در قسمت اول اين نوشته، مطالبي درباره نكات مهم عكاسي ديجيتال (كه دانستن آنها براي تازه‌واردان دنياي ديجيتال ضروري است)، ذكر شد. در اين قسمت، ادامه بحث را پي ميگيريم...

هيستوگرام: نورسنج قرن بيست و يكم!
هيستوگرام يكي از مفيدترين امكانات عكاسي ديجيتال است و جالب آنكه در اكثر موارد نيز بدرستي شناخته نشده و مورد استفاده قرار نميگيرد .بسياري از دوربينها، چه مدلهاي ارزان و چه دوربينهاي DSLR ، قادرند كه هيستوگرام را نمايش دهند. بسياري از‌ آنها هيستوگرام را فقط پس از تهيه عكس نشان مي‌دهند و دوربينهاي پيشترفته تر علاوه برآن، ميتوانند در هنگام تهيه عكس نيز، هيستوگرام را درLCD نشان دهند.
در نورسنجيهاي معمولي، با ميزان متوسط نورسنجي صحنه سرو كار داريد. بعبارت بهتر نورسنج دوربين، روشنايي مناطق مختلف تصوير (تيره، مياني و روشن) را يررسي كرده و يك مقدار متوسط را تعيين ميكند تا عكاس بر اساس آن سرعت شاتر و ديافراگم را تنظيم نمايد. اما اين موضوع در خيلي از موارد مشكل ايجاد ميكند:
مثلا ممكن است دو صحنه مختلف از لحاظ نورسنجي متوسط، مشابه هم باشند اما يك تنظيم مشابه براي عكاسي از آندو نتيجه قابل قبولي نداشته باشد. و يا مواردي كه عكاس ميخواهد حجم خاصي از صحنه را پرنورتر يا تاريكتر نمايد.

راه حل اين مشكل در دنياي ديجيتال، هيستوگرام است. هيستوگرام نموداري است كه در محور افقي آن قسمتهاي مختلف تصوير، از تاريك(در سمت چپ) تا روشن(در سمت راست) قرار دارد. محور عمودي نيز مشخص كننده وسعتي از تصوير است كه در هر منطقه روشنايي قرار دارد. بنابراين نموداري كه اكثر حجم آن به سمت راست منحرف شده باشد، نشانه اينست كه اكثر قسمتهاي آن تصوير با اين نورسنجي، پرنور خواهندبود.
يك كاربرد مهم هيستوگرام ، جلوگيري از اوراكسپوز شدن برخي نواحي عكس است. اگر نمودار آنقدر به سمت راست منحرف شود كه توسط منتهي عليه سمت راست نمودار قطع شود، نشانه اوراكسپوز شدن تصوير است.(شكل زير)

چگونه هيستوگرام را كنترل كنيم؟ در مواردي كه تنظيم دوربين خودكار است، كافيست در حاليكه به هيستوگرام دقت ميكنيم، كادر را طوري تغيير دهيم كه نورسنجي براساس ناحيه روشنتر يا تاريكتر تصوير صورت گيرد و سپس با قفل نورسنجي(نيمه فشردن دكمه شاتر)، به كادر اوليه برگرديم. براي كنترل بهتر و دقيقتر بايد بدون تغيير كادر، به طور دستي تنظيمات شاتر و ديافراگم را تغيير دهيم.

هيستوگرام خوب و بد؟
چنين اصطلاحاتي چندان صحيح نيستند چرا كه گاه هدف عكاس در تهيه يك عكس ايجاد افكت خاصي است كه ممكن است هيستوگرام آن عكس بنظر غير طبيعي بيايد.

