را می دهد که یک لنز 80mm در دوربین های Full frame.

بوکه
این روزها دیگر ممکن نیست بتوان راجع به لنز های پرتره صحبت کرد بدون اینکه سخنی از بوکه به میان بیاید . عکاسان به بوکه به عنوان یک ویژگی بسیار ارزشمند در لنز ها نگاه می کنند . در آدرس زیر راجع به بوکه با جزییات بیشتر توضیح داده شده است :
http://www.bobatkins.com/photography/technicals/bokeh.html
بوکه ویژگیهای مناطق خارج از فوکوس است . معمولا بوکه های خوب نرم هستند و بوکه های بد در مقابل خش دار یا دارای اشیا ریز مزاحم هستند .
بوکه نتیجه ادغام بین درجه های متفاوت نقاط خارج از فوکوس و شکل دیافراگم است . هر چقدر دیافراگم گرد تر باشد بوکه های بهتری داریم . لنز های گران تر مثل 1.2/50 و 1.2/80 معمولا برای اینکه بوکه های بهتری ایجاد کنند تولید می شوند. ( نسبت به لنز های ارزان تر ) و از پره های بیشتری استفاده می کنند تا بوکه نرم تری ایجاد کنند . البته از نگاه من کمتر پیش می آید که تفاوت آنقدر زیاد باشد . در حقیقت علیرغم اینکه شما به تفاوت ها توجه می کنید بیشتر بینندگان حتی متوجه تاثیرات ان هم نمی‌شوند . بنابراین در یک برآورد اولیه من زیاد نگران بوکه نیستم منتها اگر شما در مورد آن نگرانید بهتر است لنز هایی با دیافراگم سریع تر ( باز ) بخرید .

لنز های توصیه شده برای پرتره
با لنز 50mm شروع میکنیم. این یک فاصله کانونی عالی برای دوربین‌های APS-C است همچنین در دوربین های FULL FRAME نیز همانقدر خوب است به خصوص اگر شما نخواهید فقط از سر سوژه عکس بگیرید . در حالی که شما قطعا می توانید عکس های پرتره را با فاصله کانونی کمتر بگیرید اما دور نمایی ( پرسپکتیو )   معمولا از فاصله کانونی 50mm برای عکس های سر و شانه شروع می‌شود. شما با لنزی
مثل 35mm f1.4 می توانید نتایج خوبی بگیرید (در صورتی که بخواهید یک پرتره تمام قد بگیرید )
همان طوری که در ابتدای مقاله گفته شد شما از هر لنزی برای عکاسی پرتره می توانید استفاده کنید . لیستی که در ادامه می بینید شامل لنز هایی با فاصله کانونی در محدوده 50mm تا 200mm است. که دارای دیافراگمf 2.8 و یا سریع تر از آن هستند.
اگر چه می‌شد همه لنز هایی را که تا به حال توسط Canon ساخته شده را دراین لیست آورد.

Canon Ef 50 / f 1.8
این یک خرید عالی است . سریع سبک و ارزان . اگر چه کیفیت ساختار تمام پلاستیکی آن خیلی قابل قبول نیست . ولی این بهترین انتخاب با کمترین قیمت برای دوربین های APS-C DSLR مانند 40D و 400D است.

Canon EF 50 /1.4 USM
یک لنز با کیفیت ساخت بهتر و دیافراگم سریع تر برای محو کردن بیشتر پس زمینه .

Canon EF / 50 mm / f 1.2 USM
سریع ترین لنز موجود از زمانی که Canon   ساخت لنز 50mm f 1.0 را سال ها قبل قطع کرده است . یک لنز فوق العاده برای نور کم و کار های پرتره است البته اگر بتوانید که از پس خرید آن برآیید .

Canon EF-S 60 / f 2.8 USM macro
یک لنز EF-S به این معنی که فقط با دوربین های با فرمتAPS-C سازگار است در هر صورت این یک لنز دو منظوره خوب است . برای اینکه یک لنز ماکروی خوب با بزرگنمایی 1:1 است و همچنین می تواند یک لنز پرتره هم باشد . هر چند بخاطر f 2.8 بودنش از لنزهای 50mm قبلی کندتر است.این لنز معادل یک لنز 96mm در دوربین‌های Full Frame است.

Canon 70-200 / f 2.8 , f 2.8 IS
بسیار شارپ یک لنز زوم سریع که تمام محدوده های کانونی مناسب برای پرتره را پوشش می دهد در سری لرزشگیر دار (IS) این امکان داده می شود که بدون نیاز به سه پایه کار کنید که البته راحت‌تر است . شما حداقل چند گام از سرعت را در مقایسه با لنزهایprime ( بدون زوم ) از دست می دهید . اما در عوض قابلیت زوم خواهید داشت . هر چند هنگام گرفتن عکس های پرتره بسیار راحت است که با برداشتن چند قدم از سوژه دور یا به آن نزدیک شوید .

Canon EF 85 / f 1.8
این یک خرید بسیار خوب برای پرتره هم در دوبین های APSC و هم در دوربین های FULL FRAME است . ساختار بسیار خوبی دارد و شارپ است یک لنز سریع با فاصله کانونی ایده آل برای کار پرتره روی دوربینهای FULL FRAME . همچنین در دوربین های APSC ِ نیز خوب کار می کند (معادل لنز 135MM در فول فریم)

Canon 85 / f 1.2
اگر بتوانید از پس خرید آن برآیید حتی از 85 / f 1.8   هم بهتر است. یک دیافراگم نسبتا بازتر و عمق میدان باریک به شما می‌دهد و دیافراگم باز آن کمک می‌کند تا پس زمینه‌های دورتر را محو کنیم .

Canon EF 100 mm / f 2.0
اگر شما بخواهید فاصله کانونی تان بیشتر باشد یک جایگزین برای 85 / f 1.8 است. یک لنز خوب دیگر اگر چه در ریویوها به اندازه 85 / f 1.8 توصیه نشده است رسد و مقداری هم گران تر است .

Canon EF 135 mm / f 2.0
برخی ها می گویند این شارپ ترین لنزی است که Canon تا به حال ساخته است . این لنز هم سریع است (f2) و هم دیافراگم فیزیکی باز تری دارد (65mm) اگر شما فضا برای استفاده از آن داشه باشید لنز بسیار خوبی برای کار پرتره است. در دوربین‌های
APSC باید در حدود 3 متر برای عکاسی از سر و شانه از سوژه فاصله داشته باشید و برای یک عکس تمام قد 9 متر فاصله لازم است.

Canon EF 200 / 2 L IS USM
یک لنز بسیار عالی با قیمت بسیار بالا . دیافراگم فیزیکی باز (100mm) پس زمینه های دور را خوب محو می کند . و سرعت زیاد آن یک عمق میدان باریک بوجود می آورد البته لنز خوبی برای فضای داخلی در استودیو های کوچک نیست بخصوص روی دوربین های APS-C-DSLR . همچنین برا ی کسانی که کیف پول چاقی ندارند نیز مناسب نمی باشد .

انتخاب های من در میان لنز های پرتره
از میان لیست بالا انتخاب من بعنوان یک عکاس برای هر کسی که با دوربین های سریDigital Rebel یا EOS 20D,30D,40D کار میکند, با توجه به بودجهEF 50 f 1 /1.8 II است.
. برای هر کسی که کیفیت ساخت بهتر یا یک لنز کمی بلند تر بخواهد بخصوص30 D ,کسانی که با دوربین‌های Full Frame کار میکنند توصیه منEF 85 f 1.8 است.
برای کسانی که با دوربین های APS-C کار میکنند و میخواهند کمی سرعت بیشتر و پلاستیک کمتر داشته باشند]نسبت به 50 f/1.8IIکیفیت ساخت بهتر[ 50 f/1.4 نیز انتخاب خوبی است.
اگر قیمت مهم نبود من برای کاربران APSC لنز 50 f/1.2را انتخاب می کردم.
برای کاربران دوربین های Full frame مانند سری 1D و EOS 5D یا آن دسته از کاربران APS-C که فاصله کانونی کمی بیشتر از 50 mm می‌خواهند لنز های
85 F/1.2L و 135 F/2L را پیشنهاد میکنم.

ترجمه : یوسف امیدی

منبع : http://www.bobatkins.com/photography/tutorials/portrait_lenses.html

شناخت كلی لنزها

2008-01-26 15:37:15

لنزها (+) جزء اساسی عکاسی هستند. برای انتخاب و استفاده درست لنز به بهترین وجه، باید مشخصات پایه لنزها را بشناسید: شارپنس، زاویه دید، عمق میدان و پرسپکتیو.

شارپنس
شارپنس یکی از مهمترین مشخصه‌های هر لنزی است. انحراف تصویری (دیستورشن)، تاریک شدن گوشه‌ها (ویگنتینگ)، خطاهای رنگی و دیگر خطاهای لنز به روشهای مختلفی تا حدودی قابل اصلاح هست، اما شارپنس قابل بهبود دادن نیست. با استفاده از امکاناتی مانند Smart Sharpness یا Unsharp Masking در فتوشاپ می‌توان تا حدودی تصاویری را که مات به نظر می‌رسند بهبود داد، اما تصاویری که بخاطر لنزهای بد بسیار مات هستند قابل اصلاح نیستند.
اگر لنزی عالی باشد، در حالتی که در نهایت گشادگی دیافراگم است تصویر شارپی دارد. در واقع تنها لنزهای بسیار خوب (مانند لنزهای سری L کانن)‌هستند که در بازترین دیافراگم‌ها واقعا شارپ هستند، در حالی که بیشتر لنزها در دیافراگم‌های باز کمابیش مات هستند و با یک یا دو گام بستن دیافراگم شارپنس آنها بهبود می‌یابد. مثلا، لنز Canon 24-105 L IS و Canon 600 f4 L IS حتی در دیافراگم باز f/4 نیز بسیار شارپ هستند، در حالی که Sigma 180 Macro در f/8 عالی است، اما در f/3.5 کمی مات است.

Sigma 180mm Macro در f/3.5 (تصویر برش خورده ۱۰۰ درصد غیر فشرده)

Sigma 180mm Macro در f/8 (تصویر برش خورده ۱۰۰ درصد غیر فشرده)

با بستن دیافراگم شارپنس تصویر بهبود می‌یابد، زیرا وقتی از دیافراگم کوچک استفاده می‌کنید تنها نوری که از ناحیه مرکزی لنز عبور می‌کند تشکیل تصویر می‌دهد، جایی که بهترین کیفیت لنز را دارد.وقتی لنزی جدید می‌خرید، توصیه می‌شود با دیافراگم‌های مختلف عکسهای آزمایشی بگیرید تا شارپنس لنز خود را در دیافراگم‌های مختلف بشناسید. اگر به دیافراگم‌های باز نیاز دارید، ضروری است که لنزی انتخاب کنید که در دیافراگم‌های باز هم به اندازه کافی شارپ است. معمولا توصیه می‌شود لنزتله یا استانداردی نخرید که در دیافراگم‌ باز قابل استفاده نباشد، در حالی که درمورد لنزهای واید و ماکرو که معمولا در دیافراگم‌های بسته مانند f/8 یا f/16 از آنها استفاده می‌شود، این مساله خیلی مهم نیست.
ممکن است با خواندن این بخش فکر کنید هر چه دیافراگم لنز بسته‌تر باشد، عکس شما شارپ‌تر است. این قضیه معمولا تا دیافراگم‌های f/8 یا f/11 صادق است، اما بسته‌تر از آن در بیشتر لنزها، شارپنس به شدت افت می‌کند، مثلا در بسته‌ترین دیافراگم لنز مثل f/32 ، تمام لنزها آنقدر مات هستند که برای یک کار با کیفیت و استاندارد، غیر قابل استفاده هستند. دلیل این پدیده تفرق نور است که در تمام لنزها حتی بهترین آنها تاثیر می‌گذارد، چون یک پدیده فیزیکی است نه یک خطای نوری و کاملا قابل اجتناب نیست. تفرق نور دقیقا چیست؟
بر اساس قوانین فیزیکی، وقتی موج از میان یک سوراخ عبور می‌کند که عرضی مشابه با طول موج دارد، زاویه انتشارش تغییر می‌کند. از آنجا که نور نیز یک نوع موج است، و دیافراگم یک سوراخ است، لنزها تحث تاثیر پدیده تفرق هستند. میزان تفرق به قطر سوراخ دیافراگم بستگی دارد. در دیافراگم‌های باز تفرق ناچیز است، در حالی که در دیافراگم‌های بسته، تفرق نور به یک مشکل جدی تبدیل می‌شود. معمولا ترجیح دارد که از دیافراگم‌های کوچکتر از f/16 اجتناب شود.

Sigma 180mm Macro at f/8 (100% unprocessed crop)

Sigma 180mm Macro at f/32 (100% unprocessed crop)

میزان دیده شدن تفرق نور در عکسها با گام پیکسل‌ها بستگی دارد: در یک سنسور با فتوسایت‌های کوچک (مانند سنسور 12 مگاپیکسلی سایز APS-C دوربین Nikon D2Xs که فتوسایت‌هایی در اندازه 5.5*5.5 µm دارد) میزان تفرق نور را نسبت به سنسوری که فتوسایت‌های بزرگتری دارد (مانند سنسور تمام سایز 12 مگاپیکسلی Canon 5D که سایز فتوسایت‌هایش 8.2*8.2 µm است) بیشتر نشان می‌دهد. توصیه می‌شود در دیافراگم‌های مختلف به عنوان تست عکس‌هایی بگیرید تا بتوانید کوچکترین دیافراگم قابل استفاده را بر اساس دوربین و استاندارد مورد نظر خود تعیین کنید.

زاویه دید
زاویه دید با دو متغیر تعیین می‌شود: فاصله کانونی و سایز سنسور. معمولا در دوربین‌ها محدوده گسترده‌ای از فاصله‌ کانونی بین ۱۲ تا ۶۰۰ م.م. مورد استفاده است. به طور کلی ۴ سایز سنسور در دوربین‌های حرفه‌ای SLR رایج است: سایز 4/3 (سنسورهای 18*13 م.م.)، APS-C (سنسورهای 25x16.7 م.م.) ، 35 م.م. (24x36 م.م.)، و قطع متوسط دیجیتال (36x48 م.م.). فرمولی که با آن زاویه دید را محاسبه می‌کنند اینگونه است:

A=2*arctan d/2f

که در آن d اندازه قطر سنسور و f فاصله کانونی است.
در هر فرمتی، فاصله کانونی که زاویه دیدی تقریبا 46 درجه را نتیجه می‌دهد به عنوان فاصله کانونی استاندارد یا نرمال در نظر گرفته می‌شود، زیرا این زاویه تقریبا برابر با زاویه دید جشم انسان است. لنزهایی که فاصله کانونی کمتری دارند لنزهای زاویه باز (واید) نامیده می‌شوند و زاویه دید بازتری را ارائه می‌دهند و لنزهایی که فاصله کانونی بزرگتری را دارند لنزهای تله فتو نامیده شده و زاویه دید بسته‌تری دارند.
در جدول زیر فهرست زاویه دید به درجه برای فواصل کانونی مختلف، مربوط به ۴ سایز سنسور رایج آورده شده است.

ضمنا برای مقایسه در تصاویر زیر اثر فاصله کانونی و زاویه دید در عکسها دیده می‌شود:

Focal length : 17mm - Angle of view : 104°

Focal length : 35mm - Angle of view : 63°

Focal length : 50mm - Angle of view : 46°

Focal length : 135mm - Angle of view : 18°

عمق میدان
عمق میدان (DOF) یکی از اصول اولیه عکاسی است. وقتی روی یک تصویر فوکوس می‌کنید، تنها صفحه معینی (که در فاصله خاصی از دوربین قرار دارند) واقعا فوکوس می‌شود. هر چیزی که جلوتر یا عقب‌تر از آن صفحه واقع باشد به میزان فاصله‌اش از این صفحه بیشتر مات یا خارج از فوکوس می‌شود. نواحی نزدیک صفحه فوکوس (در جلو و عقب) که هنوز شارپنس قابل قبولی دارند، به عنوان عمق میدان شناخته می شود.
سه عامل در عمق میدان تاثیر گذار است: اولین عامل دیافراگم است. دیافراگم‌های باز مانند f/2.8 یا f/4 باعث عمث میدان‌های باریک می‌شوند، در حالی که دیارفاگم‌های بسته مانند f/16 یا f/22 عمق میدان‌های وسیع ایجاد می‌کنند.

در f/4 عمق میدان کاملا باریک است.

در f/16 عمق میدان کاملا باز است.

با توجه به نتیجه‌ای که می‌خواهید در عکس خود بدست آورید باید دیافراگم را انتخاب کنید. اگر می‌خواهید که سوژ‌ه را از پس‌زمینه جدا کنید، همانند حالتی که از یک نفر پرتره می‌گیرید یا نمای نزدیکی از یک حیوان در دنیای حیات وحش می‌گیرید، شما به یک دیافراگم باز نیاز دارید. از طرف دیگر اگر می‌خواهید که تمام عکس در فوکوس و شارپ باشد (همانند عکسهای منظره) باید از دیافراگم‌های کوچک مانند f/16 استفاده کنید. البته موردی را که در ابتدا درباره اثر دیافراگم بر روی شارپنس گفته شد در نظر داشته باشید و بسته ترین دیافراگم قابل استفاده لنز خود را بشناسید.
دومین عامل تاثیر گذار بر روی عمق میدان فاصله کانونی است. اگر اندازه سوژه ثابت است، برای هر لنزی عمق میدان در یک دیافراگم خاص یکسان است. مثلا فرض کنید که می خواهید از یک پروانه عکس بگیرید. در یک دیافراگم ثابت، شما همان عمق میدان را در 50 م.م. و 200 م.م. خواهید داشت. تنها تفاوت در این است که در 200 م.م. بخاطر زاویه دید باریک‌تر، پس زمینه تمیزتری خواهید داشت.

اگر از یک سوژه یکسان با فواصل کانونی مختلف عکس بگیرید، عمق میدان یکسان است، اما در فاصله کانونی بلند‌تر پس زمینه تمیز‌تری خواهیم داشت.

اندازه سوژه سومین عامل تاثیرگذار در عمق میدان است. اگر از سوژه‌های بزرگ عکس می‌گیرید، شما به نسبت عمق میدان بزرگتری خواهید داشت. مثلا اگر از یک کوه با f/5.6 عکس بگیرید عمق میدان بسیار بزرگی دارید، اما اگر با همین دیافراگم از یک پروانه عکس بگیرید، عمق میدان شما بسیار باریک خواهد شد.

دیافراگم:f/5.6 ، اندازه سوژه : 2 سانتیمتر

دیافراگم: f/5.6 ، اندازه سوژه: 3-4کیلومتر

چگونه از عمق میدان بهترین استفاده را بکنیم؟
وقتی از یک انسان یا حیوان عکس می‌گیرید، همیشه باید بر روی چشم‌ها فوکوس کنید و دیافراگمی را انتخاب کنید که عمق میدان مناسبی برای سوژه مورد نظر شما ایجاد می‌کند. برای حیوانات یا اشیاء کوچک معمولا دیافراگم‌هایی مانند f/8 یا f/11 مناسب است، برای سوژه‌های بزرگتر معمولا دیافراگم f/4 یا f/5.6 انتخاب می‌شود. در عکاسی ماکرو، اگر بخواهید که تمام سوژه در فوکوس باشد، باید سعی کنید که کاملا از زاویه موازی با طول سوژه عکاسی کنید.

سوژه کاملا موازی با صفحه سنسور است. تمام بال در فوکوس است، چون در صفحه فوکوس باقی مانده است.

سوژه کاملا موازی با صفحه سنسور نیست. نوک بالها شارپ نیست (از صفحه فوکوس خارج شده است).

در عکاسی منظره، تکنیک کار متفاوت است. بعضی عکاسها سعی می‌کنند که عمق میدان و فاصله هیپرفوکال را محاسبه کنند. (هایپرفوکال فاصله فوکوسی است که بزرگترین عمق میدان را در یک دیافراگم خاص ایجاد می‌کند(1)). محاسبه این فاصله در هر مورد کمی زمان‌بر است و معمولا بهتر است از روش‌های تجربی برای تعیین یک فاصله فوکوس مناسب استفاده کنیم.
با یک لنز زاویه باز (واید) و دیافراگم f/16، شما یک عمق میدان بسیار وسیع دارید و براحتی می‌توانید یک عکس کاملا فوکوس بگیرید. اگر نزدیکترین جزء ترکیب بندی شما در فاصله 2-3 متری قرار دارد، در فاصله 6-8 متری فوکوس کنید و دیافراگم را روی f/16 بگذارید تا همه چیز از نزدیکترین سوژه تا بینهایت شارپ باشد. اگر نزدیکترین جزء در یک متری یا کمتر است روی 1.5 تا 2 متر فوکوس کنید و با دیافراگم f/16 ( یا f/22 اگر نزدیکترین جزء خیلی نزدیک است) عکس بگیرید. اگر می خواهید که فوکوس را بررسی کنید، می‌توانید عکس را در حالت نهایت زوم در مرور دوربین بررسی کنید.

پرسپکتیو
بر اساس تئوری، اگر فاصله دوربین تا سوژه را ثابت نگاه دارید، پرسپکتیو برای تمام لنزها یکسان است. در عمل، لنزهای واید معمولا برای ترکیب‌بندی اجزائی که بسیار به دوربین نزدیک هستند استفاده می‌شود و لنزهای تله برای عکاسی از سوژه های دور کاربرد دارد.
در نتیجه، لنزهای واید تمایل به اغراق در پرسپکتیو دارند و لنزهای تله‌فتو پرسپکتیوی فشرده یا تخت را ایجاد می‌کنند. پرسپکتیو عامل بسیار مهم و خلاقانه‌ای در عکس است که تاثیر زیادی بر روی جنبه‌های مختلف عکس دارد: در عکاسی منظره، لنزهای واید بخاطر پرسپکتیو اغراق شده‌اشان، برای ایجاد عمق در تصویر بکار می‌روند. از طرف دیگر اگر می خواهید توجه بیننده را به جزئیات یک سوژه معطوف کنید، لنزهای دارای فاصله کانونی بلندتر، تصاویری تخت‌ و دو بعدی و با تمرکز بیشتر بر سوژه ارائه می‌دهند.
دو تصویر زیر مثال خوبی برای نشان دادن دو پرسپکتیو متفاوت که با لنزهای واید و تله ایجاد شده، هستند. اولین عکس با یک لنز 17 م.م. گرفته شده و در آن در نسبت فاصله‌ها اغراق شده و در تصویر عمق ایجاد شده است. در تصویر دوم که با یک لنز 105 م.م. گرفته شده عمق کمتری دارد و به نظر می‌رسد شاخه‌ها که در جلوی تصویر هستند با برج که در عقب است تقریبا در یک صفحه قرار دارند، هر چند در واقع آنها از هم فاصله زیادی دارند.

