هنری کارتیه‌برسون؛ چشم بینای قرن بیستم در ژرژ پمپیدو

يكشنبه ۲۵ خرداد ۱۳۹۳
هنری کارتیه برسون در جوانی، سال ۱۹۳۵، عکاس: George Hoyningen-Huene

   دوران درخشان سبک جاز در دهه ۱۹۲۰ میلادی، زندگی در کشورهای استعمار شده آفریقایی، جنگ داخلی اسپانیا، جنبش‌های خواهان بهبود وضع حقوق بشر، گسترش سرمایه‌داری، جنگ‌ جهانی دوم، حرکت‌های ضداستعماری، خاکسپاری گاندی، تظاهرات دانشجویی، تاثیرات مائو و زندگی کمونیستی در چین، جنگ سرد و فروپاشی تدریجی بلوک شرق و بسیار بیشتر از این‌ها، که شماری از مهمترین رویدادهای قرن بیستم هستند، را می‌توان از دریچه عکس‌های هنری کارتیه برسون به خوبی رصد کرد. 

DSC06514
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

مرکز هنری ژرژ پمپیدوی پاریس به تازگی و به مناسبت ده سالگی فوت این عکاس فرانسوی میزبان بزرگترین و کاملترین نمایشگاه از مجموعه آثار هنری کارتیه برسون شده بود. چندی پیش جاسم غضبانپور، عکاس پیشکسوت خوزستانی، که بهار امسال سفری به پاریس داشته است، عکس‌هایی از فضای داخلی این نمایشگاه را در اختیار «سایت عکاسی» قرار داد که بهانه‌ای شد برای نگارش گزارشی از این نمایشگاه بزرگ عکاسی.

DSC06518
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

    هنری کارتیه برسون در میانه تابستان ۱۹۰۸ در یک خانواده‌ ثروتمند فرانسوی به دنیا آمد و تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۴ میلادی بیش از هفتاد سال بی‌وقفه عکاسی کرد. برسون که مبدع تئوری معروف «لحظه قطعی» شناخته می‌شود مهارت و دید خاصی در عکاسی خیابانی و مستند اجتماعی داشت به طوری که تبدیل به یکی از مهمترین و کلیدی‌ترین چهره‌های عکاسی مدرنیستی قرن بیستم شد. کارتیه برسون که یکی از بنیانگذاران اصلی آژانس مگنوم بود به پدر فتوژورنالیسم هم معروف است. 

DSC06519
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

     اما نمایشگاه اخیر در ژرژ پمپیدو قصد داشت تصویری جامع و متفاوت از فعالیت‌های عکاسی این عکاس فقید فرانسوی ترسیم کند. چهره‌ای که در بیشتر موارد با تصویری که اکثرا از او در تاریخ عکاسی بیان شده و فاقد تنوع سبکی و کاری است همخوانی ندارد. تاکید بر علاقه برسون به سورئالیسم، اشتغالش به طراحی و نقاشی و بعدتر سینما که حتی تا دستیاری ژان رنوار هم پیش رفت، از موارد مطرح در این نمایشگاه بود.

DSC06507
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

     بیش از ۵۰۰ عکس، طراحی، نقاشی، فیلم، اسناد و مدارک، بریده‌های روزنامه و یادداشت‌های شخصی کارتیه برسون در قالب نمایشگاه مفصلی در ژرژ پمپیدو به مخاطبان عرضه شد. جامعیت و بزرگی این نمایشگاه به حدی بود که طبق اعلام منتقدان بزرگترین نمونه در ارتباط با کارهای کارتیه برسون به حساب می‌آمد که نه تنها به عکس‌های او بلکه به بستر اجتماعی و فرهنگی که او در آن زیست می‌کرده هم اشاره داشت.

JAS_2021
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

     یکی از شاخصه‌های این نمایشگاه این بود که بسیاری از حدود ۳۵۰ فریم به نمایش درآمده در این نمایشگاه، توسط خود برسون چاپ و گزینش شده بودند و او آنها را از بهترین کارهایش می‌دانست. در میان آنها بخشی از مهمترین و آیکونیک‌ترین کارهای برسون تا کارهایی کمتر دیده‌شده به چشم می‌خورد. 