تعادل رنگ
در عكاسي غير ديجيتال، براي عكاسي در محيطهايي با حالت خاص نور ، بايستي از فيلم خاص استفاده شود. مثلا در نور لامپهاي تنگستن معمولي بايستي فيلم مناسبي بكار رود تا از گرم شدن رنگها جلوگيري شود. اگر با همين فيلم در نور آفتاب عكس گرفته‌شود، ته رنگ آبي ايجاد خواهد شد. براي افزايش دقت كار نياز به استفاده از فيلترهاي تصحيح كننده رنگ و نيز وسيله‌اي براي سنجش دماي رنگ وجود دارد. در صورتيكه تصويري از لحاظ رنگ به گونه‌اي نامناسب تهيه شود، اصلاح آن بسيار مشكل و گاه غير ممكن است.
در دنياي ديجيتال ديگر نيازي به فيلترهاي تصحيح كننده يا فيلمهاي خاص نيست. كافيست كه با تنظيم تراز سفيدي، دماي مناسب رنگي محيط را انتخاب كرد. اكثر دوربينها داراي چندين حالت براي تنظيم تراز سفيدي بعلاوه يك حالت خودكار ميباشند.
اگر دوربين ديجيتال تصوير را به صورت JPEG تهيه ميكند، بايستي حتما از حالت مناسب تراز سفيدي استفاده شود ويا دوربين را در حالت خودكار براي تنظيم تراز سفيدي قرار داد. چرا كه در غير اينصورت اصلاح تصاويري كه با تراز سفيدي اشتباه تهيه شوند، بسيار مشكل و يا غير ممكن خواهد بود.
اما اگر تصاوير به صورت RAW تهيه شوند، تنظيم تراز سفيدي فقط به صورت يك Metadata به همراه تصوير ذخيره مي‌شود و هيچگاه اين تنظيم روي عكس قفل نمي‌شود. سپس در برنامه مبدل (مانند Adobe Camera Raw) براحتي مي‌توان تنظيم مناسب تراز سفيدي را به عكس اعمال نمود و بدين ترتيب نه نيازي به تنظيم تراز سفيدي در هنگام تهيه عكس وجود دارد و نه تنظيم اشتباه آن، باعث تخريب عكس ميشود. اكثرا در هنگام تهيه عكس به فرمت RAW ، تنظيم تراز سفيدي را روي حالت خودكار قرار ميدهند.

كاهش نويز
همانگونه كه ذكر شد، با افزايش ISO نويز تصوير نيز زياد خواهد شد. براي كاهش نويز تصاوير ديجيتال، راههاي مختلفي وجود دارد. اگر تصوير به فرمت RAW گرفته شده باشد، ميتوان در برنامه مبدل RAW ، با تنظيم فاكتورهاي luminance Smoothing و ‍Color Noise Reduction ، نويز را كاهش داد.
اما اگر ميزان نويز زياد باشد، بايستي از ابزار هاي خاص كاهنده نويز استفاده كرد كه يكي از بهترين ابزارهاي كاهنده نويز، نرم افزار Noise Ninja از شركت picture Code است. اين نرم‌افزار نويزهاي رنگي و روشنايي را بخوبي حذف ميكند. همچنين مي‌توان براي هر دوربين در ايزوهاي مختلف، پروفايلهايي تعريف كرد تا روند كاري را سرعت بخشيد.

شارپ كردن
شارپ كردن در دنياي ديجيتال به معناي افزايش دقت، رزولوشن و يا جزئيات تصوير نيست! بلكه شارپ كردن ديجيتالي، شارپ كردن لبه ها است. به معناي بهتر، شارپ كردن ديجيتالي، در قسمتهايي از تصوير كه يك تغيير روشنايي وجود دارد (كه اصطلاحا لبه ناميده ميشود)، كنتراست بين دو طرف را افزايش مي‌دهد. كلا تمام وسايلي كه تصاوير ديجيتال توليد مي‌كنند (اعم از دوربينهاي ديجيتال و اسكنرها) لبه ها را كمي محو مي‌كنند. با روشهاي شارپ كردن ديجيتالي، دقت در لبه‌ها بازگردانده مي‌شود.
روش معمول شارپ كردن، استفاده از Unsharp Masking است. البته ابزارهاي خاصي نيز براي اين منظور توليد شده‌اند كه بعضا راحت‌تر و يا دقيقترند كه از آنجمله ميتوان به Photokit Sharpener ازشركت Pixel Genius اشاره نمود.