زاویه باز

تله‌فتو

پاورقی
---------------------
(1)
فاصله هایپرفوکال

در عکاسی و اپتیک فاصله هایپرفوکال فاصله‌ای است که در آن تما موضوعات دارای فوکوس قابل قبول هستند. برای محاسبه این فاصله دو تعریف متفاوت وجود دارد که نتایج هر کدام اندکی با هم متفاوت است.
تعریف اول این است که فاصله هایپرفوکال نزدیکترین فاصله‌ای است که یک لنز می‌تواند فوکوس کند و در عین حال موضوعات تا بینهایت نیز به اندازه کافی شارپ باشند. یعنی فاصله فوکوس با حداکثر عمق میدان. وقتی لنز در این فاصله فوکوس شده است، تمام سوژ‌ه‌های واقع در فاصله نصف فاصله هایپرفوکال تا بینهایت به اندازه قابل قبولی شارپ هستند.
تعریف دوم این است که فاصله هایپرفوکال فاصله‌ای است که تا آن فاصله برای لنزی که در بینهایت فوکوس شده تمام موضوعات به اندازه قابل قبولی شارپ هستند.
بین این دو تعریف به ندرت تفاوت خاصی در نظر گرفته می‌شود، زیرا می‌توان آنها را به جای هم مورد استفاده قرار داد و مقادیر حاصله بسیار به هم نزدیک است. معمولا مقادیر حاصل از تعریف اول نسبت به تعریف دوم کمی بزرگ است ولی عمق میدان یکی است.
فاصله هایپرفوکال بستگی به آن دارد که چه حدی از شارپنس مورد قبول است. معیار شارپنس مورد قبول بر اساس قطر دایره اغتشاش (COC) (+، +، + ، +) لنز تعیین می‌شود. این معیار بیان می‌کند که بزرگترین قطر قابل قبول تصویر یک نقطه که از یک نقطه واقع در بینهایت بر روی فیلم یا سنسور تشکیل و پخش شده، چقدر است.
فرمول محاسبه فاصله هایپرفوکال بر اساس تعریف اول که در آن H فاصله هایپرفوکال، f فاصله کانونی و N عدد دیافراگم و c دایره اغتشاش لنز است:

این فرمول برای تعریف دوم اگر H از سر یک لنز باریک ساده یا از صفحه اصلی جلوی یک لنز مرکب اندازه گیری شود دقیق است. ضمنا اگر برای تعریف دوم، H از نقطه‌ای که به اندازه یک فاصله کانونی جلوتر از صفحه اصلی لنز است اندازه‌گیری شود، فرمول دقیق است. برای استفاده عملی از فرمول، بین تعریف اول و دوم تفاوت اندکی وجود دارد و قابل توجه نیست.
مثال:
به عنوان مثال می خواهیم فاصله هایپرفوکال را برای یک لنز 50 م.م. در دیافراگم f/16 با استفاده از دایره اغتشاش 0.03 م.م. (مقداری که معمولا در عکاسی 35 م.م. مورد استفاده است) محاسبه کنیم:

این به آن معنی است که اگر لنز را در فاصله 5.2 متری فوکوس کنیم، هر چیزی که در نصف این فاصله (2.6 متر) تا بینهایت واقع است به اندازه قابل قبولی شارپ است. با فرمولی دقیقتر بر اساس تعریف اول این مقدار H=5258 می شود که همانطور که مشاهده می کنید تفاوت قابل توجهی ندارد.

پدیده ریاضی
فاصله هایپرفوکال یک خاصیت عجیب دارد. وقتی لنز در فاصله H فوکوس شده است، عمق میدان از H/2 تا بینهایت است، اگر لنز در H/2 فوکوس شده باشد، عمق میدان از H/3 تا H است، اگر لنز در H/3 فوکوس باشد، عمق میدان از H/4 تا H/2 است. این خاصیت در تمام مقادیر 1/X های پی‌در‌پی فاصله هایپرفوکال ادامه پیدا می کند. به این پدیده "عمق میدان‌های متوالی" می‌گویند.

توجه: در این سایت (+) جداول و نرم‌افزارهای جالبی بصورت رایگان برای محاسبه عمق میدان و فاصله هایپرفوکال وجود دارد که علاقمندان می توانند از آنها استفاده کنند. ضمنا مقادیر مربوطه به دایره اغتشاش برای دوربین‌های مختلف در لینک‌های معرفی شده برای دایره اغتشاش دربالا داده شده است.

گفتگو و پاسخگویی به سوالات و مباحث تكمیلی در تالار گفتگو

مراجع:
Wikipedia
http://www.dofmaster.com/
http://www.juzaphoto.com/

از بوکه چه میدانیم. (قسمت دوم)

2005-08-20 17:05:27

هفته گذشته قسمت اول این مقاله را با هم خواندیم. قسمت دوم این موضوع را با هم پی می گیریم.

یک موضوع دیگر که توسط شکل 4 فهمیده می شود این است که لبه‌هایی از شئ که موازی با لبه‌های دیافراگم دوربین باشد، تا حدودی دقیق‌تر خواهند بود. برای مثال در شکل 4 می بینیم که در بین خطوط بادبزنی پایین شکل، خطوط افقی و خطوطی که حدودا 30 درجه با خط عمود زاویه دارند با دقت و تفکیک بهتری دیده می شوند، در حالی که خطوط واقع در دیگر زاویه‌ها مات دیده می شوند. با توجه به این نتیجه فکر می‌کنید بهترین شکل برای دیافراگم دوربین چه شکلی است؟ این به چیزی که می خواهیم عکسش را بگیریم بستگی دارد. یک دایره کامل احتمالا خنثی‌ترین و سازگارترین شکلی است که می توانیم داشته باشیم. چون دایره با هر خطی در هر زاویه ای یک لبه موازی فرضی دارد. دایره شکل مطلوب دیافراگم است.

اما عکاسان می دانند که لنزها با طراحی مختلف دارای بوکه‌های مختلف هستند، حتی هنگامی که شکل دیافراگم آنها یکی است. بطور مثال Leitz 35/2 Summicron مشهور است که بوکه خوبی دارد در حالی که بعضی لنزهای دیگر را می گویند که بوکه های ستاره‌ای چند خطی (ni-sen) یا دیگر بوکه‌های بد فرم دارند. این اختلاف ناشی از چیست؟
لنزی که برای شکل 2 و 4 استفاده شده بود (150/6.3 Rodenstock Geronar) در مورد بوکه‌اش کاملا خنثی بود. دایره پراکندگی آنطوری که بر روی یک شیشه تخت مات (با نگاه کردن به تصویر خارج از فوکوس یک منبع نور کوچک از درون یک لوله باریک) دیده می شود، بصورت ساده یک شکل روشن یکنواخت بود، تنها یک خط باریک روشن در محیط آن وجود داشت. دایره پراکندگی تقریبا به همان شکل بود، چه در جلوی نقطه فوکوس لنز و چه در پشت آن. خط روشن محیطی به نظر می رسد یک مشکل فیزیکی باشد. گرچه یک خط محیطی روشن می تواند با خطای انکساری فرسنل Fresnel نیز ایجاد شود که در آن صورت ما در لبه اجسام واقع در مرز روشنایی و تاریکی لبه های رنگی یا Fringing را مشاهده خواهیم نمود. در آزمایش صورت گرفته لبه های دیده شده رنگی نبودند و عمدتا سفید دیده می شدند.

شکل6- در اینجا تصاویری از یک منبع نوری موازی دیده می شود که دایره پراکندگی را در چهار فاصله مختلف برای یک لنز Rodenstock Imagon نشان می‌دهد. از چپ به راست، تصاویر در 4 سانتیمتر جلوتر از صفحه بهترین فوکوس، 2 سانتیمتر در جلو، در صفحه بهترین فوکوس و 2 سانتیمتر در پشت آن گرفته شده‌اند. در پایین تصویر نموداری نشان داده شده که روشنایی تصویر را در طول یک خط صاف که از میان مرکز دایره‌ها می گذرد نشان می دهد. غیر معمول‌ترین لنزی که در این آزمایشات دیده شد یک Rodenstock Imagon با فاصله کانونی 250 م.م. بود. شکل 6 یک سری از تصاویر دایره پراکندگی در فواصل مختلف پشت لنز را نشان می دهد. در فواصل نزدیکتر به لنز از صفحه فوکوس، یک حلقه روشن در محیط دایره پراکندگی دیده می شود. ضمنا دایره پراکندگی از آنچه که انتظار می رفت کوچکتر است، هر چند این واقعیت با اندازه گیری دقیق مشخص می شود. در پشت صفحه فوکوس، ما اثر معکوسی را مشاهده می کنیم. دایره پراکندگی دارای یک هسته مرکزی روشنتر است و قطر کلی دایره بزرگتر از آن چیزی است که باید باشد. این اثرات نتیجه خطای کروی موجود در لنز می باشند. نور عبوری از نزدیکی محیط بیرونی دیافراگم لنز نزدیکتر از فاصله کانونی اسمی لنز که مورد انتظار است، فوکوس می شود. همگرایی این شعاع‌های بیرونی دیافراگم در صورت استفاده از استپ‌های خاص Imagon بنام Sink-Strainer در مقابل لنز بهتر مشاهده خواهد شد. در شکل 7 نتایج این کار نشان داده شده است. در سمت چپ الگوی sink-strainer بصورت واضح مشاهده می شود. ولی در تصویر بعدی ، دیده می شود که دو ردیف از سوراخها در یک ردیف ادغام شده اند. در شکل 8 یک تصویر بزرگ شده از این دو الگو نشان داده شده است. تصویر واقع در انتهای راست شکل 7 نشان می دهد که چگونه نقاط ایجاد شده با سوراخهای دیافراگم sink-strainer یک ستاره دایروی را ایجاد نموده است.

شکل 7- دراین شکل دایره پراکندگی برای لنز Iamgon با یکی از دیافراگم‌های 'sink-strainer' خودش مشاهده می شود.

شکل 8- در این شکل دایره پراکندگی دو تصویر سمت چپ شکل 8 را مشاهده می نمایید. دقت نمایید که چگونه نقاط اطراف سوراخ مرکزی در تصویر سمت چپ در تصویر سمت راست در یک ردیف دایروی ادغام شده‌اند. این شاهدی بر خطای کروی است. (خطوطی که در میان دایره دیده می شود حاصل اثر انگشت بر پشت لنز است که بعدا کشف شد!)

شکل 9-در این شکل دایره پراکندگی برای یک منبع نقطه ای نور موازی در 7 فاصله مختلف برای یک لنز Nikkor مشاهده می شود. در شکل 9 همان نتایج را برای یک لنز Nikkor مشاهده می نمایید. ردیابی روشنایی نمودار زیر شکل نشان می دهد که اثر حلقه روشن برای تصاویر پشت صفحه فوکوس دیده می شود، در حالی که در فواصل نزدیکتر به لنز این نمودار نشان می دهد که لبه روشن وجود ندارد و روشنایی آن یکنواخت است. این یکنواختی باعث می شود که تصاویر خارج از فوکوس یکنواخت و هموار باشند. وجود حلقه روشن در پشت صفحه فوکوس را می توان به عنوان نشانه‌ای دال بر اصلاح بیش از حد خطای کروی تفسیر کرد.

اثر حلقه روشن، پدیده‌ای است که منجر به یک بوکه بد می شود و بخصوص پدیده ni-sen. دایره پراکندگی با حلقه روشن باعث می شود که بعضی از جزئیات صحنه اصلی در نواحی خارج از فوکوس دیده شود و یا حتی تکرار شود. یک مثال بارز از دایره پراکندگی با حلقه روشن توسط یک لنز آینه‌ای ایجاد می شود. در شکل 10 که توسط "کوین هاوک" گرفته شده، یک پس زمینه خارج از فوکوس را با پدیده دو تصویری شدن مشاهده می کنید.
دایره پراکندگی با هسته روشن با لنز 35/2 Summicron در دو طرف نقطه فوکوس مشاهده می شود. این حالت منجر به یک تصویر خارج از فوکوس دوست داشتنی می شود، به شرطی که هسته روشن دایره پراکندگی تمرکز و شدت زیادی نداشته باشد. اگر هسته مرکزی روشن خیلی کوچک باشد، دوباره جزئیات ریزی در نواحی خارج از فوکوس دیده می شود، هر چند حداقل این حسن را دارد که نقاط روشن تکرار نمی شود.
مهم است که بدانیم بسیاری از لنزهای بوکه خوب یا بوکه بد را تحت همه شرایط از خود بروز نمی دهند. اثر حلقه روشن Imagon را می توان تا حدودی با دیافراگم sink-strainer تحت کنترل در آورد، ولی با این وجود، این لنز تصاویر هموارتر خارج از فوکوسی برای اشیاء واقع در پشت سوژه اصلی واقع در فوکوس ارائه می دهد.
بیش از حد ساده‌انگاری است اگر بگوییم که خطای کروی عادی ( مانند مورد Iamgon) منجر به بوکه خوب می شود، در حالی که اصلاح بیش از حد خطای کروی منجر به بوکه بد می شود، اما شاید این درست باشد که بگوییم نواحی پس زمینه خارج از فوکوس نسبت به نواحی پیش زمینه خارج از فوکوس، احتمال بیشتری دارد که با بوکه بد مواجه شوند.
اینکه یک لنز دایره پراکندگی با حلقه روشن یا هسته روشن نشان دهد به جزئیات مربوطه به نحوه اصلاح خطای کروی بستگی دارد. ضمنا این موضوع با دیافراگم واقعی استفاده شده عوض می شود. و نیز به این بستگی دارد که اصلاح خارج از محوری لنز چگونه و با چه کیفیتی صورت گرفته باشد. در آزمایشات انجام شده، 180/5.6 Nikkor در مورد حلقه روشن خارج از محور اندکی بدتر از روی محود عمل می کرد.
یک مشاهده دیگر دال بر این است که برای داشتن بوکه خنثی – که با یک دایره پراکندگی هموار ایجاد می شود - به مقداری خطای لنز برای خنثی کردن حلقه روشن فیزیکی لنز و داشتن یک دایره پراکندگی که از لحاظ فیزیکی یک دیسک روشن هموار باشد، نیاز می باشد.

شکل 10 - این همان موضوع عکاسی عکس 2 می باشد، اما این بار با لنز 180/5.6 Nikkor-W با گشادگی دایروی استانداردش عکاسی شده است (در دیافراگم کاملا باز). می‌بینیم که نقاط روشن نرمی در پیش زمینه و مقداری پدیده حلقه روشن در پس زمینه وجود دارد.

شکل 11- در این عکس، همان موضوع دوباره با لنز Imagon 250 منتها با دیافراگم H=7.7 عکاسی شده است. سعی شده که ردیف بیرونی سوراخهای sink-strainer بسته باشد، اما در این عکس شواهدی دیده می شود که دلالت بر باز بودن خیلی کم یک ردیف از سوراخها دارد. بااین حال، اثرات اصلی که اینجا دیده می شود حلقه روشن خارج از فوکوس در پیش زمینه و هسته روشن نقاط نورانی در پس زمینه است.

برای خاتمه این بحث، دو عکس آخر را با هم مرور می کنیم. این عکس، همان عکس از مجمسه های چینی شکل 2 هستند. برای عکس شکل 10 از لنز 180/5.6 Nikkor-W استفاده شد، در حالی که عکس شکل 11 با لنز 250 Imagon گرفته شده است. کاملا مشهود است که تصویر مجسمه وسط (که در فوکوس است) در شکل 11 نسبتا مات است، اما نقاط روشن در مجسمه پیش زمینه بطور مشخص اثر حلقه روشن را نشان می دهد و کلا آزار دهنده است. برعکس، لنز Nikkor نقاط روشن خیلی نرمی در پیش زمینه ایجاد نموده و تصویر مجسمه وسط بخوبی شارپ است. ضمنا نقاط روشن در مجسمه پس زمینه در دو عکس شبیه به هم است، گر چه با آزمایش دقیق آن مشاهده می شود که اندکی حلقه روشن در عکس Nikkor وجود دارد و اثر هسته روشن در عکس Imagon دیده می شود. اثر دیگری که دیده می شود در نقطه روشن روی چشم راست مجسمه جلویی است. در هر دو عکس مشاهده می شود که تنها نصف یک دایره را می بینیم. این بدان معنی است که نور از یک روشنایی خاص، کاملا وابسته به جهت است و تنها نیمه پایینی لنز با آن نشان داده می شود.
برای جمع بندی، دوربین شما عکس را با مجموعه‌ای از قلم مو ها نقاشی می‌کند که مشخصات آنها با شکل دیافراگم و جزئیات طراحی اصلاح خطاهای لنز تعیین میشود. بعضی از قلم موها دارای لبه نرم تر از بقیه هستند و به همین خاطر، در بوکه‌ها تفاوت وجود دارد.

بحث و گفتگو در مورد این موضوع در تالار گفتگو

مرجع:Photo Techniques magazine, 1997, Harold M. Merklinger

از بوکه چه میدانیم. (قسمت اول)

2005-08-14 12:11:05

نویسنده:Harold M. Merklinger
هارولد مرکلینگر یک متخصص شناخته شده در زمینه اپتیک است و تا کنون چند کتاب در این زمینه منتشر نموده است. Boke یا Bokeh یک اصطلاح ژاپنی است که اختلاف بین کیفیت مناطق خارج از فوکوس لنز را با توجه به طراحی لنز بیان میکند. در این مقاله بصورت جزئی به این مساله پرداخته شده و برای کسی که به دانستن ریزه‌کاریهای فنی این موضوع پیچیده و بحث برانگیز علاقمند باشد، جالب خواهد بود.

پدیده خارج از فوکوس
هر عکاسی می‌داند که یکی از مشخصاتی که عکاسی را از نقاشی مجزا می‌کند موضوع فوکوس است. وقتی ما به دنیای اطرافمان نگاه می کنیم، چشمهای ما با سیستم فوکوس خودکار همه چیز را در فوکوس و بطور واضح می بیند. به همین خاطر نیز یک هنرمند نقاش هر چه را که ترسیم می کند در فوکوس است، در حالی که باید سوژه اصلی در فوکوس باشد و دارای جزئیات و دقت بیشتری باشد، حتی کم اهمیت‌ترین جزء نقاسی نیز معمولا بصورت دقیق و با فوکوس کامل کشیده می شود.

لنز _حتی لنز چشم انسان- این امکان را دارد که هنگام تشکیل تصویر موضوعات واقع در پس زمینه و حتی در جلوتر از سوژه اصلی را با نوعی تاکید کمتر نشان دهد، یعنی با خارج از فوکوس بودن. عکاسان حرفه ای به تجربه دریافته‌اند که همه لنزها به یک شکل این پدیده را نشان نمی دهند: لنزهای با دیافراگم بزرگ پدیده خارج از فوکوس بودن را با شدت بیشتر و لنزهای دارای دیافراگم کوچک، با شدت کم و بصورت یک ماتی مختصر تصویر را نشان می دهند. ژاپنی ها نام کیفیت پدیده خارج از فوکوس را "بوکه" گذاشتند و توضیح دادند که چرا نتیجه لنزهای مختلف با هم فرق دارد.

شکل 1- یک صفحه مثلثی پشت لنز در مقابل منبع نور، نور را در صفحه میانی که صفحه فوکوس نامیده می شود، متمرکز نموده است. اگر فیلم در جایی جلوی این صفحه قرار بگیرد تصویر مثلث سربالا روی آن دیده می شود، در حالی که در پشت صفحه فوکوس، تصویر مثلث بصورت واژگون دیده می شود. (به خاطر داشته باشید که تصویر عکاسی شده همیشه بصورت واژگون روی فیلم یا سنسور دوربین ذخیره می شود).

لنزها بدون در نظر گرفتن کیفیتشان، همگی از قوانین فیزیک اپتیک پیروی می کنند و بنابر این مطنقی است که بوکه را بصورت فنی و علمی بررسی نماییم. برای توضیح این مساله ناچار به توضیح مفهوم کانولوشن یا پیچش هستیم.
برای توضیح این موضوع شاید بهتر باشد با قیاس عکس و نقاشی شروع نماییم. ما به تصاویر عکاسی شده به عنوان نوعی نقاشی نگاه می کنیم. سپس به این موضوع می پردازیم که چگونه یک لنز – در مقایسه با قلم موهای مختلف یک نقاش – می تواند با دیگر لنزها تفاوت داشته باشد. البته این یک مقایسه کامل نیست: در نقاشی از رنگ و رنگدانه استفاده می شود تا رنگ را بر کاغذ یا بوم ایجاد نماید، در حالی که عکاس تصاویرش را با نور می سازد.
مفهوم کانولوشن یا پیچش به این معنی است که اجزاء اساسی یک تصویر را با تصویر دیگری عوض کنیم، اما روشنایی کلی اجزاء تصویر دوم را برابر با اجزائی که با آن تعویض می شود حفظ نماییم. سپس نتیجه کلی را نقطه به نقطه بر روی کل منظره اعمال نماییم.
اجازه بدهید با استفاده از پیچش یک تصویر را نقاشی نماییم. با یک تصویر ذهنی با جزئیات خیلی دقیق در منظره شروع می‌نماییم. ابزار ما عبارتند از قلم موی گرد که از اندازه خیلی ریز تا درشت را شامل می شود و رنگ. برای شروع یک نقطه را در دورترین جسم منظره انتخاب می‌نماییم. برای رسیدن به رنگ و روشنایی مورد نظر، رنگها را مخلوط نموده و سپس با قلم مو یک مقدار خیلی کم از رنگ مخلوط شده را بر می داریم. از آنجا که ما در حال شبیه سازی عکس یک دوربین هستیم که روی شخصی در جلوی تصویر فوکوس شده، ما برای اولین حرکت قلم یک قلم موی 6 م.م. را انتخاب می‌کنیم (این در واقع اندازه مشابه دایره پراکندگی Circle Of Confusion (COC) است که توسط لنز از یک نقطه نورانی دور بر روی فیلم تشکیل می شود). قلم مو را روی بوم می گذاریم و قلم مو را دقیقا در مرکز نقطه ای که در دور دست باید ترسیم شود قرار می دهیم. به آهستگی بوم را لمس نموده و یک لکه ضعیف 6 م.م. بر روی بوم ایجاد می‌کنیم. این روند را برای نقاط مختلف تکرار می کنیم. ابتدا جزئیات واقع در دور دست را ترسیم می کنیم، سپس به سمت سوژه ای که روی آن فوکوس شده حرکت می کنیم و برای کشیدن آن تنها از یک موی زبر کوتاه برای انتقال رنگ بر روی بوم استفاده میکنیم. سپس با حرکت به سمت اشیاء نزدیکتر، دوباره به تدریج با نزدیکتر شدن از قلم موهای درشت تری استفاده خواهیم کرد.
ما در این نقاشی بر روی جزء به جزء تصویر کار میکنیم، تنها اندازه قلم موی ما و رنگ نقاشی تغییر میکند. اگر ما از قلم موی تک موئی برای تمام نقاشی استفاده میکردیم، تصویری داشتیم که کاملا تمام اجزاء در آن شارپ و دقیق دیده می شدند. اکا از آنجا که ما از قلم موهای با اندازه مختلف استفاده کرده‌ایم، اشیاء واقع در پس زمینه و جلوی زمینه بصورت مات ترسیم شده و دقیقا مشابه تصویری خواهند بود که با یک دوربین عکاسی گرفته شده باشد.
دوربین بسیار مشابه نقاشی کار میکند که دارای مجموعه ای کامل از قلم موهای گرد با اندازه های مختلف است. دوربین بر اساس هندسه دقیق جسم، اندازه قلم مو را انتخاب میکند و اندازه موثر قلم مو فقط به محل قرار گرفتن شئ بستگی دارد و اینکه دوربین روی چه نقطه ای فوکوس کرده و نیز به اندازه دیافراگم لنز. سپس دوربین با توجه به این عوامل، یک تصویر کاملا دقیق با توجه به میزان نور مربوط به هر جزء و نیز اندازه دایره پراکندگی متناسب با هر جزء، ترسیم میکند.
بوکه، یا کیفیت تصویر خارج از فوکوس، با توجه به مجموعه قلم موها تعیین می شود: مشخصه دایره پراکندگی لنز، دیافراگم آن و اینکه چقدر جسم خارج از فوکوس است.

شکل 2- اثر یک دیافراگم مثلثی در این عکس بخوبی دیده می شود. توجه نمایید که مثلثها بر روی مجسمه جلویی رو به پایین و در عقبی رو به بالا هستند. ممکن است این اثر بنظرتان مصنوعی بیاید، ولی این تصویر واقعی است. این نشان دهنده این است که نباید از دیافراگم مثلثی شکل بر روی لنز استفاده نمود.

برای بهتر فهمیدن بوکه، باید به مفهوم دایره پراکندگی (COC) نگاه دقیقتری بیندازیم. به هرحال، مفهوم بوکه آنقدرها هم ساده نیست، ولی ما به آن نزدیک شده ایم.
بطور ایده‌آل، یک لنز دایره پراکندگی ایجاد میکند که بطور ساده شکلی متناسب با شکل دیافراگم لنز دارد. اندازه (قطر) دایره پراکندگی به بطور ساده به این بستگی دارد که فیلم چقدر از جایی که جزئیات تصویر در آنجا فوکوس شده است، فاصله دارد. در شکل 1، این مفهوم نشان داده شده، ولی برای یک دیافراگم مثلثی. برای یک دیافراگم مثلثی دیگر یک دایره پراکندگی دیده نمیشود، بلکه یک مثلث پراکندگی داریم.
شکل 2 عکسی را نشان میدهد که با یک دیافراگم مثلثی که در لنز قرار داده شده گرفته شده است. توجه نمایید که چگونه نقاط روشن خارج از فوکوس بصورت مثلثی شکل دیده می شوند. دراین حالت، نقاط نورانی نزدیکتر به دوربین تا صفحه فوکوس بصورت مثلثهای سرپایین دیده می شوند، در حالی که نقاط روشن دورتر از صفحه فوکوس مثلثهای سربالا هستند. (دراین حالت دیافراگم روی لنز یک مثلث سربالا بوده است).
بنابر این بوکه تا حد زیادی به شکل دیافراگم بستگی دارد. بنابر این باید از مثلث برای ساخت دیافراگم پرهیز نماییم!