JAS_2049
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

      گردآوردندگان نمایشگاه به هیچ عنوان در پی تلاش برای نشان دادن انسجام در کارهای برسون و تصویری واحد از دوران عکاسی او نبودند بلکه تا جای ممکن سعی داشتند با نمایش آثار متفاوت و تجربه‌گرای برسون بر این نکته تاکید کنند که زندگی حرفه‌ای او از تنوع سبکی متفاوتی برخوردار بوده تا جایی که حتی شروع عکاسی او ریشه در تمایلات سورئالیستی داشته است. 

JAS_2046
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

      این نمایشگاه، آثار کارتیه برسون را در سه دوره تاریخی دسته‌بندی کرده بود: قسمت نخست از سال ۱۹۲۶ تا سال ۱۹۳۵ را در برمی‌گرفت که بیشتر مربوط به کارهای کمتردیده‌‍شده او از سفرهایش به نقاط مختلف دنیاست. او در این دوران تحت تاثیر نشست و برخواست با دوستان سورئالیستش قرار دارد و رد این سبک در کارهایش مشهود است. طبق اعلام بروشور نمایشگاه این تمایلات سورئالیستی تا مدت‌ها در آثار برسون باقی ماند و خود را به شکل اشیای لوله شده، پیچ‌وتاب‌های بدن‌ و چشم‌های بسته نشان داد. 

JAS_2031
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

      قسمت دوم نمایشگاه دوره‌ای ده ساله را شامل می‌شود که از زمان بازگشت او از آمریکا در سال ۱۹۳۶ شروع شد و کارهای برسون در این سال‌ها دارای نگاهی اجتماعی و سیاسی است. او در فاصله سال‌های ۱۹۳۴ تا ۱۹۳۵ میلادی در سفری به آمریکا و مکزیک تمایلات چپگرایانه پیدا کرده بود و از سوی دیگر بسیار به سینما علاقمند شد. او نخستین بار در مکزیک با سینما آشنا شد و سپس در سال ۱۹۳۵ در نیویورک زیرنظر پل استرند کار با دوربین فیلمبرداری و مستندسازی را آموخت. از همین رو کارتیه برسون پس از بازگشت به فرانسه زمان زیادی را صرف فعالیت‌های سینمایی ‌کرد. 

JAS_2036
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

     قسمت سوم نمایشگاه مرکز ژرژ پمپیدو هم از سال ۱۹۴۷ آغاز می‌شود. یعنی سالی که برسون دوباره به نیویورک بازگشت و در همان سال آژانس عکس مگنوم توسط او، رابرت کاپا و چند عکاس مستند و خبری تاسیس شد. این قسمت از نمایشگاه تا اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی را، یعنی زمانی که کارتیه برسون عکاسی خبری و گزارشگری تصویری را کنار گذاشت، شامل می‌شود.

JAS_2050
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور

     هنری کارتیه برسون فعالیت هنری خود را با نقاشی و طراحی آغاز کرد و تا سال‌ها به این دو رشته عشق می‌ورزیدو نخستین معلم نقاشی او عموی جوانش بود که کمی بعد هنگام خدمت در ارتش فرانسه در جنگ جهانی اول کشته شد. تعداد زیادی از طراحی‌ها و نقاشی‌های برسون در نمایشگاه ژرژ پمپیدو برای بازدید عموم ارائه شده بود. 

JAS_2029
عکس از آرشیو جاسم غضبانپور


    سال ۱۹۴۷ از جهت دیگری هم در کارنامه حرفه‌ای هنری کارتیه برسون یک نقطه عطف به شمار می‌آید. در اوایل فوریه این سال به مدت دو ماه موزه هنر مدرن نیویورک (موما) نمایشگاهی اختصاصی از بیش از ۱۵۰ عکس کارتیه برسون از کشورهای فرانسه، انگلیس، اسپانیا، ایتالیا، لهستان، مکزیک، یونان و آمریکا برپا کرد و این آثار را در قالب یک کتاب عکس نفیس نیز به چاپ رساند. ولی ظاهرا برسون هنوز در این سال‌ها به عکاسی خبری علا‌قمند بود و با جدیت بیشتر مسیرش را نه به عنوان یک هنرمند بلکه به عنوان یک عکاس خبری و مستند پی گرفت.