عكسهاي سياه و سفيد
بسياري از عكاسان حرفه‌اي دوست دارند كه عكسهاي سياه وسفيد خوبي نيز تهيه كنند. ذات عكاسي ديجيتال، يك عكاسي تكرنگ است و با استفاده از فيلترهاي خاصي در حسگر دوربين، رنگها بازسازي مي‌شوند.
هر چند كه اكثر دوربينهاي ديجيتال، امكان تهيه عكسهاي سياه وسفيد را نيز به كاربر مي‌دهند، اما گزينه بهتر براي عكاسي سياه وسفيد، استفاده از ويرايشهاي پس از تهيه عكس رنگي است. همواره توصيه مي‌شود كه عكس اصلي را به صورت رنگي تهيه كنيد و سپس با ويرايشهاي نرم افزاري، آنرا به عكس سياه‌ و سفيد تبديل نماييد. اينكار چند فايده مهم دارد: اول آنكه هميشه به عكس اصلي خود دسترسي خواهيد داشت و قادر خواهيد بود كه انواع افكتهاي مورد نياز را به آن اعمال نماييد. ثانيا با روشهاي نرم‌افزاري امكان كنترل بهتر و بيشتري در زمينه تنظيم توناليته رنگهاي مختلف، در عكس سياه وسفيد خواهيد داشت. و ثالثا امكان اعمال ساير فيلترهاي رنگي را نيز به عكس اصلي خود داريد.
يكي از بهترين و ساده ترين راههاي سياه وسفيد كردن عكسهاي رنگي، استفاده از ابزار channel Mixer در فتوشاپ است (براي اطلاعات بيشتر به مقاله اي كه قبلا در همين مورد، در سايت منتشر شده است مراجعه نماييد).

و حرف آخر...
عكاسي ديجيتال ديگر امري نيست كه قرار باشد در آينده اتفاق بيافتد بلكه متعلق به زمان حال است. چرا كه با توجه به راحتي و امكانات فوق‌العاده آن، تمام نيازهاي افراد ‌آماتور و حرفه‌‌اي را پاسخ ميگويد. پس از اينكه هزينه اوليه تهيه ابزارهاي لازم براي عكاسي ديجيتال مستهلك شد، براي مصارف حرفه‌اي بسيار كم‌خرج تر و لذت بخشتر خواهد بود. عكاسي ديجيتال كاربران حرفه‌اي را از مضرات مواد شيميايي ظهور عكس مصون مي‌كند و با توجه به پرينترهاي پيشرفته امروزي امكان چاپ راحت و تميز را فراهم ميكند. با توجه به سهولت استفاده از اينترنت، انتقال و به اشتراك گذاري عكسها بسيار سريعتر از گذشته (و گاه لارم الاجراء) خواهد بود.
هرچند كه عكاسي بيشتر به هنر فرد براي ديدن و ضبط وقايع محيطش وابسته است، اما هيچكس نميتواند منكر تاثير ابزار خوب در اين راه باشد و در زمينه عكاسي ديجيتال مطمئنا در آينده پيشرفتهاي خارق‌العاده اي را در ابزار ضبط وقايع شاهد خواهيم بود.

منابع:

1. http://www.tawbaware.com/film_digital.htm
2. http://www.adobe.com/digitalimag/pdfs/transition_from_film.pdf
3. http://www.kenrockwell.com/tech/filmdig.htm
4. http://cameras.about.com/od/goingdigital/
5. http://www.normankoren.com/Tutorials/MTF7.html
6. http://cameras.about.com/library/weekly/bl_goingdigitalquiz.htm