شکل 3

شکل 4- از این الگوی سیاه و سفید ساده برای تعیین بعضی از اثرات شکل دیافراگم بر روی تصاویر خارج از فوکوس استفاده شده است. دراین حالت از یک دیافراگم مثلثی سربالا و فیلم خیلی نزدیک به دوربین استفاده شده است.

دراینجا برای نشان دادن اثر شکل دیافراگم، از یک صفحه آزمایشی با الگوی سیاه و سفید نشان داده شده در شکل 3، با خطاهای فوکوس مختلف عکاسی نموده ایم. در شکل 4 یکی از نتایج این آزمایش با استفاده از دیافراگم مثلثی شکل نشان داده شده است. به تصاویر خارج از فوکوس مثلث در قسمت بالای راست تصویر توجه ویژه نمایید. در بالای تصویر مثلث هم جهت با دایره پراکندگی تقریبا شارپ دیده می شود. د رمورد مثلثی که خلاف جهت مثلث پراکندگی بوده، نتیجه جالبتر است. در مورد این مثلث یک شکل 6 وجهی دیده میشود با سه خط روشن در میان آن. موضوع جالب این است که این خطوط روشن واقعا وجود ندارند و تنها یک خطای دید می باشد! بااستفاده از یک ردیابی روشنایی بر روی این شکل 6 وجهی (شکل 5)، مشاهده می شود که این خطوط تنها گوشه‌های شکل هستند که در مرز میان تاریکی و روشنایی ثابت در میان شکل قرار دارند و خطای دید ما آنها را بصورت یک خط می بیند.
چیزی که این تصویر به ما می گوید این است که جزئیات بوکه به اثرات فیزیولوژیکی نطیر اثرات اپتیکی فیزیکی بستگی دارد. ممکن است این اثر یک خطای دید باشد، ولی به نظر واقعی می رسد و اثرات مربوطه در تصاویر مشاهده می شود، حتی اگر اندازه گیریهای فیزیکی این اثرات را نشان ندهد.

شکل 5- در اینجا بخشی از تصویر 4 – فقط تصویر مثلث - دیده میشود. در شکل 6 وجهی ایجاد شده به نظر می رسد سه خط سفید که از میان آن عبور میکند وجود دارد. یک خط چهارم را از میان شکل نزدیک ته آن عبور می دهیم و روشنایی شکل را در طی آن اندازه گیری میکنیم. این اندازه گیری در پایین شکل نشان داده شده است و به ما میگوید که این تصویر فقط دارای تغییرات روشنایی در لبه است و در میان آن روشنایی ثابتی دارد. در این اندازه گیری هیچ جهشی که نشان دهنده محل قرار گیری خطوط باشد دیده نمیشود. بنابر این این سه خط تنها یک خطای دید می باشد.

بحث و گفتگو در مورد این موضوع در تالار گفتگو

ادامه دارد....

کنتراست لنز و خطاهای رایج – قسمت دوم

2005-01-31 15:25:46

در قسمت قبل در مورد کنتراست کلی و کنتراست لنز صحبت شد. کنتراست نهایی که معمولا با آن سرو کار داریم با هر دوی این تعاریف متفاوت است و عبارتست از کنتراست محلی یا تفکیک طیفی در یک محدوده معین از طیفها. در ترکیب فیلم و کاغذ عکاسی که منحنی های مشخصه آنها به یک شیوه خاص به هم وابسته اند، می توانیم کنتراست بالایی در ناحیه خیلی روشن تصویر (Highlight) (البته تفکیک خیلی زیادی در این ناحیه نداریم) و کنتراست پایینی در ناحیه تاریک و یا کنتراست بالایی در ناحیه تاریک و کنتراست کمی در ناحیه روشن تصویر داشته باشیم. در لنزها کنتراست های محلی عمدتا در مورد مشکلاتی مانند فلر (Flare) و یا نقاب نوری روی عکس (veiling Glare) بکار می رود و با پوشش های (coating) روی لنز ارتباط دارد. یک لنز ممکن است دقیقا همان سطح از کنتراست کلی مشابه یک لنز دیگر را داشته باشد (یعنی همان محدوده تیرگی تا روشنایی را منتقل نماید)، اما در شرایط خاصی کنتراست سایه بسیار بدتری داشته باشد. در نتیجه نمی تواند بین اختلافهای جزئی سایه های خاکستری در نواحی خیلی تاریک عکس تفکیک ایجاد نماید. (رنگ نیز تا حد زیادی با راندمان پوشش های لنز و تاثیر نسبی فلر در ارتباط است).

هنگامی که از کنتراست محلی صحبت می شود همیشه یک علامت سوال بزرگ وجود دارد و آن اینست که در تمام شرایط واقعی عکاسی فلر و نقاب نوری بنوعی در عکس وجود دارد، تاثیر عوامل مختلف در میزان این مشکلات تا چه حد و به چه صورتی است. (نقاب نوری عبارت است یک تیرگی یا مه آلودگی کلی روی تصویر که به صورت یک نور مه مانند روی تمام تصویر پخش شده است). با وجود تحقیقات علمی بسیار زیادی که بر روی این قضیه انجام شده است، هنوز به نظر می رسد که این موضوع را دقیقا نمی توان کمی نمود یا تاثیر دقیق آن را بر روی یک سیستم معین در شرایط کار واقعی پیش بینی نمود. (منظور از سیستم لنز دوربین، فیلم، لنز بزرگنمایی و کاغذ است). فلز همیشه حتی در یک حد بسیار کم وجود دارد، ولی در دو سیستم متفاوت و در شرایط مختلف ظهور آن به یک شیوه نیست.
قبل از اینکه پوشش های روی لنز اختراع شود، فلر لنز یکی از عوامل تصمصم گیری در مورد کیفیت تصویر بود. بهترین لنزها معمولا آنهایی بودند که می توانستند با تعداد المانهای کمتری راندمان بالایی داشته باشند، زیرا در این صورت سطوح تماس هوا و شیشه آنها کمتر شده و فلر کمتری تولید می شد. در لنزهای مدرن امروزی پوشش روی لنز دارای اهمیت حیاتی می باشد، در واقع تمام لنزهای زوم و بسیاری از لنزهای چند المانی با پوششهای فراوان، بدون این پوشش ها در اغلب موارد عکاسی به درد نخور هستند. معمولا پوشش روی لنز است که تفاوت بین یک لنز عالی با یک لنز متوسط را ایجاد میکند.
آیا تا کنون دقت کرده اید که عکاسان اولیه 35 میلیمتری چقدر سعی می کرده اند از نور درخشان خورشید اجتناب نمایند. شاید با دیدن عکسها کسی فکر کند که تمام دهه 1940 هوا پوشیده از ابر بوده است! عکاسان دهه های 30 و 40 با آموزه های معلم تجربه، از راههای هوشمندانه بسیاری برای به حداقل رساندن فلر عکسهایشان در شرایط با استعداد فلر بالا استفاده می کرده اند. این تذکر آماتوری عکاسی که می گوید "هیچگاه در جهت تابش آفتاب عکس نگیر" از همین دوره بجای مانده است. این موضوع مربوط به دوره دوربینهای کوچک قبل از اختراع پوششهای چندگانه لنزها است.

اهمیت کنتراست لنز

کنتراست کلی عبارتست از محدوده روشنترین تا تیره ترین طیف تصویر. رزولوشن عبارتست از توانایی لنز در تفکیک جزئیات ریز و کنتراست لنز عبارتست از توانایی لنز در تمایز بین نواحی کوچک همسایه با تفاوت طیفی در پرینت نهایی، که مجموعا درک ما از بافت (texture) و سطح را ایجاد می‌کنند. کنتراست محلی عبارتست از توانایی لنز در تفکیک طیفهای مختلف در یک محدوده باریک، مثلا در نواحی سایه سمت چپ تصویر فوق. (چاپ پلاتینیوم پالادیوم)

به نظر می رسد که کنتراست لنز در ساختارهای تقریبا درشت اولین عامل تصمیم گیری در مورد کیفیت اپتیکال در لنز دوربین است. مثلا لنز قدیمی Leica 7-element 50mm Summicron برای کنتراست بالا در 5 lp/mm بهینه شده بود و در شرایط مطلوب عکاسی (یعنی پرهیز از فلر بالا و عدم استفاده از دیافراگم خیلی باز) این لنزها می توانند هنوز تصاویر خارق العاده ای ایجاد نمایند.
همچینی بسیار جالب است که کنتراست ظاهری لنز را می توان با روشهای دیجیتالی شبیه سازی نمود و این می تواند به عنوان نقطه ضعف عکاسی فیلمی مطرح شود که وابسته به نظر نهایی بیننده از چاپ می باشد. شارپ کردن تصویر تنها میکروکنتراست ظاهری را افزایش می دهد نه رزولوشن واقعی جزئیات را. اما رزولوشن ساختارهای خیلی ریز به کیفیت عکسهای چاپ شده کمک چندانی نمی کند و تنها وقتی صحبت از کیفیت لنز باشد به عنوان یک پارامتر مقایسه مهم می باشد.
تفرق نور
عکاسان آماتور بر اساس شنیده ها سعی می کنند بیشتر با دیافراگم F8 عکاسی کنند. ولی چرا F8؟
وقتی دانشمندان در ابتدای پژوهش در مورد خواص نور بودند، فهمیدند که نوری که از یک سوراخ کوچک عبور می‌کند تصویری دقیقتر نسبت به نوری که از یک سوراخ بزرگتر می گذرد ایجاد می‌کند. به هر حال، این سوراخ تا حدی می تواند کوچک باشد که پدیده مزاحم تفرق نور که شارپنس سوارخ کوچک را در هم می ریزد ایجاد نشده باشد.
تفرق نور هنگامی روی می دهد که امواج نور از میان یک سوراخ کوچک عبور نموده و نور نزدیک به لبه سوراخ خمیده شود. در مورد عکاسی سوراخ کوچک همان دیافراگم یا پرده شاتر است و هر چه که دیافراگم کوچکتر باشد تفرق نور نقش بیشتری در بر هم زدن شارپنس دیافراگم های کوچک بازی می کند.
برای بررسی این موضوع یک سری عکسهای آزمایشی از بازترین دیافراگم تا بسته ترین دیافراگم گرفته شده است. با دقت در این عکسها می توان دید که با ببستن دیافراگم تصاویر بهبود می یابد تا به دیافراگم F5.6 یا F8 برسیم و بعد از آن هر چه دیافراگم را بیشتر ببندیم کیفیت بتدریج کاهش بیشتری پیدا میکند. با مقایسه یک عکس که در F22 گرفته شده با همان عکس در F2.8 (با لنز Nikkor 80-200mm f2.8) مشاهده می شود که تصویر در هر دوی این دیافراگم ها نسبت به دیافراگم های متوسط دارای رزولوشن ضعیفتری است.
از دست رفتن رزولوشن از F11 به پایین برای این لنز 80-200mm به علت تفرق نور است. امواج نور که از لبه دیافراگم عبور می‌کنند خمیده شده و روی کیفیت تصویر اثر بدی می گذارند. نور در لبه ها پخش شده و به امواج تحت تاثیر قرار نگرفته نور اضافه می شود، بنابر این هر چه دیافراگم کوچکتر باشد، نور پخش شده بیشتری به تصویر اضافه می شود. این نور پخش شده در هر جاییکه نور از کنار یک لبه همانند لبه های تیغه دیافراگم عبور می کند، وجود دارد.
دلیل دیگری برای استفاده از دیافراگم های متوسط بجای دیافراگم های باز وجود دارد. وقتی که دیافراگم کاملا باز است، تمام سطح لنز استفاده می شود و وجود احتمالی اندکی مشکل در عدسی های لنز می تواند برای عکس مشکل ساز شود. (معمولا این مشکلات در لبه های عدسی ها وجود دارد و با کیفیت ترین جای عدسی ها مرکز آنهاست). با کوچکتر شدن دیافراگم لنز از بخش کمتری از لبه های عدسیهای لنز استفاده می شود و بنابر این بتایج با کیفیت تری تولید می شود. با کاهش دیافراگم در حدود متوسط می توان عوامل دیگری نظیر کاهش میزان نور را نیز کاهش داد.
بر اساس تئوری اگر لنزی بسازید که دارای دیافراگم صفر باشد، هیچ تفرق نوری نخواهید داشت و 100 درصد کنتراست دارید. ولی در واقعیت طراحی و ساخت لنزی سریع با کیفیت عالی در دیافراگم های باز (حتی با در نظر نگرفتن عکاسی در دیافراگم دست نیافتنی f/0 ) کاری بسیار مشکل است. لنزهایی که می توانند در دیافراگم های باز به خوبی دیافراگم های بسته عمل کنند دارای قیمتهای بسیار بالایی می باشند.
اعوجاج تصویر
یکی از مشخصات تعیین کننده کیفیت لنز این است که تصویر ایجاد شده روی فیلم یا سطح سنسور نسبت به خود اشیاء و سوژه دارای چه حد از اعوجاج است. این مشخصه نیز عملکرد لنز در لبه ها را نشان می دهد. انحراف مثبت به عنوان انحراف بالشتکی (Pincushion) معروف است که خطوط صاف در لبه عکس به سمت داخل خمیده می شوند، مثل اینکه لبه ها فشرده شده باشد، و انحراف منفی با نام انحراف خمره ای (Barrel) نامیده می شود و لبه ها به سمت بیرون خمیده می شوند، همانند یک خمره که به سمت بیرون خمیدگی دارد. لنزهای زوم اغلب در انتهای محدوده واید لنز دارای مشکل انحراف خمره ای و در انتهای محدوده تله لنز دارای انحراف بالشتکی هستند. مثلا لنز پرکاربرد 80-200mm وقتی روی یک شیئ بصورت واید و تله کامل فوکوس می کینم دارای این انحرافات می باشد. برای دیدن این تغییرات حتی نیاز به گرفتن عکس هم نیست و این مشکلات در منظره یاب دوربین نیز بخوبی مشاهده می شود. البته خود منظره یاب ها هم مشکلات اعوجاج مربوط به خودشان را دارند.
انحنای تصویر
این مشکل هنگامی پدیدار می شود که مرکز تصویر در فوکوس بوده و لبه های آن خارج از فوکوس است و بر عکس. این مشکل از آنجا ناشی می شود که ما می خواهیم یک شیئ 3 بعدی را روی یک سطح دو بعدی فیلم یا سنسور تصویر نماییم. چون در حالت عادی تصویری که یک عدسی تشکیل می دهد، روی یک سطح خمیده تشکیل می شود و نمی توان این تصویر را درون یک صفحه صاف قرار داد. برای حل این مشکل در لنزها علاوه بر استفاده از المانهای مختلف با اشکال و انحناهای مختلف، همیشه سعی می شود کادر ثبت شده روی فیلم یا سنسور در مرکز دایره تصویر تشکیل شده توسط لنز باشد. چون این انحنا در مرکز دایره تصویر بیشتر بوده و هر چه از مرکز دور شویم تصویر بیشتر خارج از فوکوس و خمیده می شود.
خطای کروی
بنوعی همانند خطای انحنای تصویر است و عبارتست از اینکه نوری که از مرکز لنز وارد می شود در فاصله ای متفاوت با نوری که از لبه ها ی لنز وارد شده، فوکوس می شود.
کما (Coma)
عبارتست از کشیده شدن یک چشمه نقطه ای نور روی فیلم یا سنسور، هنگامی که خارج از مرکز لنز وارد دوربین می شود. از آنجا که این پدیده شبیه ستاره دنباله دار (Comet) است، به این پدیده هم Coma گفته اند.
انعکاس تصویر
این مشکل در دوربین های دیجیتال بر اثر انعکاس تصویر تشکیل شده بر روی سنسور تصویر که سطحی بسیار براق و صاف دارد بر روی سطح آخرین المان لنز (المانی که به سنسور نزدیکتر است) ایجاد میشود و بصورت یک دایره نورانی شبح مانند و عجیب در عکسها دیده می شود. برای رفع این مشکل از پوششهای ویژه بر روی سطح آخرین المان لنز استفاده می‌شود.
خطای رنگی
قبلا در این مورد در چند مقاله صحبت شده است. ولی در اینجا برای اینکه مبحث خطاهای رایج در لنزها کامل شود دوباره بطور خلاصه در مورد آن توضیح می دهم. خطای رنگی هنگامی روی می دهد که امواج مختلف نور (قرمز، سبز و آبی) پس از عبور از لنز در یک نقطه فوکوس نمی شوند. در نتیجه این مشکل خطای لبه های رنگی (Fringing) که در مناطق پرنور تصویر مشاهده می شود به وجود می آید. استفاده از شیشه با تفرق نوری بسیار پایین (ED) باعث می شود که امواج نوری در یک نقطه فوکوس شده و از تشکیل لبه های رنگی جلوگیری شود.خطاهای نوری معمولا در لنزهای تله فتو بوجود می آید که به همین دلیل در این لنزها اخیرا از شیشه های ED و پوشش های ویژه استفاده می شود. به هرحال، با گسترش دوربین های دیجیتال در بین حرفه ای ها و آماتورهای علاقمند، انتظار می رود استفاده از المانهای دارای تفرق نوری پایین ED برای کاهش لبه های رنگی (که معمولا به صورت لبه های رنگی بنفش، آبی، صورتی و گاهی سبز دیده می شود) در بیشتر لنزهای امروزی گسترش یابد.

کنتراست لنز و جداول MTF- قسمت اول

2005-01-16 08:12:53

بسیاری از عکاسان – حتی بعضی از عکاسان با تجربه و تحصیل کرده – همیشه در مورد کنتراست بخصوص هنگامی که کنتراست لنز مطرح باشد دچار سردرگمی می شوند. در عکاسی، کنتراست نظیر کلمه سرعت که به حداکثر دیافراگم لنز، اندازه فاصله پرده‌ها در شاتر با سرعت ثابت، یا حساسیت امولسیون اطلاق میشود، در چند مورد مختلف بکار می رود. منظور از کنتراست در کاغذ عکاسی بصورت کار نشده یا با تصویر نهایی روی آن، که به کنتراست کلی نیز معروف است، عبارتست از اینکه چگونه مواد روی کاغذ تغییرات طیفی از سیاه تا سفید یا از روشنترین تا تیره ترین ناحیه را توزیع می کند.
وقتی در مورد کنتراست لنز صحبت میکنیم، منظورمان آن کیفیت فوق نیست. بلکه منظور این است که توانایی لنز در ایجاد تمایز بین جزئیات هر چه کوچکتر و مقادیر طیفی هر چه نزدیکتر و شبیه تر به هم چقدر است. این مشخصه با عنوان میکروکنتراست نیز شناخته میشود. لنز هر چه کنتراست بهتری داشته باشد توانایی لنز در نشان دادن دو ناحیه با تفاوت جزئی در روشنایی و تشخیص مرز این دو ناحیه از یکدیگر بیشتر است. این موضوع ربطی به محدوده روشنایی و تاریکی یا توزیع طیفها در پرینت نهایی یا اسلاید ندارد.

در طراحی لنز نیاز به رزولوشن و کنتراست بالا داریم. رزولوشن عبارتست از اینکه جزئیات موجود در فیلم را چقدر خوب می توان تشخیص داد و کنتراست یعنی مرز بین رنگهای با طیف مشابه را در سطح میکرو بتوان بخوبی دید.
شما ممکن است لنزی داشته باشید با کنتراست خیلی پایین که بگونه ای ساخته شده باشد تا همان محدوده روشنایی و تاریکی یا سفیدی و سیاهی را ایجاد نماید که یک لنز با کنتراست بالا ایجاد می کند. فقط این لنز جرئیات ریز بسیار کمتری در عکس را نشان می دهد و عکس تقریبا بیروح و تیره به نظر می‌رسد. بعضی از عکسهای عکاسان حرفه ای دارای محدوده کاملی از طیفهای سفید تا سیاه هستند، اما استثنائا درجات کمی از آنچه که ما کنتراست لنز می نامیم را نشان می دهند. کنتراست کم لنز را می توان با استفاده از نصب یک فیلتر نرم کننده یا مات کننده (Softening) بر روی لنز ایجاد نمود. در این حالت شما هنوز عکسی با کنتراست کامل از سفید خالص تا حداکثر سیاهی دارید، ولی کنتراستهای بسیار ریز (میکروکنتراستها) شدیدا کاهش خواهند یافت.
متخصصان می گویند که رزولوشن و کنتراست یک چیزند. نهایتا، این دو کاملا دست در دست یکدیگر دارند، زیرا شما نمی توانید کنتراست را بدون رزولوشن تشخیص دهید و نیز رزولوشن بدون کنتراست قابل تشخیص نیست. اما این مساله مربوط به جزئیات بسیار ریز است، در حد 30 تا 40 خط بر میلیمتر یا حتی "تکرار"های بزرگتر که چشم معمولا قادر به تشخیص آنها در پرینتها و اسلایدها نیست. ("تکرار" یا Frequency در اینجا به فاصله بین خطوط سیاه و سفید با ضخامت مساوی گفته می شود که جداول MTF و خط بر میلیمتر را ایجاد می کنند)

