سه شنبه ۲ دى ۸۲
هيستوگرام چيست؟ قسمت اول
شايد مفيدترين ابزار در عکاسي ديجيتال هيستوگرام باشد. با اين وجود شايد چيزي باشد که کمترين اطلاع در مورد آن وجود دارد. در اين مقاله سعي ميکنيم که توضيح دهيم که هيستوگرام چه چيزي به عکاس نشان ميدهد و چگونه بايد از اين اطلاعات استفاده نمود.
بعضي از دوربينهاي ديجيتال توانايي نمايش هيستوگرام را بصورت مستقيم (قبل از گرفتن عکس) و يا در بيشتر موارد بعد از گرفتن عکس دارند. در بيشتر اين دوربينها هيستوگرام روي صفحه نمايش پشت دوربين نشان داده ميشود و بيشتر آنها را ميتوان به گونهاي برنامهريزي نمود که هيستوگرام را بلافاصله بعد از گرفتن هر عکس و يا هنگام مرور عکسها نشان دهند. در مورد دوربينهايي که هيستوگرام عکس را نشان نميدهند، بايد عکسها را به کامپيوتر منتقل نمود و هيستوگرام عکس را با نرمافزارهاي ويرايش تصوير مانند فتوشاپ بررسي نمود.
نور سنجي در قرن بيست و يکم
عکاسان حرفهاي معمولا بعد از گرفتن هر عکس، در صفحه نمايش پشت دوربين نگاه ميکنند، آنها معمولا کمتر به خود عکس توجه ميکنند، بلکه اين هيستوگرام است که بيشتر توجه آنها را بخود جلب مينمايد.
Canon EOS 1Ds با 16-35mm f/2.8L lens @ 24mm. ISO 200
اين هيستوگرام توزيع تقريبا کاملي از طيفها را که حدود چهار گام محدوده ديناميکي از سايههاي تاريک در سمت چپ تا حد باريکي حدود يک گام از سايههاي روشن در راست دربرميگيرد را نشان ميدهد. اين محدوده تقريبا در پنج گام محدوده ديناميکي واقع شده است که محدوده توانايي بيشتر سنسورهاي تصويري ديجيتال است.
معمولا نورسنجها طيف خاکستري 18%در کارت مرجع استاندارد طيف را به عنوان طيف متوسط در نظر گرفته و نورسنجي را بر اساس آن انجام ميدهند. اين کار به اين علت است که دوربين متوسطي از نواحي مختلف يک صحنه را ميبيند و متوسطي ازنورکل صحنه را که بهترين سازگاري با نواحي درخشان و سايههاي ملايم و تند داشته باشد، براي تنظيم نور در نظر ميگيرد.
اين تنظيم، که معمولا خود شما و يا سيستم اتوماتيک دوربين شما انتخاب ميکند، در واقع يک سازش است. در بيشتر شرايط اين نوع نورسنجي يک نورسنجي ايدهآل و کامل نيست. در حقيقت فقط يک تنظيم وجود دارد که مقادير طيفهاي مختلف موجود در صحنه را به بهترين وجه در محدوده توانايي سنسور دوربين شما قرار ميدهد. "به بهترين وجه" به اين معنا است که طيفهاي متوسط موجود در عکس، تقريبا در وسط تاريکترين و روشنترين مقادير واقع شوند. اين تعريف را در ذهن نگه داريد تا گريزي به محدود ديناميکي بزنيم و برگرديم.
محدوده ديناميکي
سنسور تصويري دوربين ديجيتال شما شباهت زيادي به فيلم رنگي حساس به نور اسلايد دارد. شبيه فيلمهاي اسلايد، اگر بخشي از تصوير نوري بيش از حد دريافت کند سفيد و اگر نور کمي به آن برسد تيره ميشود. يک تصوير مناسب فقط هنگامي ضبط ميشود که نوري که به سنسور ميرسد تقريبا در محدده پنج گام f واقع شده باشد. ( هر گام f ميزان نور رسيده به فيلم را دو برابر يا نصف ميکند) در مورد دوربينهاي ديجيتال محدوده ديناميکي تقريبا مشابه فيلهاي اسلايد در حدود 5 گام ميباشد. همچنين به ياد داشته باشيد که محدوده مقادير روشنايي در دنياي واقعي حدود 10 گام ميباشد – از کمترين نور قابل تشخيص تا روشنترين نور در ساحل دريا يا منظره برفي.