   موما در بهار  ۲۰۱۰ هم میزبان نمایشگاه دیگری از کارهای برسون بود و کتابی دیگر از عکس‌های برسون را به چاپ رساند که هم‌اکنون به قیمت ۷۵ دلار به فروش می‌رسد. در زیر مروری می‌کنیم بر چند عکس از کارهای برسون که در این نمایشگاه و همچنین نمایشگاه موما به نمایش درآمده است:

930325_3
در پی پیروزی نظام کمونیستی در چین ارزش پول ملی کشور به طرز چشمگیری کاهش یافت و مردم برای تبدیل پول‌ نقدشان به طلا در برابر بانک‌ها صف کشیدند، شانگهای، ۱۹۴۸، عکاس: هنری کارتیه برسون

930325_4
ساکنان محله هارلم در شمال منهتن در یک پارکینگ خودروهای اسقاطی نشسته‌اند، نیویورک، ۱۹۴۷، عکاس: هنری کارتیه برسون

930325_5
یکی از مشهورترین آثار برسون که از همسرش Martine Franck در سال ۱۹۶۷ گرفته است

930325_6
مارتین لوترکینگ، رهبر جنبش مدنی سیاهپوستان آمریکا، در کلیسای باپتیست Ebenezer، آتلانتا، ۱۹۴۷، عکاس: هنری کارتیه برسون

930325_7
هنری ماتیس، نقاش نامدار قرن بیستم، در منزل شخصیش، Alpes-Maritimes circa ،۱۹۴۳، عکاس: هنری کارتیه برسون

930325_88
 حاشیه‌های مراسم تاجگذاری جورج ششم، پادشاه بریتانیا، لندن، ۱۹۳۷، عکاس: هنری کارتیه برسون

930325_9
تفهیم اتهام زنی که از جاسوسان گشتاپوی دوران هیتلر بوده است، آلمان، بهار ۱۹۴۵، عکاس: هنری کارتیه برسون، MOMA


نزدیکی‌های شهر استراسبورگ، فرانسه، ۱۹۴۴، عکاس: هنری کارتیه برسون، MOMA

930325_11
مردی که در کافه بروکلین نیویورک خوابش برده است، ۱۹۴۷، عکاس: هنری کارتیه برسون


 عکسی از گرافیتی‌های دیواری در پاریس با شعار معروف "لذت بدون محدودیت" در جریان شورش‌های می ۱۹۶۸، عکس: هنری کارتیه برسون

نویسنده کاوه بغدادچی


ارسال نظر

در پاسخ به نظر زیر :

مطالب مرتبط

تازه‌های عکاسی

وبلاگ در سایت عکاسی

وبلاگ و فتوبلاگ

انجمن‌های عکاسی

سایت عکاسی

سایت عکاسان ایرانی

فروشگاه کتاب عکاسی

  • تاریخ عکاسی
  • مجموعه عکس چیست؟
  • عکاس؛ استودیو
  • حرفه: هنرمند شماره ۶۷
  • بوشهر ۱۳۸۵-۱۳۵۳
  • تکنیک‌های ویرایش عکس در فتوشاپ
  • ترکیب بندی در عکاسی - لوری اکسل
  • ترکیب بندی در عکاسی - دیوید پرکل
  • مرجع کامل آموزش نرم افزار لایت روم
  • آنگاه - شماره ۵
  • شورشیان هنر قرن بیستم
  • کادربندی درعکاسی
  • مبادی سواد بصری - مترجم: مسعود سپهر
  • نقد عکس
  • پامنار
  • انزلی
  • باران شغال
  • دیده و درون
  • عکاسی مستند
  • شیب تند عصر پنج‌شنبه
  • نود سال نوآوری در هنر تجسمی ایران - ۲ جلدی
  • تحولات تصویری هنر ایران: بررسی انتقادی
  • عکاسی دیجیتال - نشر دوژه
  • نگاهم کن! خیالم کن!
  • در جهت عکس
  • عکس و دیدن عکس
  • گذر امروزی در طهران دیروزی
  • نقوش آهنی
  • عمامه داران
  • جام تهی
Powered by Practicalidea