Leica 35mm f/2 Summicron R
در سطوح درشتتر ( یا برای ساختارهای بزرگتر) مثلا 5 خط بر میلیمتر، شما ممکن است یکی از این دو (رزولوشن و کنتراست) را بیشتر از دیگری داشته باشید و در واقع طراحان لنز انتخابهایشان را در این محدوده انجام میدهند. مثلا لنز Leica 35mm F/2 Summicron-R را در نظر بگیرید که دارای کنتراست بسیار بالا در محدوده درشت ساختار (Large Structure) است، اما رزولوشن بسیار بالایی ندارد. بخاطر همین اگر با یک فیلم با گرین بسیار ریز عکس بگیرید و با یک میکروسکوپ به جزئیات نگاه کنید یا عکس را بزرگ کنید، ممکن است جزئیات واقعی بسیار ریزی را که در عکسهایی که با لنزهای دیگر گرفته شده است نبینید، ولی این لنز Leica با وجود نداشتن چنین جزئیاتی (بخاطر رزولوشن کمتر) هنوز در حد بسیار زیاد و رضایت بخشی احساس شارپنس در تصویر را ایجاد نماید (بخاطر کنتراست درشت ساختار بالا ).
رنگ کنتراست را ایجاد میکند
با اضافه شدن پارامتر رنگ در عکس این موضوع بیشتر دچار سردرگمی می شود، چون بعضی اوقات رنگ شبیه به کنتراست عمل میکند. دو ناحیه با مقادیر روشنایی یکسان ولی یکی با رنگ قرمز و دیگری سبز تصور نمایید. یک عکس سیاه و سفید از این ناحیه بگیرید، یک ناحیه خاکستری بدون تفاوت بین دو ناحیه مشاهده می نمایید. یک عکس رنگی از این ناحیه بگیرید، ناحیه سبز به راحتی از ناحیه قرمز تشخیص داده می شود. هر چند این موضوع ربطی به کنتراست اپتیکال یا حسی ندارد، ولی کنتراست رنگی به تشخیص و در نتیجه حس وضوح بیشتر از تصویر کمک می کند. یعنی لنزهای مختلف در مورد تصاویر سیاه و سفید و رنگی بصورتی مختلف عمل می نمایند. مثلا حدس زده می شود که طراحان Leica طبق عادت توجه بیشتری به کنتراست تقریبا سیکل پایین – یعنی 5 تا 20 خط بر میلیمتر – دارند و بنابر این رزولوشن لنز در این حد افت کرده است. این نگرش به نظر من هوشمندانه ترین طرح برای عکاسی سیاه و سفید است. لنزهایی که به این صورت بهینه شده اند در عکاسی سیاه و سفید بهتر به نظر می رسند. اما امروزه که بیشتر مردم رنگی عکاسی می کنند، به رزولوشن در فرکانسهای بالاتر توجه بیشتری می شود (در این زمینه کانن و مامیا کاملا موفق هستند) و استفاده از رنگ برای کمک به کنتراست یک نگرش هوشمندانه به حساب می آید.
جدول MTF چیست؟
اساسا ارزیابی لنزها بر اساس این انجام می شود که تا چه حد از فشردگی (خط بر میلیمتر) خطوط سیاه و سفید با توزیع یکنواخت را از هم تفکیک می کنند، مثلا 10، 20، یا 30 خط بر میلیمتر. هر چه این خطوط نزدیکتر به هم باشند، نویز بین خطوط لبه ها را مات تر میکند و باعث میشود خطوط سیاه خاکستری تیره و خطوط سفید خاکستری روشن به نظر برسند. همانطور که خطوط به هم نزدیکتر می شوند به جایی می رسیم که دیگر لنز قادر به تفکیک طیفی بین خطوط نیست و یک سطح خاکستری یک دست را می بیند. این توانایی از لحاظ لنز، بصورت نموداری جدول بندی شده و بنام MTF (Modulation Transfer Function) یا تابع انتقال مدولاسیون شناخته می شود.
نمودارهای MTF معمولا عملکرد لنز را در ارتفاع‌های مختلف تصویر جدول بندی می کنند. این ارتفاع به معنی فاصله از محور اپتیکال است که در مرکز نگاتیو در نظر گرفته میشود (در مرکز تصویر تشکیل شده توسط لنز). خود مرکز تصویر ارتفاع صفر دارد و به طرف گوشه ها که می رویم این ارتفاع زیاد می شود. پس جدول MTF یک دایره تصویر را که توسط لنز تشکیل می شود شرح می دهد. فرض می شود که هر شعاع دیگری از مرکز اپتیکی با آنچه که در نمودار نشان داده شده است معادل است. (در واقع فرش می شود که تمام اجزاء لنز بدرستی در مرکز نصب شده آ«د، ولی خطاهای ساخت و کنترل کیفی را نیز نباید از خاطر برد).
توجه نمایید که هر جدول MTF دو خط نمودار برای هر فرکانس دارد، یکی خط پر و دیگری خط نقطه چین. این نمودارها فقط خطوطی از جسم را اندازه می گیرند که موازی (sagittal) و عمود (tangential) بر شعاع دایره تصویر هستند (منظور از جسم در بحث اپتیکی همان سوژه در عکاسی است که لنز بر روی آن فوکوس کرده است) بعضی از لنزها در مورداین دو خط (موازی و عمود) بطور یکسان عمل نمی کنند. خطوط پر نمودار مربوط به خطوط موازی و خطوط نقطه چین نمودار خطوط عمودی دایره تصویر را نشان می دهند.
از لحاظ فنی، MTF تقریبا کم و بیش رزولوشن و کنتراست را بطور یکسان با هم اندازه می گیرد. به هر حال از نظر یک عکاس در نمودارهای MTF، معمولا موقعیت بالاترین خطها (معمولا 10 lp/mm خط بر میلیمتر، گاهی اوقات 5) بالاترین ارتباط با کنتراست لنز را بیان میکند. مجموعه پایینتر خطها ( 30 یا 40 lp/mm ) با بیشترین قدرت وضوح لنز ارتباط دارد. معمولا پایینترین مجموعه خطوط هنگام مطالعه جدول MTF برای انتخاب دردرجه دوم اهیت قرار دارند.
باید توجه داشته باشید که سازندگان مختلف با فرکانسهای متفاوتی جداول MTF را اندازه گیری میکنند. یک شرکت ممکن است خطوط نمودار 5 lp/mm را بکشد که لنزهایشان خوب به نظر آید. این خطوط معمولا به مرز بالایی نمودار نزدیکند. یک سارنده دیگر نیز ممکن است خطوط 10 lp/mm را به عنوان درشتترین ساختاری که اندازه گیری شده در نمودار نشان دهد. این دو جدول را نمی توان مستقیما با هم مقایسه نمود. در واقع، جداول MTF از دو منبع سنجش متفاوت را نیز نمی توان با هم مقایسه نمود. چون آنقدر تفاوتهای تجربی و روشی در این کار وجود دارد که مقایسه را بی معنی می سازد.
برای اینکه با استفاده از MTF در مورد راندمان لنزها به نظر خوبی برسیم، شما به یک خانواده از نمودارها نیاز خواهید داشت. هر لنز در دیافراگم های مختلف و فواصل متفاوت عملکرد متفاوتی خواهد داشت. اگر تنها بخواهیم جداول یک لنز F/16 را در سه فاصله جسم متفاوت – مثلا بی نهایت، فوکوس نزدیک و 20 برابر فاصله کانونی – را ترسیم نماییم به 21 نمودار مختلف از ترکیب فواصل و دیافراگم های مختلف نیاز خواهیم داشت. در واقع شما باید برای حداقل 6 (یا بطور ایدآل 30) محصول انتخاب شده بصورت اتفاقی این نمودارها را ترسیم نمایید تا نمودار واقعی آن محصول از متوسط آنها به دست آید. به علاوه شرایط مختلف دیگری نیز برای اندازه گیری در هر دیافراگم و فاصله وجود خواهد داشت. بنابر این می بینید که حجم اطلاعات آنقدر بالا می رود که دسترسی به آنها برای مشتاقان بسیار سخت می شود. پس هنگامی که یک سازنده فقط یک جدول برای یک لنز ارائه می دهد به یاد داشته باشید که این جدول تنها برای یک دیافراگم و یک فاصله استو این جدول چیز چندان زیادی به شما نمی گوید مگر معیاری نسبی و ممکن است چیزی که شما دقیقا مد نشر دارید را به شما نشان ندهد.
معمولا سازندگان دو نمودار ارائه می کنند، یکی برای پایینترین و دیگری بالاترین دیافراگم. هر چه این دو نمودار به هم بیشتر نزدیک باشند تقریبا نشان دهنده این است که تغییرات راندمان لنز در محدوده تغییرات دیافراگم کمتر است و بنابر این لنز بهتری است. عبارت تقریبا در اینجا برای این است که از نمودار دو لنز که بازترین دیافراگمشان یکی نیست (مثلا یکی F1.4 و دیگری F2.0) نمی توان نتیجه گرفت که هر دو در F2.0 عملکرد یکسانی دارند یا نه ونیاز به اطلاعات تجربی دارد.
ناهنجاریهای لنز در خارج از مرکز باعث ایجاد ماتی نامنظمی در تصاویر خواهد شد که بنام Bokeh شناخته می شود. بر هم قرارگیری (Superimpose) نسبی خطوط افقی و عمودی جدول MTF، یک پیش بینی کننده خوب برای Bokeh خوب یا هموار است.
بنابر این یک جدول MTF ایده‌آل و خیلی خوب چه شکلی است؟ باید یک جفت نمودار خوب یکی برای دیافراگم باز واید و دیگری دیافراگم متوسط (معمولا با فوکوس بی نهایت) در اختیار داشته باشیم. خطوط پر و نقطه چین برای هر فرکانس در جدول دیافراگم بسته، کم و بیش بصورت روی هم افتاده اند که نشانگر Bokeh خوب است، خطوط حرکت مستقیم در عرض نمودار دارند که نشانگر سازگاری خوب مرکز به مرکز اجزاء لنز است، مجموعه بالایی خطوط تا حد ممکن به بالای نمودار (ساختار درشت) نزدیکترند که نشانگر کنتراست خوب لنز است. سپس در جدول دیافراگم باز واید باید تا جایی که ممکن است نمودارها با جدول دیافراگم بسته شبیه باشند که نشانگر راندمان ثابت در تمام محدوده دیافراگم است. بر اساس تجربه، لنزهایی که با توضیحات فوق تطابق بیشتری دارند در تله های کوتاه و دیافراگمهای متوسط به شدت اصلاح شده و با کیفیت هستند. طراحان اغلب در طراحی لنزهای ماکرو دقت و هزینه بیشتری صرف می کنند، بنابر این می توان گفت لنزهای ماکروی 100 mm مانند Leica، Zeiss، Canon و Zuiko 90mm F/2 ساخت Olympus دارای نمودارهای MTF بسیار خوبی هستند. (در این گروه به علت در دسترس نبودن جداول MTF لنزهای Nikkor در مورد این لنزها اظهار نظر نشده است).

Carl Zeiss Apo-Makro-Planar 120mm f/4

Illustrations © Carl Zeiss
این نمودارها مثالی برای یک جدول MTF با کیفیت خیلی خوب میباشد. U در این نمودارها ارتفاع تصویر می باشد. واحد محور عمودی نیز تعداد خطوط در میلیمتر تقسیم بر صد است.
چیزی که مهم است این است که دیدن یک جدول MTF که نمودارهای آن بطور ناگهانی به سمت پایین یا بالا منحرف شوند زیاد جالب نیست. نمودارهایی که به سمت پایین انحراف دارند نشان دهنده رزولوشن خوب و کنتراست بد هستند. بر عکس نمودارهایی که به سمت بالا انحراف شدید دارند نشان دهنده کنتراست خوب و رزولوشن صعیف می باشند. چیزی که مطلوب است دیدن یک افت تدریجی و کم در جهت محور xها در مورد کنتراست است.

برای لنزهای سریع احتمال اینکه افت های شدیدتری را در دیافراگم‌های باز واید نسبت به دیافراگم‌های متوسط مشاهده نمایید بیشتر است. کمی زمان می برد تا کاملا بتوانید یک جدول MTF را تفسیر نمایید، اما چیزی که براحتی می توان فهمید اینست که خطوط پر و نقطه چین چقدر به هم نزدیکند. هر چه این دو به هم نزدیکتر باشند اجزاء خارج از فوکوس دور از مرکز تصویر دقیقتر دیده می شوند در حالی که هر چه از هم دورتر باشند اجزاء خارج از فوکوس دور از مرکز مات تر دیده شده و تا حدودی آستیگماتیسم در طراحی لنز را نشان می دهد. توجه نمایید که آستیگماتیسم برای لنزهای اپتیکی با آستیگماتیسم تعریف شده برای چشم انسان متفاوت است. آستیگماتیسم لنزهای اپتیکی دارای مشکل در فوکوس اشیاء خارج از محور لنز را دارد در حالی که آستیگماتیسم چشم انسان با فوکوس اشیاء واقع در محور مشکل دارد.
اگر بخواهیم عادلانه قضاوت نماییم، باور کردن اینکه تمام شرکتهای مشهور لنز سازی به غیر از لنزهای ارزان و مخصوص مصرف کننده خود سعی میکنند بقیه لنزها را بدون مشکل تولید نمایند سخت است. خریداری یک لنز در بالاترین رده کیفیت محصولات یک شرکت بدون اهمیت به اینکه نام شرکت چیست بیشتر کیفیت کار شما را تضمین می کند تا اینکه دنبال نام شرکتهای مشهور باشید. این بدان معنی نیست که تمام لنزها در یک سطح از رزولوشن و قدرت تفکیک هستند. ولی باید در هر مورد سبک و سنگین نمایید که که اندکی تفاوت چقدر ارزش هزینه بیشتر را برای شما دارد؟ خیلی هات اعتقاد دارند که شرکتهایی نظیر Leica و Zeiss کمتر بر سر کیفیت لنزهایشان مصالحه می کنند و هیچکدام از لنزهایشان نیست که در رده حرفه ای و با کیفیت ساخت بالا نباشد، بر خلاف شرکتهای ژاپنی که لنزهای مصرفی را با قیمتهای پایینی تولید می کنند.

مروری بر لنزهای سری EF-S كانن -قسمت دوم

2004-09-07 00:00:10

در هفته گذشته لنز EF-S 17-85mm f/4-5.6 IS USM را به طور مختصر معرفی كردیم.در این هفته مروری خواهیم داشت بر دیگر لنز EF-S جدید كانن. همچنین لنز EF-S 18-55/3.5-5.6 را كه در كیت دوربین EOS 300D است، به طور مبسوط تر بررسی خواهیم نمود.

لنز EF-S 10-22/3.5-4.5 USM

فاصله كانونی 10 میلیمتر وایدترین فاصله كانونی موجود برای دوربینهای DSLR با اندازه حسگر كوچكتر از فریم كامل است.سیگما لنز12-24/4.5-5.6 EX DG را با پوشش كامل 35 میلیمتری و نیكون نیز لنز AFS 12-24 mm f/4 G ED IF DX را برای پوشش حسگرهای 1.6 خود دارد.البته زاویه دید لنز 10 میلیمتری در یك بدنه 1.5X معادل 16 میلیمتر در بدنه های 35 میلیمتری است. بنابراین این 10 میلیمتر، واید هست اما سوپر واید محسوب نمی‌شود.لنزهای 14 میلیمتری و حتی 12 میلیمتری برای بدنه های 35 میلیمتری نیز وجود دارند( مانند لنز Voightlander برای Leica)
لنز EF-S 10-22/3.5-4.5 USM جزو لنزهای ارزان محسوب نمی‌شود.این لنز دارای 3 المان Aspherical و یك المان شیشه ایsuper-UD درمیان 13 المان خود می‌باشد.

لنز مجهز به موتور فوكوس USM از نوع حلقوی باامكان فوكوس دستی كامل می‌باشد.قیمت لنز 800 دلار است.(قیمت لنز12- 24 سیگما 670 و نیكون 1000 دلار است).نكته جالب این است كه با وجود استفاده از المانهای آسفریكال و شیشه super-UD ، این لنز جزو لنزهای سری L كانن (كه با حلقه قرمز مشخص می‌شوند) قرار نگرفته است.
این لنز (با فاصله كانونی معادل 16-35) جزو كوچكترین و سبكترین لنزهای زوم محسوب میشود(385 گرم).این لنز برای عكاسی منظره و عكاسی با اثرات پرسپكتیو زیاد، ایده‌آل است.چون عناصر جلویی لنز بیحركت هستند، امكان استفاده از فیلتر نیز( كه برای چنین عكسهایی لازم است) فراهم می‌باشد.این لنز نیز قابلیت فاصله سنجی برای استفاده در فلاش های كانن را دارد. حداقل فاصله فوكوس آن نیز 24 سانتی متر است.

لنز EF-S 18-55/3.5-5.6 USM

این لنز مشابه همان لنزی است كه در كیت دوربین EOS 300D وجود دارد با این تفاوت كه دارای یك موتورفوكوس USM‌ از نوع میكروموتور است.میكروموتورهای USM برخلاف نوع حلقوی USM، از سرعت فوكوس كمتری برخوردار بوده، صدای بیشتری دارند و برای فوكوس دستی باید با استفاده از سوییچ، موتور را از مدار خارج نمود (به عبارت دیگر Full-time manual نیستند).در سایر جنبه ها این دو لنز تفاوتی ندارند و آنچه در ادامه می‌آید شامل حال هر دو لنز می‌شود.
در ابتدا باید بر این نكته تاكید كنیم كه قیمت این لنز تنها 100 دلار است و نباید انتظار داشته باشیم كه این لنز مانند لنزهای 1000 دلاری سری L كانن كارآیی داشته باشد.
برخی عقیده دارند كه چون این لنز فریم كامل 35 میلیمتری را پوشش نمی دهد و از طرف دیگر عناصر پشتی آن به حسگر نزدیكتر است، كارآیی آن نسبت به سایر لنزهای 100 دلاری بیشتر است. نكته اینجاست كه كاهش فاصله فوكوس پشتی لنز، فقط در فواصل كانونی 18تا 22 میلیمتر وجود دارد و از آن به بعد این فاصله تفاوتی با لنزهای EF ندارد. از فاصله كانونی 22 میلیمتر به بعد دایره تصویر لنز نیز (البته با كیفیت كم) در حد فریم 35 میلیمتری خواهد شد.
در فاصله كانونی 18 میلیمتر و حداكثر اندازه دیافراگم(3.5) لنز فقط در مركز تصویر خوب عمل می‌كند وكناره‌ها چندان شارپ نیستند. بهترین كارآیی لنز در این فاصله كانونی در دیافراگم 8 بدست میآید. نتیجه:با فاصله كانونی 18 میلیمتر سعی كنید كه دیافراگم را در حد 8 تا 11 تنظیم نمایید.
در فاصله كانونی 28 میلیمتر لنز خوب عمل می‌كند و با كاهش اندازه دیافراگم تغییر چندانی در كارآیی آن بوجود نمی‌آید.
در فاصله كانونی 50 میلیمتر، باز هم كارآیی لنز افت می كند و بهترین حالت آن در دیافراگمهای كوچك (11) است.
لنز از لحاظ Flare نسبت به لنزهای هم رده خود بهتر عمل می‌كند. به طوریكه بسیاری از عكسهایی كه بدون Hood گرفته میشوند، مشكل جندانی نخواهند داشت.
عملكرد لنز در عكسهایclose-up نیز كاملا خوب بوده و كمترین فاصله فوكوس آن 12.5 سانتی متر است.
به طور خلاصه می توان گفت كه كارآیی این لنز به نسبت قیمت 100 دلاری آن بسیار خوب است. بیشترین ضعف آن در دو سوی طیف زوم (18 و 50 ) آن است. كه در این موارد مشكل بیشتر در كناره های تصویر و آنهم با دیافراگمهای باز بروز می‌كند. برای كاهش این مشكلات بهتر است در فاصله كانونی 18 با دیافراگم f8 و در 50 میلیمتر با دیافراگم f11 عكس گرفته شود. در فاصله كانونی های میانی كیفیت تصاویر هم در كناره ها و هم در وسط تصویر خوب است. با این حد زوم و با این قیمت، لنزی است تقریبا بی‌رقیب. مثلا لنز
16-35/2.8L هزارو سیصددلار و لنز 17-40/4L ششصدو پنجاه دلار قیمت دارد. تنها لنز نزدیك از لحاظ قیمت، لنز 20-35/3.5-4.5 با قیمت 340 دلار است كه با وجود كیفیت بهتر، از لحاظ محدوده زوم و فاصله كانونی واید، نسبت به این لنز عقب می ماند. هر چند لنز 28-105/3.5-4.5 یك جانشین مناسب برای این لنز محسوب نمی‌شود(به علت فاصله كانونی واید آن) اما با قیمت 200 دلار، در محدوده 50 میلیمتر كارآیی بهتری دارد.
به هرحال به نظر می‌آید این لنز كه جزو كیت دوربین EOS300D است، به نسبت قیمتش كارآیی خوبی دارد و به علت سبكی وزن، امكان استفاده فراوانی برای دارنده این دوربین دیجیتال خواهد داشت.

منابع:

Dpreview.com
Photo.net
Canon EOS lens FAQ
The-digital-picture.com

مروری بر لنزهای سری EF-S كانن

2004-08-31 00:01:45

کانن قبلا برای دوربین EOS 300D لنز Canon EF-S 18-55/3.5-5.6 را معرفی كرده بود.اخیرا همراه با معرفی دوربین جدید 20D ، لنزهای
EF-S 10 - 22mm/3.5-4.5 USM , EF-S 17-85mm f/4-5.6 IS USM , EF-S 18-55mm/3.5-5.6 USM را تولید نموده است.لنز EF-S 18-55/3.5-5.6 USM تقریبا معادل همان لنز اولیه EF-S 18-55/3.5-5.6 است با این تفاوت كه دارای یك میكرو موتور USM (و نه USM حلقوی)می باشد.
از این 4 لنز دولنز EF-S 10-22/3.5-4.5 و EF-S 17-85mm f/4-5.6 IS USM از لحاظ كیفیت ساخت بالاتر از دو لنز دیگر بوده و تقریبا آنها را در حد لنزهای سری L کانن می دانند.

لنز EF-S چیست؟
با معرفی دوربین EOS 300D ، کانن لنز EF-S را نیز به بازار عرضه كرد.این دوربین اولین دوربینی بود كه علاوه بر سازگاری با لنز های EF ، دارای قابلیت بكارگیری لنزEF-S بود.دوربین EOS 20D نیز مانند 300D با هر دو لنز فوق سازگار است.حرف S در این لنزها به معنای كوتاه بودن فاصله فوكوس پشتی لنز است(short back focus). در حقیقت در این لنزها عناصر پشتی لنز به حسگر دوربین نزدیكتر از حال معمول هستند. این موضوع باعث می شود كه امكان ساخت لنزهای واید ارزان برای سنسورهای دوربینهای دیجیتال با ضریب 1.6 فراهم شود. دو دوربین فوق با دارا بودن یك مكانیسم خاص در چرخش آینه( چرخش آینه به سمت عقب) امكان استفاده از لنزهای EF-S را پیدا كرده اند.
بدنه های سازگار با لنزهای EF و خود لنزهایEF دارای یك نقطه برجسته قرمز رنگ برای شناسایی و نیز تطابق لنز میباشند. لنزهای EF-S و بدنه های سازگار با آنها دارای یك مربع سفید رنگ می‌باشند.در قسمت عقب لنزهای EF-S یك حلقه تعبیه شده است تا در مواردی كه بخواهند اشتباها این لنزها را به بدنه های ناسازگار متصل نمایند، از آسیب لنز جلوگیری نماید.

لنز EF-S 17-85mm f/4-5.6 IS USM

لنز دارای 17 المان در 12 گروه به همراه یك المان aspherical دو طرفه است.

لنز دارای سیستم ثبات تصویر (IS ) و نیز موتور USM حلقوی با امكان فوكوس كامل دستی full-time manual =FTM است .( یعنی همیشه میتوان فوكوس را به طور دستی انجام داد بدون آنكه به موتور فوكوس لنز آسیبی وارد شود.این موضوع فقط در لنزهای با موتور USM حلقوی ممكن است و در لنزهایی كه موتور USM میكرو دارند و یا به موتور Arc-form drive مجهز هستند حتما باید قبل از فوكوس دستی با یك سوییچ سیستم موتور را از مدار خارج نمود). موتور USM این لنز امكان فوكوس بیصدا و سریع و دقیق را فراهم می كند. برای فوكوس دقیقتر، الگوی فوكوس با سیستم دوربینهای 300D و 20D تطابق پیدا كرده است. حداقل فاصله فوكوس لنز 35 سانتی متر است. با توجه به ضریب فاصله كانونی دوربینهای سازگار با آن (1.6) این لنز معادل لنز
EF 28-135/3.5-5.6 IS USM
در یك بدنه 35 میلیمتری می باشد.اما لنز EF-S نسبت به معادل EF خود كوتاهتر و سبكتر(475 گرم) است.
دیافراگم لنز از نوع الكترو ماگنتیك 6 تیغه ای و تقریبا یك دایره كامل است كه در عمقهای میدان كم یك پس زمینه محو جذاب فراهم می نماید. حداكثر اندازه دیافراگم F4.5 - F5.6 و حداقل آن F22 - F32 می باشد.
این لنز برای دوربینهای دیجیتال یك مزیت مهم دیگر نیز دارد و آن هم كاهش اثرات ناخواسته ای مانند Flare و ghost است.بعلت احتمال بیشتر انعكاس در حسگر دوربینهای دیجیتال، این اثرات ناخواسته در آنها بیشتر است.در این لنز با بهبود پوششهای لنز این مشكل نیز تا حد زیادی حل شده وامكان تهیه تصاویر دقیق با تعادل رنگی عالی فراهم شده است.
این لنز دارای سیستم فاصله سنجی جدیدی است كه با سیستم فلاش E-TTL II در دوربین 20D و فلاشهای EX Speedlite کانن سازگار می‌باشد.استفاده این لنز با فلاشهای مذكور امكان سنجش دقیق نوردهی فلاش در فواصل مختلف فراهم می شود.
این لنز زوم برای مسافرت ، عكاسی های طبیعت و حیوانات ( در حدود متوسط زوم) و عكاسی های عمومی ایده‌آل است.زوم 5 برابر آن بسیار جذاب است و بعلت دارا بودن سیستم ثبات تصویر(با سه پله جبران) امكان استفاده از سرعتهای شاتر كم نیز امكان پذیر است.بعلت دارا بودن المان aspherical ، كنتراست تصویر در كناره های لنز نیز عالی است.
قیمت لنز حدود 600 دلار می باشد.

ادامه مبحث لنزهای EF-S را در هفته های آینده پی می گیریم ...

منابع:

Dpreview.com
Photo.net
Canon EOS lens FAQ
The-digital-picture.com

معرفی فنی لنزهای شرکت سیگما

2004-08-22 00:00:00

رضا مسعودی نژاد- آکوست 2004

توضیحی به عنوان مقدمه: دوستان در طی ارایه مقالات معرفی فنی لنزهای نیکون خواستند که در مورد شرکتهای دیگر نیز مطالب مشابهی ارایه شود. از آنجایی که در مورد لنزهای شرکت سیگما در چند مورد سوال شده بود مناسب دیدیم تا به این موضوع پرداخته شود. از آنجایی که در مقالات مربوط به لنزهای نیکون به مباحث پایه در حواشی هر موضوع پرداخته شده در این مطلب به آن موضوعات پرداخته نمیشود. در صورتی که دوستان در این باره احتیاج داشتند میتوانند به مطالب قبلی مراجعه کنند. بهمین جهت در برخی موارد معادل مکانیسم لنزهای سیگما را در لنزهای نیکون یادآوری کرده‌ام تا دوستان راحت‌تر مطالب مربوط را در مقالات قبلی دنبال کنند. در نتیجه در اینجا به طور اختصار فقط به معرفی مکانیسم‌ها و مشخصات خاص لنزهای سیگما و نیز مخفف‌های هر مکانیسم در نام لنزها خواهیم پرداخت. امیدوارم که این مطلب برای دوستان مفید باشد.