Canon EOS 1Ds با 135mm f/2.، ISO 100
در تصويري که در مد 8 بيتي ضبط شده باشد 256 سطح مجزا بين سياه مطلق (0) و سفيد مطلق (256) وجود دارد. ( ما در اين نوشتار از مدهاي 12، 14 و 16 بيتي صرفنظر ميکنيم). 18% خاکستري (نقطهاي که تمام نورسنجيها آن را معيار ميگيرند) مقدار عددي در حدود 128 دارد که در ميانه سياه و سفيد قرار دارد. اگر در مودرد اين موضوع فکر کنيد تا حدودي منطقي است. اين به اين معنا است که اگر شما د رحال عکاسي از متوسطي از سوژهها هستيد، مثلا در يک منظره که در آن مردم، درختها، چمنزار و ... وجود دارد نورسنجي بر اساس نقطه متوسط محدوده ديناميک يدوربين انجام ميشود. چرا اين موضوع مهم است؟
بخاطر اين که اگر يک سوژه را در نزديکي مرزهاي توانايي محدوده ديناميکي سنسور دوربينتان نورسنجي نماييد، اگر به صفر(سياه مطلق) نزديک باشد اصلا تصويري نداريد و يا تصوير بسيار تيره و نويزدار است و اگر به 255 (سفيدي مطلق) نزديک باشد چيزي به غير از يک صفحه سفيد با نقاطي رنگي که تصويري را نشان نميدهند نخواهيد داشت.
هيستوگرام
در اينجاست که هيستوگرام بکار ميآيد. هيستوگرام يک نمودار ساده است که نشان ميدهد سطوح مختلف روشنايي موجود در صحنه، از تاريکترين تا روشنترين سطح در چه محدودهاي واقع شدهاند. اين مقادير از تاريکترين بخش نمودار در سمت چپ تا روشنترين مقادير در سمت راست چيده شدهاند. محور عمودي اين نمودار (ارتفاع نقاط روي نمودار) نشان ميدهد که چه مقدار از تصوير در هر سطح از روشنايي قرار دارد.
در تصوير فوق هر کدام از پنج ناحيه (يا گامهاي f) قابل ثبت توسط دوربينها بطور دلخواه با عبارات خيلي تيره، تيره، متوسط، روشن و خيلي روشن برچسب زده شدهاند. اما هرکدام از اين محدودهها که شامل يک گام f هستند در درون خود داراي حدود 50 سطح مجزاي روشنايي ميباشند. در نظر گرفتن 4-5 نقطه از انتها (تيره) و 4-5 نقطه از ابتداي (روشن) اين مقياس به عنوان نقاطي که بخاطر نزديکي بيش از حد به حداقل و حداکثرها بخشي از نواحي تشکيل دهنده تصوير نيستند، ايده بدي نيست.
در اين تصوير نمايي از صفحه نمايش پشت يک دوربين Canonb 1Ds که هيستوگرام يک عکس را نشان ميدهد ديده ميشود. ضمنا با استفاده از خطوط عمودي 5 گام محدوده ديناميکي موجود را تقسيم بندي نموده است. همانطور که ميبينيد بيشتر نواحي اين تصوير در نواحي سايه و يا خيلي روشن قرار دارد و بخش کمي در محدوده متوسط واقع شده است.
کم کم موضوع در حال روشن شدن است. هيستوگرام فقط يک معيار تقريبي به ما نشان ميدهد، مثل يک نگاه گذرا به ساعت مچي که حدود زمان را به ما نشان ميدهد، نه مقادير دقيق ثانيه و دقيقهها را. اگر شما در خواندن هيستوگرام مهارت پيدا نماييد قادر خواهيد بود که کيفيت نورسنجي دوربين را با يک نگاه تخمين بزنيد. البته اين کار زماني مفيدتر و معنادار است که هيستوگرام صحنه قبل از عکاسي يا بعد از گرفتن عکس نشان داده شود. در قسمتهاي بعدي اين مقاله چند مثال را با هم بررسي مينماييم.
سايت www.aaacamera.com را ببينيد.