ریکاردو زیپولی و شاعرانههای ونیز
در نمایشگاه عکس "چشم درون" که از30 بهمن ماه در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار میشود، عکسهایی از عکاسان ایرانی و عکسهایی از گنجینه موزه به نمایش در میآید. این نمایشگاه عکس یک میهمان خاص دارد که با عکسهایش از ونیز در این برنامه شرکت میکند. ریکاردو زیپولی عکاسی ایتالیایی است که فارسی را در ایران آموخته و در دانشگاه کافوسکاری ونیز تدریس میکند. او که شیفته فرهنگ ایران است در سفرهایش به ایران تصمیم به ثبت مناظر ایران گرفته و همین امر مقدمهایست بر عکاس شدناش.
خودش در این باره میگوید: اولین عكسها را از ایران در سال 1972 گرفتم و آن زمان من هیچ عشق وعلاقهای به عكاسی نداشتم ولی چون میخواستم كه زیباییهای ایران را به همگان نشان دهم از این زیباییها عكاسی كردم. آن زمان تا سالها بعد احساس میكردم غیر از ایران از هیچ كشور دیگری نمیتوانم و نمیخواستم كه عكاسی كنم و به این ترتیب به مدت 4 سال از زیباییهای ایران عكس گرفتم. بعد از آن فعالیت عكاسیام را گستردهتر كردم و به دیگر كشورها نیز سفر كردم و اكنون آرشیو بسیار بزرگی دارم كه شامل عكسهایی از 35 كشور جهان است و اغلب آنها را در وب سایتم گذاشتهام.
او در این نشست درباره تحصیلاتاش گفت: من سال 1972 وارد دانشگاه ونیز شدم و پس از آن به ایران سفر كردم و در سال 1974 در بورس تحصیلی یك ساله در ایران وارد دانشگاه تهران شدم و نزد استادانی چون «منوچهر ستوده» و «خطیب رهبر» در زمینه زبان وادبیات فارسی تحصیل كردم و بعد از آن به ایتالیا بازگشتم و در دانشگاه ونیز به عنوان استاد گروه ادبیات فارسی استخدام شدم و هماكنون نیز در این دانشگاه زبان فارسی تدریس میكنم.
او که تا سال 2004 از شهر ونیز عکاسی نکرده بود درباره این مجموعه عکسهایش که قرار است در نمایشگاه چشم دورن به نمایش در آید گفت: هیچ وقت جرأت نداشتم از شهر ونیز عكاسی كنم چرا كه ونیز شهر بسیار زیبایی است كه هر عكاس تنها میتواند یك عكس معمولی از این شهر بگیرد و زیباییهای این شهر خود برای یك عكس زیبا كفایت میكند ونیازی به دخالت عكاس و هنرمندی او ندارد و به همین دلیل هم كمتر عكاسی است كه جرأت داشته باشد به این زیباییهای طبیعی ونیز در عكسهایش دست ببرد. نوامبر سال 2004 از میدانی در شهر ونیز عبور میكردم كه ناگهان انعكاس یك برج را در پنجرهای دیدم كه این انعكاس شبیه صورت بسیار عجیب و غریبی بود كه بلافاصله از آن عكس گرفتم كه عكس بسیار زیبایی شده بود. از آن پس نگاهم نسبت به عكاسی از شهر ونیز تغییر كرد و از آن روز به بعد به مدت دو سال از شهر ونیز وانعكاسهای شهر در پنجرهها عكاسی كردم. حدود هزار عكس از این انعكاسها در شهر ونیز گرفتهام، كه با توجه به انعكاس شهر در پنجرهها و عناصری كه از پشت این شیشهها پیداست فضایی تخیلی ایجاد میكند و درنهایت ونیزی تخیلی ساخته شد كه با ونیز واقعی بسیار متفاوت بود.
زیپولی در باره تاثیر اشعار بیدل دهلوی بر آثارش گفت: عكسهایی كه از ایران گرفتهام و قرار است در نمایشگاه «چشم درون» به نمایش درآید به همراه اشعاری از «بیدل دهلوی» كه بسیار به او علاقهمندم خواهد بود. من به اشعار این شاعر بسیار علاقهمندم و كتابی هم درباره اشعار این شاعر به ایتالیایی ترجمه كردهام. من به همراه یكی از دوستانم تحقیق مفصلی درباره كلمه «آینه» در اشعار بیدل دهلوی انجام میدهیم كه این ذهنیت و تحقیق سالها پیش از آن كه به عكاسی از انعكاسهای شهر ونیز بپردازم آغاز شده بود و قطعاً این ذهنیت درباره آینه و شعر فارسی در یافتن این نوع عكاسی در شهر ونیز بسیار مؤثر بوده است.
او در پایان این جلسه در باره این نمایشگاه و درباره رابطه بین ایران و ایتالیا گفت: این نمایشگاه دعوتی است برای دیدارغیرمعمولی ونیز چرا كه اغلب توریستهایی كه به شهر ونیز سفر میكنند با سرعت از آن عبور میكنند در حالی كه دیدن زیباییهای شهر ونیز نیاز به دقت، تمركز و صرف وقت بسیار دارد. ایران و ایتالیا از گذشتههای دور با هم ارتباط فرهنگی داشتند و برخلاف آن چه تصور میشود دو تمدن متضاد از شرق و غرب دنیا نیست.
ریکاردو زیپولی در1952 در شهر پراتو نزدیک به فلورانس به دنیا آمد و برای تحصیل به ونیز رفت. در سال 1975 در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ التحصیل شد و از همان موقع به تدریس در دانشگاه مشغول است. تمرکز او عمدتا بر شعر کلاسیک فارسی و سبک هندی است. او عکاسی را در سفر به ایران در سال 1972 شروع کرد. از آن زمان تا کنون بارها به ایران سفر کرده است. او نخستین نمایشگاه انفرادی خود را در سال 1976 در موسسه هنر معاصر لندن برگزار کرد و یک سال بعد در چهاردهمین دوسالانه هنر سائوپائولو شرکت کرد. از آن زمان به بعد نمایشگاه های متعددی برگزار کرده است. او در سال 2005 نمایشگاهی در گالری راه ابریشم برگزار کرده است.
در نمایشگاه چشم دورن 40 اثر از او به نمایش در می آید. این نمایشگاه تا فروردین 1387 ادامه دارد.
عکس: محمدرضا شاهرخی نژاد