در حال حاضرشرکتهای بسیاری مثل کوزینا (Cosina)، توکینا (Tokina) ، سیگما و تامرون (که دو تای آخر مشهورتر هستند) به ساخت لنز برای بدنه‌های شرکتهای مشهورکانن، نیکون، پنتاکس و مینولتا میپردازند. احتمالا همیشه از کیفیت پایین‌تر این نوع لنزها شنیده‌اید. قبل از هر چیز باید بگویم که این شرکتها به تولید لنزهای با کیفیت بالا نیز اقدام کرده‌اند ولی دریک نگاه عمومی دارای لنزهای با کیفیتی پایین تری نسبت به لنزهای شرکتهای اصلی مثل نیکون یا کانن هستند. اما این در مورد همه لنزها نمیتواند تسری پیدا کند.

ممکن این سوال پیش بیاید که اصولا چگونه این شرکتها در بازار پر رقابت کنونی امکان حضور و بقا دارند. بقای این گونه تولید کنندهای لنز به دو دلیل عمده است. اول ارایه لنزهای مشابه با قیمت پایین‌تر که باعث جذب مشتریان عموما آماتور میشوند که مثلا یک بدنه متوسط نیکون و یا کانن دارند و نمیتوانند پول زیادی برای لنزهای اضافی پرداخت کنند. دوم تولید لنزهای متنوع بخصوص در حوزه ای که شرکت اصلی به تولید لنز مبادرت نکرده به طور مثال لنزهای زوم های با دامنه فاصله کانونی وسیع، سوپر تله‌ها یا وایدها. در واقع این شرکتهای به دنبال نیازهای مرتفع نشده مشتریان توسط شرکت اصلی میباشند. به طور مثال در حال حاضر شرکت سیگما به تولید لنز با دامنه‌ای بسیار وسیع از 8 م م تا 800 م م مبادرت می‌ورزد. نکته اصلی آن است که در قیاس بین کیفیت لنز و قیمت آن عموما این لنزها قابل قبولی هستند. بخصوص در حوزه لنزهای سوپر تله و واید که معمولا دارای قیمت‌های سرسام آور هستند. بعنوان نمونه میتوانید به این مقاله که به مقایسه یک لنز واید کانن و سیگما پرداخته است مراجعه کنید.

پس از بحثهای عمومی به شرکت سیگما میرسیم. شرکت سیگما که از سال 1961 فعالیت خود را آغاز کرده است. لنزهای این تولید کننده علاوه بر بدنه‌های خود این شرکت برای بدنه‌های نیکون، کانن، پنتاکس و مینولتا نیز هماهمنگ میباشند. البته لزوما هر لنز برای تمام شرکتها قابلیت هماهمنگی را ندارد و برخی لنزها مثلا فقط برای کانن و نیکون هماهنگ است. برای جزییات بیشتر در مورد هماهنگی هر لنز با بدنه‌ها میتوانید به این جدول مراجعه کنید.

لنزهای این شرکت همچون تمام شرکتهای دیگر به دو گروه پایه‌ای با فاصله کانونی ثابت و متغیر (زوم) تقسیم میشوند. طبیعی است که لنزهای با فاصله کانونی ثابت معمولا دیافراگم بازتر و امکان فوکوس از فاصله کمتر را ممکن میسازند.

پس از این تقسیم بندی کلی، هر لنز دارای مشخصات فنی دیگر نیزمیباشد که در ادامه به آن میپردازیم.

Aspherical lenses / لنزهای مجهز به عدسیهای غیر کروی

این نوع لنز‌ها مجهز به عدسیهای هستند که سطح آنها بجای آنکه قطاعی از یک کره باشد دارای انحنای چند قوسه میباشد. لنزهایی که از این نوع عدسی استفاده میکنند کوچکتر، سبکتر و البته شفاف تر از لنزهای معمولی میباشند، چرا که طراحان میتوانند با تعداد کمتری المان اختلال‌های نوری را کنترل نمایند.

این عدسیها بخصوص برای کارایی بهتر لنزهای تله اهمیت دارند و اگر بدنبال شفافیت بالاتر در لنزهای تله هستید بهتر است که از این نوع لنز استفاده کنید. در نام کامل لنزهای شرکت سیگما کلمه Aspherical معرف مجهز بودن لنز را بهراین نوع عدسی نشان میدهد. به طور مثال28-70mm f/2.8 EX Aspherical DF

APO Lenses

در لنزهای( APO (Apochormat از عدسی‌های تولید شده از شیشه‌های با ضریب شکست پایین استفاده شده است. این عدسی‌هاا باعث میشوند تا تجزیه رنگ (که ناشی از شکست متفاوت فرکانسهای مختلف نور است) به حداقل ممکن کاهش یابد و تصویر علاوه بر شفافیت بهتر دارای کنتراست بهتر باشد. لنزهای سیگما در حال حاضر از دو نوع المان با تفرق پایین استفاده میکنند که شامل( SLD (Special Low Dispersion و شیشه‌های جدید تر ELD (Extraordinary Low Dispersion) میباشند.
این گروه از لنزهای سیگما با مخفف APO در نام شان مشخص میشوند مثل 70-200mm f/2.8 EX APO. این گروه را میتوان مشابه سری ED در لنزهای نیکون دانست.

Internal and Rear Focusing / وضوح داخلی و پشتی

همانطور که میدانید عمل فوکوس با جابجایی عدسیها انجام میگیرد. با ظهور لنزهای اتوفوکوس شرکتها ازمکانیسم‌های مختلف برای راحت تر و سریعتر شدن عمل فوکوس روی آوردند. یکی از این مکانیسم‌ها، انجام عمل وضوح بوسیله حرکت داخلی فقط یک گروه ازعدسی‌های داخل لنز است که جایگزین تغییر طول لنزها برای تغییر فاصله گروه‌های عدسی شده که در لنز نیاز به جابجایی تعداد زیادی از عدسی‌ها برای عمل فوکوس داشته است. مکانیسم( IF (Internal Focusing بخصوص باعث بهبود کارایی بهتر لنزهای تله درعمل فوکوس شده و بخصوص در بهبود توانایی ماکرو (امکان فوکوس از فاصله کم) لنزهای تله موثر بوده است.

در برخی لنزهای واید انگل با فاصله خیلی کوتاه (سوپر واید انگل) یا برخی دیگر از لنزها که گروه های عدسی جلویی دارای قطر زیاد هستند و بطور طبیعی سنگین‌تر نیز میباشند از مکانیسم Rear Focusing) RF) که در واقع نوع خاصی از مکانیسم IF است، استفاده میشود. در مکانیسم RF; جابجایی گروه های عدسی پشتی که کوچکتر و سبکتر هستند عمل فوکوس را بعهده دارند. مثل 135-400mm f/4.5-5.6 Aspherical RF APO
در همین زمینه در نام برخی لنزهای سیگما مخفف( DF (Dual Focus را خواهید یافت. در این نوع لنزها رینگ فوکوس در حین عمل اتوفوکوس چرخیده نمیشود و این در دست گرفتن لنز را راحت‌تر میکند و در عین حال چرخاندن این رینگ با
دست عمل فوکوس را ممکن میسازد. در واقع عمل فوکوس دستی و اتوماتیک بطور همزمان ممکن میشود. از این گروه میتوان از 24-70mm f2.8 EX Aspherical DG DF بعنوان مثال یاد کرد. لنزهای( HF (Helical Focus نیز لنزهایی هستند که در چرخش جلوی لنز در عمل فوکوس حذف شده است و حرکت مستقیم عدسی ها جایگزین حرکت چرخشی آنها شده است. این مکانیسم بخصوص در استفاده بهتر هود و نیز فیلترهای پولاریزه میتواند تسهیل ایجاد میکند، مثل 28-80mm f3.5-5.6 Aspherical Macro HF.

متاسفانه حتی در سایت شرکت سیگما توضیح مفصل تری در این مورد نبود. بنده هم از این کلمه Helical ( چرخشی یا مارپیچی) بعنوان بخشی از نام این مکانیسم و رابطه آن با عملکرد این مکانیسم سر در نیاوردم.

Hyper Sonic Motor / موتورهای سوپر سونیک

موتورهای سوپر سونیک یا اولترا سونیک علاوه بر عکس العمل بسیار سریع و دقیق تقریبا عمل فوکوس بیصدایی را ممکن میسازند. این موتورها یکی از جذابترین مکانیسم‌های لنزهای جدید است چرا که عکس‌العمل سریع لنز در بسیاری موارد بسیار حائز اهمیت است. در حال حاضر لنزهای سیگمای مجهز به این موتورها فقط برای بدنه‌های نیکون و کانن ارایه میشوند و بطور طبیعی بروی بدنه‌هایی که لنزهای اتوفوکوس را پشتیبانی میکنند کارایی خواهند داست. در ضمن موتورهای HSM در برخی بدنه‌های نیکون نیز کار نمیکند و لازم است در حالت دستی از لنز استفاده شود. ولی بروی بدنه‌های زیر لنزهای مجهز به این نوع موتور کارایی کامل دارند.

F5, F4 series, F100, F90/N90, F90X/N90S, F80/N80 F70/N70, u/F65/N65,Pronea 600
and Pronea S. سریِ DC:

سری لنزهای DC در واقع برای دوربین‌های دیجیتال SLR طراحی و به بازار ارایه شده‌اند. همانطور که میدانید این گروه از لنزها دارای دایره تصویر کوچکتر میباشند که بواسطه کوچکتر بودن سنسور SLRهای دیجیتال نسبت به ابعاد استاندارد نگاتیو دوربین‌های 135 میباشد. دایره تصویر کوچکتر ساخت لنزهای با فاصله کانونی بسیار کوتاه را با قیمت پایین‌تر ممکن میسازد. در حال حاضر تعداد قابل توجهی از این سری توسط شرکت سیگما به بازار معرفی شده است که شامل یک لیست سیزده تایی لنز میباشد. از لنزهای جالب این سری لنز 8mm f4 EX CIRCULAR FISHEYE میباشد.

سری( EX (Excellence

این لوگو و نشان در واقع معرف لنزهای با کیفبیت بسیار خوب و به زبان دیگرلنزهای سری حرفه‌ای شرکت سیگما میباشد که دارای پوشش خارجی با کیفیت بالا نیز میباشند. بروی بدنه این سری لوگوی EX نیز حک شده تا به سادگی از لنزهای دیگر تمیز داده شوند.

(OS (Optical Stabilizer / تثبیت کننده نوری

این مکانیسم برای رفع اشکال محو شدگی تصویر بر اثر تکانهای و یا لرزشهای دوربین بکار گرفته شده است. بطور مثال 80-400mm F4.5-5.6 EX OS APO یکی از لنزهایی است که از سیستم OS بهره میگیرد. این سری معادلی برای سری VR در شرکت نیکون میباشد.

با سپاس - رضا

منابع:

http://www.sigmaphoto.com/html/lenses.htm

http://www.sigma-imaging-uk.com/a_pages/support.htm

یادادشتی بعنوان موخره بحث لنزها

2004-07-25 23:25:48

رضا مسعودی نژاد – جولای 2004

این مطلب در واقع یادداشتی است برای جمع کردن مجموعه پنج قسمتی معرفی فنی لنزهای نیکون میباشد. هدف این بخش ارایه توصیه‌های عمومی است که ممکن است در انتخاب لنز کمک نماید.

تا آنجایی که من میدانم ما ایرانیان به عنوان یکی از مولفه‌های فرهنگی مان همیشه نوعی ایده‌آل گرایی در وجودمان هست که در خریدهایمان خیلی اثر دارد. همه میخواهند بهترین کامپیوتر، دوربین و ... را داشته باشند. بر خلاف این ویژگی ما من کمتر دیده‌ام که کسی سراغ بهترین محصول را در کشورهای غربی بگیرد. این شاید به دلیل گستردگی و در دسترس بودن طیف وسیعی از محصولات است که برای طیفهای مختلف مصرف کننده به بازار ارایه میشوند. اولین چیزی که هر فروشنده (مشاور) از مشتری میپرسد بودجه مشتری است. و بعد از بودجه، مسئله حوزه استفاده است یا به زبان دیگر نیاز شما است. پس پیش از ورود به هر بحثی این توصیه کاملا عمومی( یعنی بودجه و هدف تان را از خرید) را در نظر داشته باشید. توجه داشته باشید معنی بودجه به معنی آن نیست که آیا توان پرداخت پول را دارید یا نه بلکه به معنی اهمیت موضوع برای شما است. اگر شما صرفا میخواهید گاهی عکاسی کنید یا در حد نیازهای خانوادگی به عکاسی میپردازید دلیلی برای پرداخت پول زیاد وجود ندارد. پس ببینید که نیاز شما چیست ممکن است یک دوربین یکبار مصرف نیاز شما را بر طرف کند شاید هم به یک دوربین حرفه‌ای نیاز دارید. که در دوریبنهای 135 مثلا در طیف قیمت 6 پوند تا 6 هزار پوند میتواند متغیر باشد.

اگر بخواهیم وارد بحث لنزها شویم اولین توصیه آن است که در زمان خرید بدنه دوربین حتما به دو نکته توجه داشته باشید. اول آنکه آیا شرکت مورد نظر شما تجهیرات جانبی و لنزهایی خاصی را که شما در آینده ممکن است مورد نیازتان باشد تولید میکند؟ دوم آنکه طیف قیمت لنزهای آن شرکت اصولا در توان بودجه آینده شما خواهد بود یا نه. پس توصیه میشود وقتی میخواهید یک بدنه بخرید حداقل قیمت چند لنز همان شرکت را نیز بپرسید. برخی از افراد در زمان خرید بدنه سراغ شرکت های خوش نام میروند ولی در زمان خرید لنزهای بعدی مجبور میشوند تا سراغ شرکتهای دیگر برای خرید لنز بروند. توجه داشته باشید که فرآیند عکاسی یک فرآیند اپتیکی است و در این فرآیند لنز مهم‌ترین کار را انجام میدهد. در حال حاضر با قدری اغماض همه شرکتها بدنه های قابل قبولی تولید میکنند ولی اختلاف اصلی در کیفیت لنزها خودنمایی میکند. در نتیجه اگر شما یک بدنه کانن یا نیکون بخرید و در آینده توان خرید لنزهای مورد نیازتان را نداشته باشید و به سراغ لنزهای متفرقه بروید در واقع شما مسیر اشتباهی را رفته‌اید. در این حالت، تصور نکنید که شما با یک دوربین کانن یا نیکون عکاسی میکنید،بلکه شما دارید از نورسنج و شاتر این شرکتها استفاده میکنید. پس بهتر است بودجه خود را در خرید بدنه و لنز به طور مناسب توزیع کنید. و حتی پرداخت پول بیشتر برای لنز منطقی تر است.

بطور خلاصه اگر به شکل جدی به عکاسی نگاه میکنید لازم است یک برنامه برای آینده داشته باشید تا از بهدر رفتن پول‌تان جلو گیری کنید. بهتر است با چند پیش کسوت مشورت‌ کنید و از آنها بخواهید دلایل شان برای پیشنهاد یک شرکت نیز برای شما توضیح دهند و بطور جدی از مفتون شدن به نام یک شرکت پرهیز کنید. بعد ازاین بررسی به خرید یک بدنه اقدام کنید. حتی در صورت امکان سعی کنید یکبار دوربین مورد نظر را در دست بگیرید و مثلا یک حلقه فیلم با آن عکاسی کنید.

در گذشته بدنه دوربین ها عموما با یک لنز نرمال به بازار می‌آمدند ولی بخصوص در دهه اخیر اغلب لنزهای زوم 35-70 برای استفاده های عمومی جایگزین لنزهای 50 م م شده‌اند. بعد از لنزهای عمومی که مورد نیاز اغلب عکاسان است شما عموما به لنزهای دیگری نیاز دارید که بسته به حوزه مورد علاقه تان متفاوت است. به طور بسیار موجز، اگرچه لنزهای با فاصله کانونی ثابت برای اغلب تازه کارها جذاب نیستند. ولی توجه داشته باشید که میتوانید کیفیت بهتری را از این لنزها انتظار داشته باشید. ضمن آنکه هر فاصله کانونی با توجه به اثر آن در پرسپکتیو، تصویر متفاوتی تولید میکند و اگر شما از یک لنزدر طول زمان استفاده کنید بهتر با زبان و توانایی آن لنز آشنا میشوید و این در تولید یک اثر مطلوب بسیار موثر است. البته پوشش تمام نیازها بوسیله لنزهای با فاصله کانونی ثابت بسیار مشکل و پر هزینه است ولی توصیه میشود در حوزه اصلی عکاسی مورد علاقه‌تان از لنزهای با فاصله کانونی ثابت استفاده کنید و نیازتان را در بقیه حوزها با لنز زوم تامین کنید. البته برای برخی زمینه‌های عکاسی مثل عکاسی خبری اصولا لنزهای زوم مورد نیاز هستند.

در مقالات قبلی در تشریح هر بخش حوزه اهمیت هر مکانیسم را نیز توضیح دادیم ولی در اینجا یک سری لنز نیکون را بر اساس فاصله کانونی و برای نیازهای مختلف معرفی میکنیم. طبیعی است که شما میتوانید معادل این لنزها را در شرکتهای دیگر نیز پیدا کنید و اینجا فقط به خاطر مثال این لنزها معرفی شده‌اند.

عکاسی ورزشی: در این زمینه اصولا به لنزهای تله و سوپر تله به خصوص لنزهای سریع احتیاج است به طور مثال
AF-S 80-200mm f/2.8 IF ED
AF-S 300mm f/2.8D IF-ED II
AF-S 400mm f/2.8D IF-ED II
AF-S 500mm f/2.8D IF-ED II
داشتن یک تله کنورتور (teleconvertor) که میتواند فاصله کانونی لنز را افزایش دهد نیز معمولا مورد نیاز است.

عکاسی طبیعت: این حوزه وسیع ترین طیف لنزها را نیاز دارد. در حوزه عکاسی از حیوانات و پرندگان تقریبا همان لنزهای عکاسی ورزشی را نیاز دارید. در حوزه جزییات به لنزهای ماکرو و در حوزه Landscape یا منظر به لنزهای واید نیاز دارید. بطور مثال
AF-S 17-35mm f/2.8D IF-ED
AF-S 80-200mm f/2.8 IF ED
AF-S 300mm f/2.8D IF-ED II
AF Micro 200mm f/4D IF-ED

تا حدود زیادی عکاسی معماری نیز همین حوزه را در بر میگیرد. ولی در عکاسی معماری بیشتر به لنزهای واید نیاز هست یعنی مشابه حوزه منظر است. مهم ترین تفاوت آن است که عکاسی معماری لنزهای سریع لزوما مورد نیاز نیستند. در مواردیکه میخواهید به جزییات بپردازید به لنزهای ماکرو نیز نیاز دارید. یکی از لنزهای خاص که در عکاسی مورد توجه است لنزهای PC هستند. بطور مثال PC Micro-Nikkor 85mm f/2.8D

عکاسی پرتره : در عکاسی پرتره به تله های متوسط و ماکرو نیاز هست مثل
AF85mm f/1.4D IF
AF DC 105mm f/2D

در انتها بد نیست توضیحی در مورد بدنه‌های شرکت نیکون و کلاس استفاده آنها بدهیم. به طور بسیار خلاصه در سطح حرفه‌ای بدنه‌های D1H, D1X, F100 . در حوزه آماتور های پیشرفته F100, F80 و در حوزه آماتورهای تازه کار بدنه های F55, F65 یا F80 .
در SLRهای دیجیتال به خاطر گرانی آنها هنوز مشکل است بدنه ای برای آماتورها معرفی کرد. ولی در حال دو بدنه بسیار عالی Canon EOS 300D و Nikon D70 میتوانند برای برخی آماتورهای پیشرفته بسیار وسوسه انگیز باشند.

با تشکر- رضا

معرفی فنی لنزهای نیکون – قسمت آخر

2004-07-19 09:24:36

رضا مسعودی نژاد- جولای 2004

این هفته آخرین بخش این سلسله بحث را در پیش داریم. امیدوارم از طولانی شدن این سری خسته نشده باشید. در این مجموعه ما به معرفی تمام لنزها و مکانیسم های لنزهای نیکون نپرداخته‌ایم و بهتر است بگوییم عموما به معرفی لنزها و مکانیسم‌های لنزهای سری AF پرداخته‌ایم. در این بخش به معرفی ASP ، DC و SCI و همین طور لنزهای PCمیپردازیم. و در انتها نیز در یک جدول تمام بحث‌ها، بطور خلاصه آمده است. پیشاپیش از طولانی شدن مطلب این هفته عذر میخواهم.

عدسی های ایسفیریکال (Aspherical) یا غیر کروی

همانطور که میدانید قوس عدسی ها ( محدب یا مقعر) در واقع قطاعی از یک کره هستند ، این نوع عدسی را به اصطلاح کروی یا سفریکال (Spherical) مینامند در مقابل عدسی‌هایی که دارای قوس یکنواخت نباشند غیر کروی ، چند قوسه، یا ایسفریکال (Aspherical)نامیده میشوند. در واقع سطح این عدسی بجای تک قوسی بودن چند قوسی است و لبه‌های عدسی دارای قوس متفاوتی هستند. این نوع عدسی‌ها برای جبران برخی انحرافات اپتیکی در عدسی‌های کروی طراحی شده‌اند.

در واقع عدسی های کروی دارای اختلال‌های متعددی هستند ولی مهمترین اختلالی که در اینجا مورد توجه است، عدم تمرکز نورهای موازی در کانون لنز می‌باشد. البته این با اختلالی که در مورد عدم متمرکزشدن طیف مختلف رنگها که در بخش های قبلی شرح دادیم متفاوت است. تصویر 1 و 2 به شما کمک میکنند تا عملکرد یک عدسی کروی را در متمرکز کردن نورهای موازی را با عملکرد یک عدسی غیر کروی مقایسه کنید.

تصویر 1:عملکرد یک عدسی کروی، شعاعهای موازی نور در یک نقطه متمرکز نمیشوند در نتیجه یک نقطه به شکل یک هاله دیده میشود.

تصویر 2: عملکرد یک عدسی غیر کروی، شعاعهای موازی نور در یک نقطه متمرکز شده در نتیجه یک نقطه به شکل نقطه ظاهر میشود.

لنزهایی که از این نوع عدسی استفاده میکنند کوچکتر، سبکتر و البته شفاف تر از لنزهای معمولی میباشند، چرا که طراحان میتوانند با تعداد کمتری المان اختلال‌های نوری را کنترل نمایند. اولین عدسی Aspherical عکاسی را شرکت نیکون در سال 1968 برای تولید لنز 10 م م استفاده نمود. همین طور سریع ترین لنز 28 م‌م در جهان با f/1.4 از این نوع عدسی استفاده می‌کند (تصویر 3) چرا که اختلال‌های حاشیه عدسی به حداقل رسیده است. اصولا این نوع عدسی در لنزهای واید و یا لنزهای زوم که دارای دامنه واید هستند مورد استفاده قرار میگیرد. در حال حاضر تقریبا تمام شرکت های مشهور دارای لنزهایی با عدسی‌های Aspherical میباشند. در نام لنزهای نیکون (مثل همین AF 28 f/1.4D ( هیچ مخففی مجهز بودن لنز را به عدسی Aspherical نشان نمیدهد.

تصویر 3: مقطع AF 28 f/1.4D . المان آبی رنگ یک عدسی Aspherical میباشد. قیمت لنز در بازار انگلستان £ 1700 می‌باشد

در حال حاضر شرکت نیکون از سه نوع عدسی Aspherical استفاده میکند. Precision-ground aspherical lens که تحت استاندارد‌های بسیار دقیق و با کیفیت بسیار بالا تولید میشوند، عدسی‌های پیوندی hybrid lenses، که با قالب زدن ترکیبات پلاستیکی خاص با شیشه تولید میشود و بالاخره، Moulded glass aspherical lenses که با قالب زدن شیشه‌های خاص اپتیکی بوسیله قالب‌های فلزی تولید میشوند. درباره روشهای تولید عدسی‌های غیر کروی توسط شرکت نیکون مقاله‌ای توسط آقای شهبازی در همین سایت منتشر شده است.

لنزهای دارای امکان کنترل دامنه تاری تصویر Defocus-image Control

مکانیسم DC روشی منحصربفردی است که در لنزهای مخصوص پرتره فقط توسط شرکت نیکون بکار برده میشود. در این نوع لنزها میتوان بوسیله رینگ مخصوصی، درجه انحراف کروی لنز را در پیش زمینه یا پس زمینه کنترل نمود (تصویر 4). به زبان ساده میتوان دامنه تاری تصویر را در پیش زمینه یا پس زمینه کنترل نمود که میتواند در عکاسی پرتره مفید باشد. در حال حاضر فقط دو لنز نیکون با این توانایی در بازار وجود دارد که بطور طبیعی لنزهای تله مناسب پرتره میباشند. این دو لنز AF DC-Nikkor 105mm F/2 D و AF DC-Nikkor 135mm f/2D میباشند . این لنزها جز لنزهای گران محسوب میشوند و به ترتیب با قیمت 900 پوند و 1100 پوند در انگلستان در دسترس هستند.

تصویر4: AF DC-Nikkor 105mm F/2 D ، رینگ کنترل دامنه تاری تصویر

اجازه بدهید کمی در این مورد توضیح بیشتری را ارایه بدهیم. در واقع این تکنولوژی کمی سر به سر قواعد عمق میدان میگذارد. ما قبلا در مقدمه این سری در مورد عمق میدان توضیح مختصری داده بودیم. در ضمن مقاله مفصلی در باره عمق میدان نیز توسط آقای محمدیان روشن در همین سایت منتشر شده است. اما یک قاعده اصلی در مورد عمق میدان وجود دارد که به آن اشاره مشخص نشده است و آن قاعده 3/1 ، 3/2 ( یک سوم، دو سوم) است. همانطور که میدانید دامنه وضوح تصویر یا عمق میدان در جلو و در پشت موضوع توزیع میشود. توزیع این دامنه به شکل تقسیم آن به 3/1 دامنه وضوح در جلو سوژه و 3/2 در پشت آن است. طبیعی است که حوزه تار شدن تصویر در پیش و پس این دو لبه قرار دارد. در نتیجه اگر چه تار شدن پس زمینه یک پرتره بوسیله کم کردن عمق میدان جالب است ولی طبیعی است که این تاری همراه تار شدن پیش زمینه نیز خواهد بود و همین طور که گفتیم لبه حوزه تاری در جلو به سوژه نزدیک تر و مثلا گاهی باعث تار شدن نوک دماغ سوژه میشود. ما به طور طبیعی دامنه وضوح را با تغییر عمق میدان و بوسیله فاصله کانونی، فاصله تا سوژه و دیافراگم کنترل میکنیم. حال توسط این مکانیسم شما میتوانید دامنه تاری را با لنزهای DC بیشتر تحت کنترل در آوردید. بدین معنی که لبه دامنه تاری را در جلو تصویر یا پشت سوژه بدون تغییر عمق میدان جابجا کنید و تصویر در پیش زمینه یا در پس زمینه از حالت تاری مطلق به وضوح بیشتری دست یابند.

پوشش‌های منضم شده به عدسی Superior Integrated Coating

پوشش‌های چند لایه SIC در حال حاضر تمام لنزهای AF نیکون در بر میگرند. این پوشش‌ها باعث کاهش هاله‌ها و درخشش‌های ناشی از انعکاس نور در لنز بواسطه تابش مستقیم نور در لنز و همین طور بهبود تعادل در دامنه رنگی، بخصوص در لنزهای با تعداد زیاد عدسی( مثل لنزهای زوم) میشوند. این پوشش ها با دقت بالا برای هر عدسی و بر اساس نوع شیشه و لنزی که در آن بکار برده میشود محاسبه میشوند.

لنزهای با قابلیت اصلاح پرسپکتیو Perspective Correction

لنزهای PC اگر چه تقریبا توسط همه شرکتهای بزرگ ساخته میشوند ولی تعداد آنها اندک است. مباحث در مورد این لنزها بسیار مفصل است و ما در اینجا به تفضیل وارد آنها نمیشویم. به زبان ساده این لنزها بخشی از عملکرد فانوس یا کروکی در دوربین‌های قطع بزرگ را برای لنزهای دوربین‌های 135 به ارمغان آورده اند.

تصویر 5: لنز یک دوربین قطع بزرگ و کروکی آن

همانطور که از نام این لنزها بر می‌آید اصلی ترین عملکرد لنزهای PC اصلاح پرسپکتیو دفرمه شده ناشی از عمود نبودن محورلنز بر سطحی است که از آن عکاسی میکنیم. وقتی شما دوربین را به طور طبیعی در دست میگیرد منظر پیش روی شما دارای پرسپکتیو یک نقطه‌ای یا دو نقطه‌ای است. در هر دو نوع پرسپکتیو خطوط عمودی به شکل عمودی دیده میشوند. ولی اگر دوربین را بطور مایل در دست بگیرید مانند زمانی که میخواهید از یک ساختمان بلند عکاسی کنید خطوط عمودی نیز دارای نقطه گریز خواهند بود در نتیجه پرسپکتیو یک نقطه به دو نقطه‌ای و پرسپکتیو دو نقطه به سه نقطه‌ای تبدیل میشود. وقتی شما از یک لنز واید استفاده میکنید این حالت بیشتر خود را نشان میدهد.

عمود نبودن زاویه دید بر موضوع باعث تاثیر دیگری نیز میشود و آن زمانی است که به عکاسی مایل و با فاصله کم از شی یا موضوعی با طول زیاد می‌پردازیم . به طور طبیعی عمق میدان در این حالت تمام جسم یا موضوع را در بر نمیگیرد و بخشی از تصویر واضح نخواهد بود.

در هر دو مورد لنزهای PC میتوانند با اصلاح پرسپکتیو این مشکل را حل کنند. این عمل با جابجایی (شیفت) عمودی و چرخش افقی (تیلت) لنز و عمود شدن یا کاهش زاویه محور لنز نسبت به موضوع بدون تغییر زاویه دوربین به موضوع انجام میشود. به تصاویر5، 6، 7 و 8 توجه فرمایید.

تصویر 5: تصویر سمت چپ با لنز PC Micro Nikkor 85mm f/2.8D در حالت عادی عکاسی شده و تصویر سمت راست با چرخاندن لنز عکاسی شده است .هر دو تصویر با یک دیافراگم ( و بدون تغییر عمق میدان) عکاسی شده‌اند با این حال تفاوت جدی در دامنه وضوح در دو تصویر وجود دارد.

تصویر 6: جابجایی عمودی و افقی لنز PC

تصویر 7: چرخش لنز

تصویر8: انعطاف پذیری لنز PC Micro-Nikkor 85mm f/2.8D در جابجایی افقی و چرخش

اگر چه اصلاح پرسپکتیو میتواند تا حدودی بوسیله فتو شاپ یا نرم افزارهای مشابه کمابیش انجام شود ( البته نه کاملا ) اما طبیعی است که بخشی ازعملکرد این لنزها را که در تصویر 5 دیدیم قابل انجام بوسیله نرم افزار نیست.

خلاصه مطالب گذشته:
در پایان در جدول زیر مجموعه مطالب گذشته به طور اختصار معرفی شده‌اند. نشانه‌هایی که به رنگ مشکی هستند به طور مخفف در نام لنزها دیده میشوند ولی علایم رنگی معرف مکانیسم هایی هستند که در نام لنز معرفی نمی‌شوند. ولی در کاتوگ‌های فنی تمام این مشخصات در مورد هر لنز ارایه شده‌اند. توجه داشته باشید که برخی از این ویژگیها منحصر به شرکت نیکون نیستند. بطور مثال لنزهای سری S که دارای موتور اولتراسونیک هستند دارای معادلی با پسوند USM در لنزهای کانن هستند. همچنین لنزهای VR دارای معادلی در شرکت کانن هستند که با مخففIS (Image Stabilization ) معرفی میشوند. اگر چه ممکن است که لزوما عملکردی کاملا مشابه نداشته باشند. در مورد لنزهای نیکون آقای شهبازی چند مطلب در همین سایت منتشر کرده‌اند و به تفضیل آنها را توضیح داده‌اند.

علامت اختصاری	توضیح	مخفف در نام لنز	نام کامل
	کنترل محدوده تاری تصویر مستقل از تغییر عمق میدان. مخصوص لنزهای پرتره.	DC	Defocus-image Control
	لنزهای مخصوص دوریبن های SLR دیجیتال با دایره تصویر کوچکتر. بطور خاص در محدوده لنزهای واید به بازار آمده اند.	DX	DX Format
	کاهش اثرات لرزش دوربین معادل سه استپ سرعت سریعتر	VR	Vibration Reduction
	اصلاح پرسپکتیو بوسیله چرخش و جایجایی افقی و عمودی لنز نسبت به بدنه دوربین	PC	Perspective Correction
	انتفال داده‌های فاصله تا موضوع از لنز به بدنه جهت استفاده از روشهای پیشرفته اندازه گیری سه بعدی و استفاده در عملکرد های پیشرفته فلاش	D	Distance information
	عدسی های با ضریب شکست بسیار کم. کاهش تجزیه رنگ و افزایش کنتراست تصویر حتی در دیافراگم‌های باز که در لنزهای واید بکار برده میشود.	ED	Extra-low Dispersion
	مشابه لنزهای D ولی فاقد رینگ دیافراگم بروی لنز. کنترل دیلفراگم از طریق بدنه انجام میشود.	G	G-type Nikkors
	عمل فوکوس بدون تغییر طول لنز و فقط با حرکت داخلی عدسی‌ها انجام میشود.	IF	Internal Focusing
	لنزهای مجهز به موتور اولتراسونیک که باعث میشوند عمل فوکوس با سرعت و دقت بیشتر و نیز با صدای کمتر انجام شود.	SWM	Silent Wave Motor
	عدسی های غیر کروی باعث شفافیت بیشتر بوسیله رفع اختلال عدم تمرکز نورها عبور کرده از بخشهای مختلف عدسی در یک نقطه میشوند. این عدسیها در لنزهای تله بکار برده میشود	ASP	Aspherical lens elements
	حرکت مستفل گروهای مختلف عدسی‌ها در لنز در حین عمل فوکوس برای افزایش دامنه فوکوس بهبود عمل فوکوس بخصوص در فاصله نزدیک در لنزهای واید و فیش آی	CRC	Close-Range Correction system
	نوع خاصی از لنزهای IF که برای عمل فوکوس فقط عدسی های عقبی حرکت میکنند. بدان جهت که این گروه از عدسی ها اصولا سبک‌تر و کوچک تر هستند، عمل فوکوس سریعتر و نرم تر انجام میشود.	RF	Rear Focusing
	پوشش‌های منضم شده بروی عدسی ها که باعث کاهش هاله و درخشش‌های ناشی از انعکاس نور در لنز بواسطه تابش مستقیم نور در لنز میشوند. این نوع پوشش در حال حاضر تمام لنزهای AF در بر میگیرد.	SIC	Superior Integrated Coating

در پایان این سری از حوصله شما سپاسگذاری میکنم. در هفته آینده مطلبی به عنوان موخره بر این بحث خواهیم داشت. که به طور عمومی به انتخاب لنز مناسب خواهد پرداخت و همانند مقدمه این مجموعه ارتباط مستفیمی با لنزهای نیکون ندارد.

شادمان و پیروز باشید- رضا

منابع

http://www.nikon-image.com/eng/LensGuide/opt_tech2.html

http://www.maxwell.com.au/photo/nikon/nikkor/nomenclature
http://www.naturfotograf.com/85ts_review.html

http://www.nikonians.org/html/resources/nikon_articles/nikkor/special_purpose/85_PC/85mm_pc_3.html

http://nikoneurope-en.custhelp.com/cgi-bin/nikoneurope_en.cfg/php/enduser/std_alp.php

www.jessops.co.uk

در آدرس پایین بوشور فنی لنزهای نیکون را با فرمت PDF خواهید یافت . اما متاسفانه بورشور مربوط به سال گذشته است و لنزهای DX در آن معرفی نشده‌اند

http://www.nikon.co.uk/customer_services/brochure_request/pdfs/lenses.pdf

معرفی فنی لنزهای نیکون – بخش سوم

2004-07-11 11:00:02

رضا مسعودی نژاد – جولای 2004

مطلب حاضر به معرفی مکانیسم VR یا کاهش تکان خوردگی،CRC (Close-Range Correction system) و( RF(Rear Focusingمیپردازد

مکانیسم( VR (Vibration reduction

این مکانیسم باعث کاهش تار شدگی ناشی از تکان خوردن دوربین بوسیله خنثی نمودن
تکانها میشود. بر اساس آزمایش‌های انجام شده در شرکت نیکون این روش میتواند اثری
معادل استفاده از سه استپ سرعت بالاتر بهمراه داشته باشد، که میتواند در شرایط کم
نور مانند زمان گرگ و میش، شب و محیط‌های داخلی با نور کم بسیار حائز اهمیت باشد.
به زبان ساده وقتی شما بخصوص با یک لنز تله در حال عکاسی هستید کمترین تکان دست شما
باعث محو شدگی تصویر میشود در نتیجه لازم است از سرعت های بالای شاتر یا از تک پایه
یا سه پایه استفاده کنید . طبیعی است که استفاده از سرعت بالا بخصوص در محیط های کم
نور ممکن نیست. حال تصور کنید که مکانیسمی که بتواند تکان خوردن دوربین را تشخیص و
آنرا نیز خنثی نماید تا چه اندازه میتواند مفید باشد. این موضوع به عکاسان کمک
میکند که بخصوص بتوانند در موقع استفاده از لنزهای تله کمتر به تک پایه یا سه پایه
نیازمند شوند. واضح است که این مکانیسم برای عکاسان ورزشی بخصوص بسیارمفید است.

این مکانیسم دارای دو سنسور شتاب سنج یا حساس به تکان است. یکی از سنسورها چرخیدن
بالا-پایین را تشخیص و دیگری چرخش چپ-راست را تشخیص میدهد. اطلاعات این دو سنسور
بلافاصله محاسبه و نیاز و چگونگی حرکت عدسی های VR مشخص میشود و موتورVoice-coil
motors (VCM) این عمل را انجام میدهد. طبیعی است که این حرکت ساده نیست و بوسیله
کنترل و مونیتورینگ پیوسته‌ای به انجام میرسد. و مرتبا موقعیت عدسی ها کنترل و صحیح
بودن موقعیت آنها کنترل میشود. این عملیات توسط یک میکروکامپیوتر در زمان بسیار
کوتاه یک هزارم ثانیه به انجام میرسد. این مکانیسم پن (Pan) شدن یا چرخاندن دوربین
را توسط عکاس نیز تشخیص میدهد در واقع این مکانیسم حرکت های عمدی مثل چرخاندن
دوریبن را از تکانهای غیر عمدی تشخیص میدهد و نسبت به آنها عکس العمل نشان میدهد.
به زبان ساده این مکانیسم همچون کمربند صندلی اتومبیل است که نسبت به حرکت آرام
راننده عکس العملی نشان نمیدهد ولی در زمانی که حرکت سرنشین بیش از حد سریع باشد
قفل میشود. راز درست عمل نمودن این مکانیسم بواسطه الگوریتمی است که بر اساس
اطلاعات ثبت شده در 5000 نمونه تکان دوربین و تحلیل آنها بدست آمده است.

با این توضیحات مشخص است که لنزهای مجهز به این مکانیسم دارای قیمت بالا میباشند.
بطور مثال ارزان ترین لنز مجهز به این مکانیسم لنز AF-S VR Zoom-Nikkor 24-120mm (
که در تصویر 3 آنرا مشاهده میکنید) است که در بازار بریتانیا 530 پوند بفروش میرسد.

تصویر 1: اجزائ مکانیسم لنزهای VR

تصویر 2: یونیت لنزهای VR

تصویر 3: AF-S VR Zoom-Nikkor 24-120mm f/3.5-5.6 G IF-ED

از باب انبساط بحث، بد نیست که فراموش نکنیم که لزوما تارنشدن و تکان خوردن تصویر
بد نیست، حتی در عکاسی خبری. یکی از مشهور ترین تصاویر خبری تاریخ عکاسی ( در
پایین) که توسط رابرت کاپا در 1944 عکاسی شده اتفاقا بتواسطه تکان خوردن و تاری،
محو است ولی همین موضوع حتی به انتقال فضای جنگی کمک کرده و آنرا از فراموش نشدنی
ترین تصاویر تاریخ عکاسی خبری مبدل کرده است. نمیدانم اگر کاپا یک لنز AF-VR داشت
چه نتیجه‌ای حاصل میشد.

تصویر 4: Robert Capa, 1944: Omaha Beach

سیستم
اصلاح فوکوس نزدیک (CRC (Close-Range Correction
system

این مکانیسم یکی از مهم‌ترین ابداعات شرکت نیکون درسیستم‌های فوکوس است که تهیه
تصاویر با کیفیت بسیار بالا را از فاصله نزدیک را ممکن و افزایش دامنه فوکوس را
میسر میسازد. در این نوع از لنزها عدسی‌های به گروه‌های مستقل تقسیم شده و برای عمل
فوکوس هر گروه دارای حرکت و جابجایی مستقل از گروه‌های دیگر میباشند. به طور مثال
در حالیکه یک گروه از عدسی‌ها حرکت می‌کنند گروه دوم ثابت هستند. این باعث عملکرد
فوق العاده لنز حتی در فاصله‌های نزدیک می‌شود. سیستم CRC در لنزهای چشم ماهی (واید
انگل های با فاصله کانونی بسیار کوتاه) ، لنزهای واید و لنزهای مایکرو سریع مانند
35mm f/1.4 AI and 105mm F/2.8 AF-D Micro و برخی از لنزهای تله متوسط بکار برده
شده است. لنز مایکرو به لنزهایی اطلاق میشود که توان فوکوس بروی اجسام در فاصله
بسیار کم را دارا هستند. امکان فوکوس از فاصله کم در لنزهای با فاصله کانونی بسیار
کوتاه ( واید) میتواند پرسپکتیوهای جالب ایجاد کند در نتیجه سیستم CRC در این گونه
لنزها میتواند نتایج جالبی را میسر سازد .

تصویر 5 : گروه بندی عدسی های لنز AF 24mm F2.8D مجهز به CRC

تصویر 6: حرکت عدسی های AF 24mm F2.8D که مجهز به مکانیسم CRC است

به طور مثال AI-s 35mm f/2 دارای CRC ، وAF-D 35mm f/2 فاقد آن است. لنز AF از
فاصله بسیار کم فوکوس میکند اما دارای شفافیت در فاصله نزدیک بخصوص در گوشه‌ها نیست
در حالیکه لنز دیگر مجهز به سیستم CRC تصویر با کیفیت بالا تولید میکند. در تصاویر
پایین اثر سیستم CRC در عکاسی از فاصله کم دیده میشود.

تصویر 7: تصاویر پایین بخش علامت گذاری شده در گوشه تصویر را نشان میدهند

تصویر 8: تصویر تولید شده با لنز مجهز به سیستم CRC . در این تصویر گوشه تصویر
دارای شفافیت میباشد.

تصویر 9: تصویر تولید شده با یک لنز معمولی لبه تصویر دارای وضوح و کنتراست کمتری
نسبت به تصویر قبلی دارد.

(RF(Rear Focusing
با مکانیسم جدید RF عدسی های لنز به گروه‌های خاصی تقسیم میشوند و فقط گروه پشتی
عدسی‌های لنز برای عمل فوکوس جابجا میشوند. از آنجایی که گروه عدسی های پشتی کوچکتر
از عدسی‌های جلویی هستند ( بخصوص در تله‌های سریع) این باعث میشود تا عمل فوکوس
نرمتر و راحت‌تر انجام شود. در واقع این گروه از لنزها را میتوان نوع خاصی از
لنزهای IF دانست.

تصویر 10: AF-DC 135mm F2D با مکانیسم RF و مقایسه آن با یک IF (Internal Focusing)
معمولی

با تشکر از توجه شما، در هفته آینده ادامه بحث با معرفی لنزهای ASP (Aspherical
lenses )، DC (Defocus-image Control ) و SCI (Super Integrated Cooting) دنبال
خواهد شد، و سپس در هفته بعد از آن به جمع بندی و پایان این مجموعه خواهیم رسید.

منابع:

http://nikoneurope-en.custhelp.com/cgi-bin/nikoneurope_en.cfg/php/enduser/std_alp.php

http://www.nikon-image.com/eng/LensGuide/opt_tech.html

http://www.maxwell.com.au/photo/nikon/nikkor/nomenclature/index.html#CRC

www.omero.it/fotocapa.htm

http://www.jessops.co.uk/shop.cfm

آدرس آخر، سایتی است که قیمت ها از آن نقل شده است.

معرفی فنی لنزهای نیکون- بخش دوم

2004-07-05 09:39:49

رضا مسعودی نژاد – جولای 2004

در ادامه بخش‌های قبلی این هفته به معرفی لنزهای ED, IF میپردازیم. لازم است به خاطر تاخیر در ارسال مطلب این هفته از دوستانم معذرت بخواهم.
با توجه به مطالب دو هفته گذشته آرام آرام داریم به جاهایی میرسیم. حال اگر به نام لنز AF-S DX, 18-70mm f/3.5-4.5 G IF-ED که در کیت D70 ارایه شده مواجه شویم، به استثنای دو ویژگی فنی این هفته، با تمام مخفف‌ها دیگر در نام این لنز آشنا هستیم.

ابتدا به مفهوم ED میپردازیم. قبل از هر چیز لازم است توضیحاتی درباره شکست نور داشته باشیم. بسیاری از پدیده های نوری به موضوع شکست نور مرتبط هستند، از سرخی آسمان غروب، سراب و شکسته بنظر آمدن یک قاشق در شربت زعفران در یک عصر گرم تابستان. همانطور که میدانید وقتی یک شعاع نوری از یک محیط شفاف وارد محیط شفاف دیگر میشود در محل مرز این دو محیط دچار شکست میشود. حال اگر تصور کنیم این شعاع نوری بخواهد از یک محیط مثل یک قطعه شیشه عبور کند بدان جهت که این شعاع نوری دوبار تغییر محیط داده دو بار نیز دچار شکست میشود. بدین معنی که یک بار از هوا وارد شیشه وسپس از شیشه وارد هوا شده است پس دو بار دچار شکست شده است. حال زاویه نور خروجی نسبت به شعاع نور اولیه بستگی به چند عامل دارد . اول به نوع شیشه ، دوم ، زاویه لبه طرفین شیشه نسبت به هم، و سوم فرکانس نور، (البته زاویه تابش نیز در عبور یا انعکاس نور موثر است) .

حال اگر مرز دو محیط با هم موازی باشد مثل یک قطعه شیشه ساده نور خروجی به موازات نور ورودی خواهد بود. چرایی این موضوع کمی مفصل است و خارج از بحث ما ولی به دوستان علاقه‌مند به مسایل فنی اپتیکی توصیه میکنم که مروری بر بخشهای نورکتابهای فیزیک رشته ریاضی دبیرستان داشته باشند. حال اگر مرز اول به موازات مرز دوم نباشد نور خروجی به موازات نور اولیه نخواهد بود. به همین جهت است که شعاع‌های نوری پس از عبور از یک عدسی دچار شکست میشوند و در کانون عدسی متمرکز میشوند. و یا در یک منشور شکست بحدی قابل توجه است که نورهای ترکیبی مثل سفید تجزیه میشوند. این تجزیه نور بواسطه تفاوت مقدار شکست برای فرکانس های مختلف است، مثلا فرکانس نور قرمز و بنفش به واسطه تفاوت در فرکانس، دچار مقدار شکست متفاوتی میشوند در نتیجه و پس از عبور از یک منشور از هم جدا می‌شوند.

تصویر1: تجزیه نور در منشور، همانطور که میبینید نور در طی عبور از منشور دو بار دچار شکست شده است

در هفته گذشته نیز اشاره کردیم که کناره ‌های عدسی ها محدب و مقعر دارای خاصیت منشوری قابل توجه هستند. ولی حتما شنیده‌اید که در واقع یک عدسی از چندین منشور فرضی تشکیل شده است (تصویر 2 ) و عدسی‌ها اصولا رفتار منشوری از خود نشان میدهد و این باعث میشود که نورهای موازی در کانون عدسی متمرکز شوند. همانطور که در تصویر 2 می‌بینید در کناره عدسی ویژگی منشوری شدیدتر است. بدیهی است که وقتی مثلا میگوییم نورهای موازی پس از عبور از عدسی محدب در کانون عدسی متمرکز میشوند واقعا درست نیست چرا که این همگرایی همراه با تجزیه یا تفرق نور رخ میدهد. پس بسته به فرکانس نور از قرمز تا بنفش، این نورها در نقاط متفاوت متمرکز میشوند و در واقع نورها واقعا بروی یک نقطه متمرکز نمی‌شوند و در طول ( هر چند که بسیار کم) یک محور این تمرکز اتفاق می‌افتد (تصویر 1- بالا). در نتیجه بر اثر این موضوع اولا عمل تجزیه رنگ و یا تفرق رخ میدهد و در ضمن عمل وضوح واقعا در یک نکته رخ نمی‌دهد. خوب ، ظاهرا عمل فوکوس آنطور که ما در موردش فکر میکنیم خیلی هم ساده از آب در نیامد.
حال هر چقدر که لنز با تمهیدات فنی و اپتیکی بتواند تمام طیف های نوری را در محدوده ای کوچکتر متمرکز کند ، نه نتها در وضوح تصویر موثر است بلکه باعث عدم تفرق رنگی میشود. در این حالت ما به زبان ساده میگوییم لنز شفاف‌تری داریم.

تصویر 2

در گذشته برای کنترل مشکل تشریح شده که در لنزهای تله بیشتر خودش را نشان میدهد طراحان از شیشه‌های دارای کریستال‌های فلوراید کلسیم استفاده میکردند. اما اولا این شیشه‌های حاوی این کریستال بسیار شکننده هستند، بسرعت دچار خراش شده و در ضمن تغییرات حرارتی در آنها اثرات نامطلوب دارند. برای رفع این مشکل مهندسین نیکون با ابداع نوع جدیدی از شیشه ها با تفرق بسیار کم یا همانED (Extra-low Dispersion) بر این مشکل فایق آمده‌اند. همانطور در تصویر1 می‌بینید به سادگی تفاوت تاثیر شیشه‌های معمولی و شیشه‌های ED میتوانید ببینید.

تصویر3: تمرکز نورهای با فرکانس مختلف در عدسی‌های با شیشه معمولی و ED

.
عدسی‌های تولید شده با شیشه‌های ED در برخی لنزهای خاص تله بکار برده شده و باعث وضوح بسیار بالا و تولید تصویر با کنتراست عالی، کاهش جدی تجزیه رنگ حتی با بازترین دهانه دیافراگم شده است.

حال، وقتی لنزی با پسوند ED دیدید، بدانید که با یک لنزی با کیفیت بسیار عالی و البته با قیمت بالا مواجه هستید. پسوند ED به معنی آن نیست که تمام المانها یا عدسی‌های آن لنز از این نوع عدسی تولید شده‌اند. معمولا یک یا دو المان ED در هر لنز ED وجود دارد. البته در برخی لنزهای بسیار گران تعداد آن گاها بیش از این است. در کاتالوگ‌های فنی در مقاطع ترسیم شده از لنز، المانهای ED نیز مشخص هستند. ولی متاسفانه در مقاطع ارایه شده در وب سایت نیکون این المانها معرفی نشده‌اند. جهت آشنایی دوستان در این جا دو لنز را معرفی می‌کنم. (دو هفته پیش اشاره‌ای به این دو لنز داشتیم)
£ 120 AF ZOOM-NIKKOR 70-300 F/4-5.6 G
£ 250 AF ZOOM-NIKKOR 70-300 F/4-5.6 D ED
مقطع ، تعداد و گروهای عدسی در هر دو لنز بالا کاملا شبیه هم هستند، فقط در لنز دوم، یک المان ED بکار گرفته شده است که در تصویر 4 معرفی شده است.

تصویر 4: مقطع AF ZOOM-NIKKOR 70-300 F/4-5.6 D ED .
المان زرد رنگ ازشیشه ED تولید شده است.

خوب اگر خسته شده‌اید نگران نباشید به آخر بحث نزذیک هستیم.
لنزهای IF (internal Focusing) : اگر میتوانید تصور کنید که لنزی داشته باشید که در طی عمل فوکوس طول لنز تغییر نکند این چیزی جز یک لنز IF نیست ( تصویر 5). برای عمل فوکوس در این سری از لنزها بجای تغییر طول کل لنز، فقط با حرکت داخلی یکی از گروه‌های داخلی عدسی‌ها،این عمل‌ انجام میگیرد. این روش چند امکان را ایجاد میکند. اول فوکوس کردن بدون تغییر طول لنز و چرخش لنز، ساخت لنز در اندازه کوچکتر و فوکوس بروی سوژه در فاصله کمتر (به خاطر طولانی نشدن لنز). این تکنیک (IF) در اغلب لنزهای تله و برخی از لنزهای زوم استفاده شده‌است. عدم چرخش لنز در حین عمل فوکوس باعث میشود که در صورت استفاده از فیلترهای حساس به چرخش همچون پولاریزه با مشکل مواجه نشویم.

تصویر 5:

با تشکر از حوصله شما- رضا

منابع:
کاتالوگ فنی Nikkor Lenses ،
www.nikon.co.uk
http://nikoneurope-en.custhelp.com
www.jessops.co.uk
این سایت آخر برای معرفی قیمت لنزها مورد استفاده میباشد.

معرفی فنی لنزهای نیکون – بخش اول

2004-06-30 11:11:49

رضا مسعودی نژاد – 25 جوون 2004

پس از مقدمه عمومی که در هفته گذشته ارایه شد، این اولین بخش این مجموعه بحث‌ است. مطلب حاضر به معرفی انواع لنزهای AF و جدیدترین عضو خانواده لنزهای نیکون یعنی سری DX میپردازد. پیش ازآغاز بحث این نکته را یادآور می‌شوم که خوشبختانه در حال حاضر شما میتوانید اطلاعات مفصل فنی دوربین ‌ها و لنزهای هر شرکت تولید کننده را در وب سایت‌های رسمی آن موسسات مطالعه کنید. البته طبیعی است شرکت‌های بزرگی مثل نیکون یا کانن فقط دارای یک وب سایت نیستند. برای اینکه شما را دراین مورد دست خالی و با حرفهای کلی رها نکنم این بخش وب سایت‌ شرکت نیکون را برای مرور مفاهیم فنی به شما معرفی میکنم. این بخش پشتیبانی وب سایت اروپایی نیکون است و نکته آخر آنکه هدف این مجموعه تشریح عمیق ولی ساده مفاهیم لنزها است و تلاش خواهد شد تا از توضیحات پیچیده فنی احتراز شود. بعد از این مقدمه به مطلب این هفته میپردازیم.

خانواده بزرگ AF, AF-D, AF-S, G :AF

در سالهای اخیر اغلب در ابتدای نام لنزهای نیکون AF مخفف ( Auto Focus ) را می‌بینیم. لنزهای AF در سال 1986 بوسیله این شرکت معرفی شدند. سپس در سال 1992 سری جدید این خانواده یعنی Distance) AF-D ) معرفی گردیدند. این سری جدید در واقع همان سری AF است که مجهز به یک پردازنده (CPU) است که اطلاعات مربوط به فاصله را به بدنه دوربین ارسال کند. اصلی ترین فایده این عمل، کارایی بهتر بسیار دقیق سیستم فلاش‌ها است. در واقع این لنزها امکان استفاده از دو روش پیشرفته 3D Matrix Metering و 3D Multi sensor Balanced fill Flash را میسر کرده است.

عضو دیگر این خانواده لنزها SWM) AF-S ) هستند. این لنزها که مجهز به موتورهایSWM (Silent Wave Motor) هستند در سال 1996 معرفی شدند. این تکنولوژی به منظور عملکرد بسیار سریع و دقیق همراه با صدای بسیار کم عمل فوکوس ارائه شد، که بخصوص برای لنزهای با فاصله کانونی بسیار بلند ( سوپر تله) همچون 300م م، 400 م م ، 500 م م و 600م م و لنزهای زوم سریع 35-17، 70-28 و 200-80 میلیمتری ارایه شده است. لنزهای AF-S بخصوص مورد توجه عکاسان ورزشی وعکاس‌هایی است که نیازمند به عکس العمل سریع هستند. موتورهای SWM با تبدیل امواج اولترا سونیک به انرژی چرخشی به عملکردی بسیار سریع و دقیق دست یافته‌اند.

تصویر 1: موتور لنزهای AF-S
جوان ترین عضو خانواده AF، سری G است که در سال 2000 میلادی به بازار روانه شد. این گروه در واقع همان سری AF-D است که فاقد رینگ کنترل دیافراگم بروی لنز است. در تصویر2 یک لنز از سری G که فاقد رینگ دیافراگم و یک لنز AF معمولی را ملاحظه میکنید. درنتیجه بررسی‌های شرکت نیکون که نشان داده در حال حاضر فقط تعداد معدودی از عکاسان حرفه‌ای با رینگ دیافراگم کار میکنند، این خانواده جوان ظهور کرد. در سری G کنترل دیافراگم از روی بدنه دوربین و با دقت 3/1 استاپ ممکن است. اگر چه این سری اصولا میتوانند با قیمت پایین تری ارایه شوند،اما این به معنی عملکرد پایین تر اپتیکی سری G نیست. این سری از لنزها که قبلا درلنزهای ارزان‌تر دیده میشد در حال حاضر به لنزهای گرانتر نیز نفوذ کرده است. بواسطه آنکه این سری دارای رینگ دیافراگم بروی لنز نیست امکان استفاده آن بروی همه بدنه‌های نیکون وجود ندارد. جدول زیر سازگاری سری G را با بدنه‌های مختلف نیکون در مدهای مختلف عکاسی را نشان میدهد.

تصویر 2: یک لنز سری G ( راست ) و یک لنز AF (چپ)

Mode	P	S	A	M
D2H, D1 series, D100, D70, F5, F100, F80,F75, F65, F55, F60, F50, F-401/S/X, PRONEA S, PRONEA 600i.	Y	Y	Y	Y
F4, F90/X, F70, F-801/s, F-601M	Y	Y	N	N
F-601, F-501, F301, F, F2,F3, F3AF, FE, FE2, FM, FM2/n, FM3a, FA	N	N	N	N
Y=سازگار / N=ناسازگار در حالت نا سازگار لنز به طور فیزیکی به بدنه قابل اتصال است ولی دارای کارآیی نمیباشد.

در حاضر اغلب کیت‌های دوربین‌های نیکون با لنزهای G ارایه میشوند چرا که در هر صورت این سری قیمت پایین تری دارند. البته حتما میدانید که اصولا لنزی که در کیت ارایه میشود با قیمت پایین تر از قیمت اصلی به مشتری ارایه میشود. اجاره بدهید مثالی بزنم: در حال حاضر کیت Nikon D70 )که شامل بدنه و AF-S DX, 18-70mm f/3.5-4.5 G IF-ED است) در انگلستان 1000 پوند قیمت دارد در حالی که بدنه D70 به تنهایی 800 پوند و لنز یاد شده 300 پوند قیمت دارند. در نتیجه، با توجه به آنکه کیت‌های مختلفی برای هر دوربین به بازار ارایه می‌شود، بهتر است به این نکته توجه داشته باشید و کیتی را انتخاب کنید که شامل لنز مناسب کار شما باشد و از خرید کیت‌هایی که صرفا ازران‌تر است جدا خوداری کنید. چرا که بعدا مجبور خواهید بود پول اضافه برای لنز مورد نیازتان پرداخت کنید.

لنزهای DX : قدم نورسیده مبارک
سری DX جدید ترین عضو خانواده لنزهای شرکت نیکون است که در سال 2003 میلادی برای دوربین‌های SLR دیجیتال روانه بازار شد. در حال حاضر از این سری فقط چهار لنز به بازار آمده است که شامل لنزهای 10.5 م م ، 24-12 م م ، 55-17 م م و 70-18 م م است. اجازه بدهید قبل از پرداختن به نکات فنی کمی، به مسایل عمومی در اطراف این سری بپردازیم.

اول آنکه ظهور یک گروه لنز برای دوربین‌های دیجیتال قبل از هر چیز نشان از جدی شدن دنیای عکاسی دیجیتال بعنوان یک استاندارد در بازار دوربین‌های عکاسی دارد. بد نیست همین جا به یک خبر که به نظرم یکی از مهم‌ترین خبرهای تاریخ صنعت عکاسی است اشاره کنم. هفته پیش (16 جوون2004) خبرگزاری رویتر اعلام کرد که شرکت نیکون قصد دارد دوربین‌های کوچک 135 را از خط تولید خارج کند تا بتواند تولید دوربین D70 را به نود هزار دستگاه در ماه افزایش دهد (برای خواندن خبر اینجا کلیک کنید) . این خبر نشان میدهد دنیای دوربین‌های دیجیتال بطور خاص و صنعت عکاسی بطور عمومی، به مرحله جدیدی وارد شده است.

علت اصلی ظهور سری DX آن است که آزار دهنده‌ترین چیز برای عکاسانی که از دوربین‌های SLR دیجیتال استفاده میکنند و به لنزهای واید نیازمند هستند، ضریب فاصله کانونی است. تصور کنید در خیابانهای معمولا تنگ لندن یا کوچه‌های باریک یزد بخواهید از یک ساختمان عکسبرداری كنید. اولین مسئله داشتن یک لنز واید با فاصله کانونی بسیار کوتاه است. همانطور که واضح است لنزهای بسیار واید ( و بسیار تله) قیمت‌های سرسام‌آوری دارند. حال توجه کنید که مثلا یک لنز 18 م‌م بروی یک بدنه SLR دیجیتال دارای زاویه دید مشابه یک لنز 27 م م بروی بدنه استاندارد می‌باشد ( بواسطه ضریب حدود 1.5 برای فاصله کانونی لنز استاندارد بروی بدنه دیجیتال). حال تصور کنید وقتی که یک لنز 18 م م قیمتش 1200 پوند باشد و تازه مشابه یک لنز 28 م م که قیمتش 200 پوند است عمل میکند. شما باشید چه حالی میشوید. به همین دلیل سری DX برای مرتفع کردن نیاز عکاسان دیجیتال به لنزهای واید به بازار آمده است. به همین خاطر است که هر چهار لنز DX که به بازار آمده‌اند، لنزهای واید با فاصله کانونی بسیار کوتاه هستند. طبیعی است که در مورد لنزهای تله این مسئله وجود ندارد و حتی مسئله برعکس است.

حال کمی به شکل فنی‌تر به موضوع نگاه کنیم. در مقاله قبل در مورد زاویه دید و تفاوت آن در دوربین‌های استاندارد و دیجیتال توضیحاتی دادیم. حال کمی مفصل تر به آن میپردازیم.
لنزهای DX برای سنسورهای با اندازه تقریبی 16*24 م م طراحی شده که در دوربین‌های نیکون سری D شامل D1, D1X, D2H, D1H D100, D70 بکار گرفته شده‌اند. در حاضر سنسور 16*24 م م به عنوان استاندارد DX نیکون شناخته میشود.

به طور خلاصه سری DX برای دستیابی به فاصله کانونی بسیار کوتاه ، دامنه فاصله کانونی بیشتربرای لنزهای زوم و ساخت لنز با ابعاد کوچکتر و وزن سبکتر است. در واقع جمع کردن همه این ویژگیها بطور یکجا در استاندارد 135 بسیار مشکل است و باعث لنزهای بسیار پیچیده از نظر اپتیکی و بسیار گران میگردد. در تصویر 3 – راست، لنز DX Nikkor 12-24mm D1X نشان داده شده حال اگر قرار باشد این لنز برای استاندارد 135 طراحی شود دارای ابعادی فرضی خواهد بود که با هاله سبز نشان داده شده است. یا در تصویر3- چپ ابعاد یک لنز DX 12-24mm (نیمه بالا) با معادل آن در استاندارد 135 یعنی 17-35 mm( نیمه پایین) مقایسه شده است.

تصویر 3: مقایسه ابعاد لنزهای DX و معادل آن در استاندارد 135

همانطور که قبلا گفتیم اصل داستان به کوچکتر بودن اندازه سنسور بکار گرفته شده در دوربین‌های SLR دیجیتال نسبت به ابعاد نگاتیو استاندارد 135 است. در تصویر 4 ابعاد نگاتیو 135 و سنسور دوربین‌های SLR دیجیتال نیکون با هم مقایسه شده‌اند. وقتی ما ابعاد تصویر برداریمان کوچکتر میشود در واقع دایره تصویرمان کوچکتر شده پس در واقع لنزهای DX دارای دایره تصویر کوچکتری نسبت به استاندارد 135 است. اما این دایره تصویر چیست و چه اهمیتی دارد.

تصویر 4: مقایسه ابعاد تصویر در استاندارد 135( 24*36 م م ) و دوربینهای SLR دیجیتال شرکت نیکون (16* 24 م م ).

در واقع لنزهای سری DX قابل نصب و استفاده برروی دوربین‌های 135 میباشد، اما دایره تصویر کوچکتری دارد. هر لنز یا عدسی تصویری تولید میکند که دارای محدوده‌ای به شکل دایره است. در واقع این دایره از نظر فرضی دارای محدوده کاملا مشخصی نیست ولی هر چه ما از مرکز تصویر دور شویم روشنایی تصویر کمتر، وضوح تصویر کمتر و اختلال رنگی بیشتر میشود.

اما چرا، اول آنکه در واقع تصویر تولید شده بوسیله لنز دارای وضوح بروی یک سطح کروی است نه بروی یک سطح مسطح، در نتیجه بخش کوچکی از تصویرتولید شده میتواند بروی یک سطح مسطح دارای وضوح باشد. از سوی دیگر هر چه به لبه کناری عدسی نزدیک میشویم، عدسی خاصیت منشوری پیدا میکند و باعث تجزیه نور میشود و این خود را در لبه تصویر تولید شده به خوبی نشان میدهد. در نتیجه اصولا برای مقاصد عکاسی تمام تصویر تولید شده بوسیله لنز دارای کیفیت قابل قبول نیست به همین خاطر ما بخشی از تصویر را که دارای کیفیت مناسب است به عنوان دایره تصویر تعریف میکنیم.
طراحان در واقع با ترکیب عدسی‌ها و تمهیدات اپتیکی در محدوده‌ای از تصویر به کیفیت مناسب دست می یابند. واضح است تولید تصویر با کیفیت در سطح بزرگتر مشکل تر است و این بخودی خودی باعث پیچیده‌تر شدن مجموعه عدسی‌های یک لنز و به زبان ساده باعث بزرگتر شدن لنز میشود.

واضح است که استفاده از یک لنز با دایره تصویر بزرگتر برای تولید یک تصویر در محدوده‌ای کوچکتر مشکلی ایجاد نمیکند چرا ما فقط بخشی از تصویر تولید شده با کیفیت اپتیکی مناسب را ثبت کرده‌ایم. در این مورد ما در واقع در کیفیت اسراف کرده‌ایم. در حالی اگر ما یک لنز سری DX را بروی یک بدنه 135 معمولی استفاده کنیم چه اتفاقی خواهد افتاد. اگر چه این عمل امکان پذیر است و لنز کار هم خواهد کرد ولی بخشی از حاشیه تصویر که بروی نگاتیو تشکیل میشود خارج از محدوده لنزهای DX خواهد بود و نتیجتا دارای کیفیت مناسب نخواهد بود ( تصویر 6 ). اگر چه ممکن است برخی افراد این اختلالات و عدم کیفیت مناسب را تشخیص ندهند. ولی در مجموع در محدوده خارج از دایره تصویر هر سه اختلال یاد شده در بالا بروز خواهد کرد، بخصوص اگر عکاسی با دیافراگم باز انجام شود ولی با دیافراگم بسته‌تر این اختلال‌ها کمتر بروز میکند.

تصویر 5: مقایسه دایره تصویر در استاندارد 135 و دوربینهای SLR دیجیتال شرکت نیکون.

تصویر 6: وضیعت دایره تصویر لنزهای DX وقتی برای تولید تصویر استاندارد 135 بکار برده شود .

فراموش نکنیم که در واقع کیفیت قابل قبول در دایره تصویر یک تعریف نسبی است و در واقع توسط طراحان تعریف میشود. به طور مثال برای تمام دوربین‌های 135 دایره تصویر دارای اندازه ثابتی است، اما سوال این است که، آیا تمام دوربین‌های 135 در این ابعاد، تصویری با کیفیت مشابه تولید میکنند. واضح است که پاسخ منفی است . این کیفیت نه تنها به شرکت‌های تولید کننده بستگی دارد بلکه به کلاس دوربین نیز مرتبط است. به طور مثال، طبیعی است که دوربین‌های 135 کوچک با لنزی به آن کوچکی نمیتوانند تصویری با کیفیت مشابه یک لنز که برای دوربین‌های SLR طراحی شده، تولید کند.

تصویر 7: Lite Touch Zoom 70W Nikon که دارای یک لنز AF 28-70 mm است (راست ) و یکAF-S 28-70mm ED ( چپ)

منابع:
کاتالوگ فنی Nikkor Lenses ،
www.nikon.co.uk
http://nikonimaging.com/global/index.htm
http://nikoneurope-en.custhelp.com
www.dpreview.com
www.jessops.co.uk
http://www.jacobsdigital.co.uk

مقدمه ای بر معرفی مفاهیم فنی لنزها

2004-06-20 00:00:00

رضا مسعودی نژاد
با تشکر از دوست عزیز رضا مسعودی نژاد که لطف نموده و مقاله حاضر را در اختیار ما گذاردند. ایشان فارغ التحصیل فوق لیسانس معماری از دانشگاه تهران و فوق لیسانس ریخت شناسی شهری از دانشگاه لندن می باشند و هم اکنون در حال گذراندن تز دکتری در لندن هستند. عکاسی را به طور جدی از سال 1366 در انجمن سینمای جوانان دزفول آغاز کرده اند و موضوعات مورد علاقه ایشان معماری و طبیعت است. امیدوارم که این همکاری تداوم داشته باشد. ادامه این سلسله مقالات در معرفی سری لنزهای نیکون را در هفته های آتی پی خواهیم گرفت.

مطلب پیش روی شما در واقع مقدمه‌ای است بر یک سلسله مطالب در تشریح ویژگی‌های فنی لنز‌های شرکت نیکون. اما پیش از ورود به آن مطالب ، بنظر میرسد که لازم است مقدمه ای بر مفاهیم اولیه و پایه‌ای لنزها داشته باشیم که به آغاز مطالب بعدی کمک خواهد کرد.

بر روی هر لنز عکاسی یک سری مشخصات برای معرفی لنز حک شده است. مهمترین آنها را به سادگی در رینگ جلوی هر لنزی خواهید یافت. این مشخصات شامل: نام شرکت سازنده، فاصله کانونی، بازترین دهانه دیافراگم و اندازه قطر رینگ لنز جلوی لنز است. اجازه بدهید از آخر به اول برگردیم. این آخری که همراه علامت Ø ( بخوانید فی) قطر رینگ جلوی لنز را به میلیمتر نشان میدهد، که مشخص کننده اندازه فیلترها( یا هر وسیله‌ای که به لنز شما الحاق میشود) می‌باشد.

"بازترین عدد دیافراگم" به شکل‌های مختلف نوشته میشود، به طور مثال 1:1.4D یا f/1.4D. احتمالا بسیاری از شما از کتاب فیزیک دوم دبیرستان ( البته رشته ریاضی نظام قدیم) فرمول ساده‌ای را به خاطر دارید که عدد دیافراگم با آن محاسبه میشد. عدد دیافراگم برابر است با فاصله کانونی تقسیم بر دهانه مفید لنز. به کمک این فرمول دو نکته را میتوانیم تشریح کنیم. اول آنکه، این فرمول نشان میدهد که عدد دیافراگم رابطه معکوس با دهانه مفید لنز( که با دیافراگم کنترل میشود) دارد. در نتیجه کوچکتر بودن این عدد، نشان دهنده دیافراگم بازتر است. پس هر چه " بازترین عدد دیافراگم" لنز کوچکترتر باشد نشان میدهد که لنز میتواند مقدار بیشتری نور را از خود در بازترین حالت لنز عبور دهد. در نتیجه عکاس میتواند با سرعت بالاتر فیلم یا سنسور را در معرض نور قرار دهد. به همین جهت هر چه این عدد کوچکتر باشد اصطلاحا میگویند لنز سریعتر است. نکته دوم آنکه، همانطور که در فرمول دیدیم این عدد به فاصله کانونی نیز وابسته است. بهمین جهت است که شما بروی لنزهای با فاصله کانونی متغییر (زوم) برای بازترین عدد دیافراگم دو عدد به جای یک عدد خواهید دید مثلاf/ 3.4-5.6 . این اعداد در واقع معادل عدد دیافراگم برای بازترین وضعیت دیافراگم در وایدترین و تله‌ترین حالت لنز است.

به فاصله کانونی میرسیم، همه میدانند که تقریبا مهمترین ویژگی هر لنز را با این عدد معرفی میکنند وعموما دسته بندی لنزها بر اساس این عدد انجام میشود. ما لنزها را به دو دسته عمومی، لنزهای با فاصله کانونی ثابت و متغیر (زوم) تقسیم میکنیم. از طرف دیگرما لنزها را با سه اصطلاح واید ، نرمال و تله دسته بندی می‌کنیم . به طور عمومی لنزهای با فاصله کانونی کمتر از لنز نرمال را واید نامیده و به لنزهای با فاصله کانونی طولانی تر از لنز نرمال تله گفته میشود.

از نظر اپتیکی لنزی که دارای زاویه دید 45 درجه باشد لنز نرمال گفته میشود. بواسطه عمومیت دوربین‌های 135 اغلب عکاسان مبتدی تصور میکنند که هر لنز 50 میلیمتری، لنز نرمال است. درحالی که، لنزی دارای زاویه دید 45 درجه است که: دارای فاصله کانونی برابر قطر گیت دوربین باشد، اندازه گیت همان اندازه نگاتیو یا سنسور دوربین است. از آنجایی که اندازه استاندارد نگاتیو دوربینهای 135 به اندازه 24*36 میلیمتر است. پس در واقع لنز نرمال برای این دوربین‌ها دارای فاصله کانونی 43 میلیمتر خواهد بود. طبیعی است که به طورمثال برای دوربین‌های قطع متوسط ( یا همان 120) که دارای اندازه نگاتیو بزرگتری هستند لنز نرمال دارای فاصله کانونی طولانی‌تری است. در دوربین ها قطع متوسط ، معمو‌ل‌ترین اندازه نگاتیو60*60 م م ( و گاهی 90*60 م م) میباشد. پس در نوع معمول این استاندارد، لنز نرمال دارای فاصله کانونی 85 م م است. از همین جا دوستداران عکاسی دیجیتال دلیل ضریب فاصله کانونی برای معادل سازی لنز با استاندارد 135 برای دوربینهای دیجیتال را حدس میزنند، چرا که سنسور دوربین های دیجیتال عموما کوچکتر از اندازه استاندارد 135 است. در واقع چون اغلب عکاسان تلقی‌شان از لنزها بر اساس استاندارد 135 است از این ضریب استفاده میشود تا بدانیم با چه لنزی مواجه هستیم. از آنجایی که سنسور دوربین‌های دیجیتال دارای اندازه‌های مختلفی هستند، این ضریب نیز ثابت نیست. مثلا برای Nikon D70 این ضریب 1.5 و برای دوربین‌های Canon EOS 300 D, EOS 10D ضریب 1.6 است و یا برای Canon EOS 1D این ضریب 1.3 است. البته در میان دوربین‌های دیجیتال، دو دوربین بسیار مشهور Canon EOS 1Ds و Kodak 14n Pro بواسطه مجهز بودن به سنسوری با اندازه استاندارد 135 از این قاعده مستثنی هستند.

در اینجا بد نیست که برخی از لنزهای مشهور در استاندارد 135 را معرفی کنیم. در عکاسی معماری و طبیعت لنزهای واید 24 م م و 28 م م در کنار لنزهای چشم ماهی ( لنزهای با فاصله کانونی خیلی کوتاه ) بسیار پر طرفدار هستند. لنزهای تله 85 م م ، 105 م م همین طور 135 م م، بعنوان لنزهای مرسوم در عکاسی پرتره شناخته میشوند. در عکاسی ژونالیستی، بخصوص عکاسی ورزشی لنزهای تله قوی ( بخصوص لنزهای با فاصله کانونی بلند تر از 200 م م ) به خصوص با عدد دیافراگم کوچک که به اصطلاح لنزهای سریع نامیده میشوند مورد نوجه هستند. بدیهی است این گروه آخر مورد توجه عکاسان حیات وحش نیز هستند. البته واضح است این تقسیم بندی، یک تقسیم بندی دقیق نیست ولی به ما تصویری از لنزها و کاربری عمومی آنها میدهد.
در مورد لنزهای زوم توضیحی دیگری را نیز باید یادآور شوم. اغلب عکاسان مبتدی از متغیر بودن فاصله کانونی لنز به اصطلاح برای دور کردن و یا نزدیک کردن سوژه استفاده میکنند. در واقع به جای آنکه عکاس به سوژه نزدیک یا از آن دور شود این عمل را با تغییر دادن فاصله کانونی لنز انجام میدهند. این از رایج‌ترین اشتباهات در عکاسی مبتدی‌هاست. اگر چه گاهی بواسطه محدودیت در محل قرار گرفتن عکاس ( بخصوص برای عکاسان ژورنالیست) این ویژگی به کمک میآید. اما باید توجه داشت که مثلا واید تر کردن لنز و دور شدن از سوژه در واقع دارای اثر یکسانی در تصویر نیستند. تغییر فاصله کانونی در لنزها دو اثر مهم دارد، اول درتغییر اندازه عمق میدان و سپس تاثیر بر حالت پرسپکتیو تصویر میباشد. عمق میدان ) ( Depth of fieldبه اندازه دامنه وضوح در جلو و در پشت موضوعی که بر آن فوکوس انجام شده اشاره دارد، که سه عامل بر آن اثر دارند: فاصله تا موضوع، فاصله کانونی و دیافراگم . عمق میدان و فاصله کانونی نسبت معکوس به هم دارند، در واقع هر چه فاصله کانونی بیشتر شود عمق میدان کمتر خواهد شد. به نظر میرسد اثر فاصله کانونی بر پرسپکتیو مهم‌تر از اثر اولی است، چرا که کم شدن یا افزایش ناخواسته عمق میدان را میتوان با عدد دیافراگم جبران کرد.

اما تغییر در حالت پرسپکتیو اثری است جدی، که هر عکاس باید به آن توجه داشته باشد. طبیعی است که استفاده هوشمندانه از این اثر در خلق یک تصویر هنرمندانه بسیار موثر است و بی‌توجهی به آن میتواند به کار عکاس لطمه وارد کند. به زبان ساده هر چه لنز تله تر شود پرسپکتیو فشرده تر میشود و لنزهای وایدتر باعث منبسط شدن پرسپکتیو میشوند. به طور مثال فاصله دو جسم در موقع استفاده از لنزهای تله کمتر از واقع به نظر میآید و استفاده از یک لنز واید باعث میشود که این فاصله بیشتر به نظر آید. اثر فاصله کانونی بر پرسپکتیو بخصوص در موقع استفاده از لنزهای بسیار واید و تله به خوبی خود را نشان میدهد. همانطور که در مثالهای پایین می‌بینید، اگرچه تقریبا محدوده تصویر در همه تصاویر یکی است اما تغییر حالت پرسپکتیو و عمق میدان تا چه اندازه در نتیجه تصویر موثر بوده است.

تاثیر تغییر فاصله کانونی بر پرسپکتیو تصویر

در انتها مایل هستم اشاره‌ای به مطالبی که در آینده ارایه خواهد شد، داشته باشم. در یادداشت‌های بعدی به مفاهیمی خواهیم پرداخت که در واقع به شما کمک میکند به طور دقیق از مشخصات لنزهای شرکت نیکون مطلع شوید. وقتی یک شرکت لنزی را معرفی میکند در نام کامل لنز، علاوه بر فاصله کانونی و بازترین دیافراگم یکسری حروف مخفف نیز نوشته میشود مثلا این روزها AF-S DX Zoom-Nikkor- 18-70mm f/3.5-4.5 G IF-ED که در کیت Nikon D70 به فروش میرسد، بسیار مشهور است. در همین یک لنز شما با تعداد زیادی مخفف مواجه هستید که آشنایی با آنها به شما در انتخاب و شناخت لنز کمک خواهد کرد. در بسیاری از موارد حداقل خواهید دانست چرا یک لنز کلی گران تر است. طبیعی است که بهتر است بدانیم کدام لنز واقعا مورد نیاز ما است. اجازه دهید یک مثال بزنم، در جدول زیر دو لنز از نیکون معرفی شده‌اند، با وجود آنکه هر دو دارای مشخصات عمومی مشابه هستند، لنز دوم با پسوند ED ، این روزها در بازار بریتانیا 130 پوند از لنز اول گران تر است، در واقع این پسوند نا قابل باعث شده این لنزقیمتی معادل دو برابر قیمت لنز اول داشته باشد. اتفاقا ظاهر این دو لنز نیز بسیار به هم شبیه است. طبیعی است آشنا بودن با این پسوند در انتخاب لنز مورد نیاز شما بسیار موثر است.

£ 120 AF ZOOM-NIKKOR 70-300 F/4-5.6 G
£ 250 AF ZOOM-NIKKOR 70-300 F/4-5.6 D ED

در مطالب بعدی به معرفی مفهوم مخفف‌های IF, D, SIC, ASP, CRC, RF, DC, SWM, VR ِDX, G, ED, در لنزهای شرکت نیکون خواهیم پرداخت.

مراجع :
http://nikoneurope-en.custhelp.com
www.dpreview.com
www.jessops.co.uk
CanonOne magazine 2003/2004

تکنولوژی لنزهای اسپریکال نیکون

2004-06-13 07:01:19

لنزهای اسپریکال لنزهایی با انحنای سطح پیچیده می‌باشند که شعاع انحنای سطحی آنها در فواصل مختلف از محور لنز تغییر می‌نماید. لنزهای کروی معمولی در معرض انحراف نوری قرار دارند و نمی توانند تمام نور را در یک نقطه متمرکز نمایند. ولی با تصحیحات انجام شده و استفاده از تکنیکهای خاص، لنزهای اسپریکال راندمان تصحیح انحراف نوری عالی از خود نشان داده‌اند که حتی در لنزهای فشرده که از اجزاء کوچکی تشکیل شده است وضوح آنها بسیار خوب است.
بخاطر تجربه طولانی نیکون در ساخت لنزهای اسپریکال، راه حلهای بهینه‌ای را برای نیازهای متفاوت پیشنهاد نموده است.

تراشکاری با دقت بسیار بالا
بعد از اینکه شیشه توسط سنگ تراشکاری تراشیده شد و به لنز اسپریکال تبدیل گردید، سطح آن پولیش داده می‌شود. این کار با دقت بسیار بالایی انجام می شود تا لنزهای اسپریکالی با وضوح بسیار به دست آید. سطوح لنزهای اسپریکال که از شیشه‌های اپتیکی مخصوص ساخته شده توسط سنگ تراش با سرعت بسیار بالا به شکل گوی مانند تراشیده می شود. صحت این کار با سیستهای کنترل خودکار با دقتی در مرتبه نانومتری کنترل می شود.
در این مرحله قطعه اصلی به شکل گوی مانند خاصی در می آید که دارای انحناهای سهموی خارج از مرکز می باشد. سپس این شکل با استفاده از روش قالبگیری دارای یک پوشش اپتیکی ویژه می‌شود.
مهارت خاص نیکون در این مرحله از کار می‌باشد و از این تکنیک برای ساخت اجزاء مورد استفاده در ارتباطات رشته‌های نوری که نیاز به دقت بسیار بالایی دارد استفاده می‌کند. دقت تکنولوژی تراشکاری نیکون در حدی است که از آن برای ساخت قطعات با دقت بسیار بالا نظیر ساخت اجزاء اپتیکی برای ساخت لنزهای اسپریکال برای سیستمهای اندازه‌گیری و تنظیم اپتیکی و نیز قالبهای فلزی اسپریکال استفاده می‌شود.

PGM، قالبگیری دقیق شیشه لنزهای اسپریکال
شیشه لنزهای اسپریکال با فشار و دمای بالا در قالب اسپریکال شکل داده می‌شود. در این روش شیشه اپتیکی بوسیله حرارت نرم شده و سپس در قالب اسپریکال که از مواد خاص مقاوم در برابر حرارت ساخته شده، شکل داده می‌شود.
شرکت نیکون روش خاصی برای قالبگیری ابداع نموده است که با آن می تواند لنزهای اسپریکال با قطر متوسط تا بزرگ را که قبلا تصور می‌شد قالبگیری آنها مشکل باشد، تولید نماید. این شرکت از این روش بطور گسترده‌ای برای تولید لنزهای اسپریکال مورد استفاده در لنزهای دوربین‌های عکاسی خود استفاده می‌نماید.

PAG، لنزهای دوگانه پلاستیک روی شیشه اسپریکال
PAG که مخفف Plastic on Aspherical Glass می باشد به روشی گفته می‌شود که برای ساخت لنزهای اسپریکال ترکیبی یا دوگانه پلاستیک – شیشه استفاده می‌شود.
بعد از تراش و پولیش، سطح لنز با استفاده از یک رزین سخت شونده با UV که بین لنز و قالب قلزی تزریق می‌شود، پوشش داده می شود و با قرار گرفتن در معرض اشعه UV سخت می‌شود تا لنزی دوگانه را تشکیل دهد. نیکون دارای تکنولوژی انحصاری مخصوص بخود برای پلاستیک و قالبگیری می‌باشد و اکنون لنزهای اسپریکال با قطر بزرگ و دقت بالا در مقیاس زیاد و با قیمت مناسب تولید می‌نماید.
نیکون در سه عامل کلیدی مورد استفاده در ساخت لنزهای اسپریکال یعنی مواد، روش ساخت و اندازه‌گیری دارای تکنولوژی انحصاری خود می‌باشد و با انتخاب بهترین روش برای هر کاربرد خاص، قادر به تولید محصولات متنوعی از لنزهای سفارشی با دقت فوق زیاد تا لنزهای تولید بالا و با قیمت مناسب می‌باشد.

سری لنزهای EF

2004-06-06 05:23:40

کانن در طراحی محل نصب لنزهای سری EF امکاناتی بیشتر از یک محل ساده برای نصب سریع انواع لنز روی بدنه را مد نظر داشته است. با حذف اتصالات مکانیکی و استفاده از یک اتصال الکترونیکی بین دوربین و لنز، دوربین های کانن دارای انعطاف پذیری بالاتری برای به کارگیری تکنولوژیها و سیستمهای جدید آینده گشته‌اند. این توانایی و انعطاف پذیری قبلا با افزایش قابل توجه در سرعت فوکوس خودکار، افزایش عملکردها نظیر سیستمهای فوکوس خودکار در دوربین های EOS، لنزهای دیافراگم خودکار tilt-shift (TS-E)، استفاده از موتورهای اولتراسونیک و توسعه لنزهای دارای ثابت کننده تصویر به اثبات رسیده است.

سیستم محل نصب کاملا الکترونیکی هیچکدام از معایبی نظیر لرزش دوربین، نویز هنگام کار، ساییدگی، لق زدن، نیاز به روغنکاری، پاسخ کند، کاهش دقت بخاطر کارکرد اهرم راه‌انداز، یا محدودیتهای طراحی مربوط به مکانیزم اتصال برای انتقال داده را ندارد. به علاوه عملکرد و قابلیت اطمینان لنز بسیار بالاتر رفته است. ضمنا یک سیستم تست خودکار که از میکروکامپیوتر داخلی لنز استفاده می کند خرابیهای احتمالی لنز را درون نمایشگر دوربین نشان می دهد و قابلیت اطمینان لنز را بالا می‌برد.
بدون اینکه بخواهیم وارد جزئیات موضوع شویم ده مزیت لنزهای EF را بر می‌شمریم:
1- فوکوس بی سروصدا، سریع و با دقت بالا در تمامی لنزها از Fisheye (چشم ماهی) گرفته تا لنزهای سوپر تله فتو، چون متناسب با هر لنز سیستم راه‌انداز مناسب بکار گرفته شده است.
2- دیافراگم آرام و دقیق با کنترل دیجیتالی
3- امکان نگاه داشتن دیافراگم برای مشاهده عمق میدان و کمک به افزایش سرعت عکاسی با بسته نگاه داشتن دیافراگم د حین عکاسی متوالی
4- امکان کنترل کاملا اتوماتیک دیافراگم با لنزهای TS-E کانن.
5- امکان توسعه اپتیک های بسیار سریع و درخشان نظیر EF 50mm f/1.0L USM که با سیستم قبلی اتصال لنز غیر قابل حصول بود
6- پوشش 100 درصد منظره یاب با EOS-1N
7- حذف انسداد منظره یاب و آینه در لنزهای سوپر تله فتو
8- در هنگام استفاده از لنزهای زوم دیافراگم متغیر هر گونه تنظیم دستی عدد f (به جز بالاترین دیافراگم) در حین محدوده زوم امکان پذیر شده است
9- جبران اتوماتیک و نمایش تغییر در عدد F موثر وقتی که بین لنز و بدنه دوربین از بسط دهنده ها (Extender) استفاده شده است.
10- توانایی طراحی لنزهایی با دیافراگم پشتی بزرگتر برای بهبود روشنایی مرزها در سیستم های اپتیکی. به علاوه این مشخصه کارایی اپتیکی را هنگام استفاده از توسعه دهنده لنزدر سوپر تله فتو بهبود می بخشد.

لنزهای سری L کانن

2004-05-30 10:33:14

لنزهای کانن بخاطر کارایی و کیفیت نوری اشان شناخته شده هستند و شاید در نزد عکاسان حرفه ای هیچ لنزی به اندازه لنزهای سری L کانن محبوب نباشد. این لنزها که با یک حلقه قرمز روی بدنه اشان قابل شناسایی می‌باشند از تکنولوژی اپتیکال خاصی بنام شیشه‌های UD با انحراف نوری بسیار پایین، شیشه های با انحراف بسیار کم، المانهای فلوریت و اجزا اسپریکال برای هدایت و کانونی کردن دقیق نور استفاده می کنند.

لنزهای تله فتوی سری L از شیشه های UD کانن برای به حداقل رساندن ابیراهی رنگی (Chromatic Aberration) که Color Fringing نیز نامیده می شود استفاه می کنند. ( این پدیده باعث می شود لبه اجسام رنگی - معمولا بنفش - دیده شود). شیشه UD در لنزهایی مانند 70-200 f/2.8L IS و 300mm f/4.0L IS کنتراست و شارپنس قابل توجهی ایجاد کرده اند. المانهای فلوریت که در لنزهای حرفه ای سوپر تله فتو نظیر EF 300mm f/2.8L IS و 400mm f/2.8L IS بکار رفته اند از این هم موثرتر می باشند. یک قطعه فلوریت توانایی تصحیح نوری برابر با دو شیشه UD را داشته و همین باعث کیفیت استثنایی لنزهای سری L شده است.
لنزهای زاویه باز و لنزهای سریع نرمال معمولا دارای مشکل دیگری بنام اعوجاج کروی می باشند که باعث ایجاد ماتی و به هم مالیدگی تصویر می شود. کانن با استفاده از 4 تکنولوژی ساخت ویژه اجزاء لنزهای اسپریکال را برای رفع این مشکل تولید نموده است. به علاوه لنزهای اسپریکال که دارای انحنای بسیار متغیری از لبه ها تا مرکز می باشند، امکان کوچکتر کردن طراحی لنزها را فراهم نموده و لنزهایی سبکتر با تعداد احزاء کمتری را پدید می آورند. ترکیب این لنزها با تکنولوژی انحصاری کانن که ایجاد چند لایه پوششی، پوشش فوق طیفی، و دقت به جزئیاتی نظیر مواد ضد انعکاس درون استوانه لنزها می باشد باعث گردیده است که ایجاد نورها و انعکاسهای ناخواسته در لنزهای سری L کاملا حذف شود.
بسیاری از لنزهای تله فتوی EF سفید رنگ می باشند تا دمای داخلی لنز را دحین عکاسی طولانی مدت در زیر نور خورشید به حداقل برسانند. لنزهای سوپرتله فتوی سری L دارای ثابت کننده تصویر جدید و دارای محافظ گرد و خاک و رطوبت کارآمدی می‌باشد که عکاسی در بدترین شرایط را ممکن می‌سازد.
لنزهای EF سری L کانن برای برآورده کردن نیازهای اساسی عکاسان حرفه ای طراحی شده‌اند. کیفیت عالی اجزاء آنها حرفه ایها و آماتورهای پیشرفته را قادر می سازد تا لنزی با کیفیت و راندمان اپتیکی بالا داشته باشند که با تکنولوژیهای مرسوم اپتیکی مرسوم بسادگی قادر به دستیابی نیست.

فن آوری لنزهای اولتراسونیک کانن

2004-05-24 15:45:52

برای آشنایی با فن آوریهای جدید در عکاسی در چند مطلب آینده بجای معرفی دوربین های دیجیتال، تکنولوژیهای جدید مطرح در زمینه های مختلف عکاسی را مودر بررسی قرار می دهیم. دراین بحث به معرفی لنزهای دارای سیستم اولتراسونیک می پردازیم و در نوشتارهای بعدی سیستمهای ضد لرزش، لنزهای سری L با شیشه فلوریت، سری لنزهای EF، لنزهای اسپریکال نیکون، پردازشگر و سنسور های جدید نیکون و ... را مورد بررسی قرار خواهیم داد. امیدواریم که مورد توجه علاقمندان واقع شود.

موتور اولتراسونیک( USM) بسیار کوچک

برای به دست آوردن فوکوس خودکار سریع در شرایط بحرانی اجزاء لنز باید به سرعت، با دقت و بدون سرو صدا حرکت نمایند. کانن برای دستیابی به این هدف اولین موتور اولتراسونیک دنیا برای لنزها را تولید نمود. براساس این فن‌آوری کاملا جدید، موتور توسط انرژی حاصل از ارتعاش اولتراسونیک به چرخش در می‌آید. در نتیجه به جای یک سیستم حرکتی پر سر و صدا و حجیم و سنگین، ارتعاشات الکترونیکی ایجاد شده توسط یک المان سرامیک پیزوالکتریک (همان المانی که در بلندگوهای صفحه ای موبایلها و ساعتها تولید صدا میکند)، توان مورد نیاز برای حرکت مکانیکی لنز را ایجاد می‌نماید. در یک مقایسه کلی می توان تفاوت این سیستم با سیستم قبلی را، با تفاوت بین حرکت در ساعتهای مکانیکی با دهها فنر و چرخ دنده با حرکت در ساعتهای کوارتز تشبیه کرد. با استفاده از این نوع موتورها، در این سیستم گشتاور ثابت است و شروع بکار و توقف بطور مجازی لحظه‌ای (سریع) است.
با ایجاد فوکوس خودکار بدون هیچ سروصدا و با شتاب متغیر، این موتور به شدت امکانات عکاسی را برای عکاسان حرفه‌ای بهبود بخشیده است. هیچ گونه سر و صدایی مزاحم تمرکز عکاس یا جلب نگاهها به سمت عکاس یا به هم ریختن تمرکز . مزاحمت برای سوژه نمی‌شود. مهمتر این که این موتور مصرف انرژی بسیار پایینی دارد و عمر شارژ باتریها بالاتر می‌رود.

کانن از دو نوع موتور اولتراسونیک در سیستم لنزهای خود استفاده نموده است که هر کدام برای بالاتر بردن راندمان و کارایی بهینه شده‌اند. لنزهای اولتراسونیک حلقه‌ای که در طرح‌های با دیافراگم بالا و سوپر تله‌فتو استفاده دارند، امکان فوکوس دستی بدون سوئیچ کردن دوربین از مد اتوماتیک به مد دستی را فراهم آورده‌اند. این سیستم یک سیستم رانشی مستقیم است که امکان چنین کاری را فراهم نموده است.

طرح‌های اولتراسونیک بسیار کوچک (میکرو USM) امکان استفاده از مزایای سیستم اولتراسونیک را برای محدوده وسیعی از لنزهای با کیفیت و کوچک سری EF کانن فراهم نموده اند. با کوچکی و فشردگی بسیار بالای این موتورها، استفاده از سیستم اولتراسونیک حتی در لنزهای کوچکی مثل EF 28-90mm و EF 28-105mm نیز ممکن شده است.
لنزهای اولتراسونیک با سرعت و شتاب متغیر می توانند مطابق میزان فشار اهرم زوم دوربین توسط عکاس، سرعت زوم و فوکوس را تغییر داده و در شرایط بحرانی که نیاز به سرعت و دقت بالا می باشد، عکاسان می توانند با حداکثر سرعت ممکن کادر بندی نموده و عکس بگیرند. با ظهور موتورهای اولتراسونیک در لنزهای کانن باید منتظر ابداع لنزها با سیستمهای حرکتی جدید و بهینه تر از طرف رقبای بنام باشیم.