در قسمت اول اين نوشتار، مشكل اعوجاج رنگي و علت ايجاد آن گفته شد. طرز رفع اين مشكل با لنزهاي Achromat و Apochromat و نيز روشهاي نرم افزاري ( فتوشاپ و نرم افزارPicture window ) را بيان كرديم.در اين قسمت، روش سوم رفع اين عيب و نيز جمع بندي نهايي را بيان مي كنيم.

روش سوم:
اصول روش سوم نيز مانند روش قبلي است با اين تفاوت كه امكان كنترل دقيقتري براي تغييرات جداگانه 3 كانال رنگ فراهم مينمايد.
يكي از بهترين و عجيبترين plug-in هايي كه براي فتوشاپ وجود دارد ، ابزاري است بنام Panorama tool كه توسط پروفسور هلموت درچ (Helmut Dersch) نوشته شده است.عليرغم امكانات جالب و هوشمندانه اي كه در اين plug-in وجود دارد، ابزاريست رايگان و قابل دانلود از اين آدرس

پس از دانلود اين ابزار بايستي خودتان فايلهاي آنرا در جاي لازم كپي كنيد:
ابتدا فايل Pano.dll را در شاخه Windows/system كپي كنيد.سپس فايلهاي plug-in موجود در فولدر Photoshop-plugin را در شاخه
Program Files\Adobe\Photoshop\Plug-Ins\Filters
كپي نماييد.حال وارد فتوشاپ شويد و در منوي فيلتر بايد panorama tool را ببينيد.البته اين plug-in قابليتهاي بسيار فراوان و جالبي دارد كه ما در اين نوشتار فقط به قابليت تصحيح اعوجاج رنگي آن مي پردازيم كه در زير منوي Panorama tools>Correct قرار دارد.
تصوير را در فتوشاپ باز كنيد.در اينجا نيز بايد از تصوير اصلي خود و قبل از عمل Crop استفاده كنيد. از منوي Filter وارد Panorama tool > Correct شويد. همانطور كه گفتيم در اكثر اوقات اشكال CA به صورت شعاعي و از مركز به اطراف تشديد مي شود پس در صفحه Correct Option گزينه Radial Shift را انتخاب كنيد.

حال گزينه Option جلوي Radial Shift را انتخاب كنيد تا وارد صفحه بعد شويد.

در اين صفحه 3 رنگ اصلي را همراه با چهار شاخص قابل تنظيم كه از چپ به راست a ، b ،c و dناميده مي شوند،مشاهده مي كنيد.در حقيقت با مقدار دهي به اين 4 ضريب از طريق همان فرمول بالاي اين صفحه، تغيير مورد نظر در صفحه اعمال ميشود.براي تصحيح بهم ريختگيهايي مانند Barrel Distorsion يا Fish Eye بايد مقدار دهي هر 3 رنگ يكسان باشد و فقط تفاوتها در مقدار 4 ضريب است كه حتي بسته به لنز و فاصله كانوني آن فرق ميكند.
بدون اينكه زياد وارد بحث تئوري شويم، به همين مقدار بسنده مي كنيم كه براي تصحيح اعوجاج رنگي بايد مقادير متفاوتي به 3 رنگ بدهيم تا با ايجاد يك جابجايي شعاعي در آن رنگ خاص، مشكل اعوجاج رنگي حل شود. در حقيقت ميتوان با دادن مقادير متفاوت به اين ضرايب مستقلا، نتيجه يك تابع چند جمله اي را كنترل كرد كه همانا محل 3 كانال رنگي است.و همانطور كه گفتيم اگر مقادير داده شده براي 3 رنگ يكسان باشد و فقط ضرايب 4 گانه را متفاوت انتخاب كنيم مي توانيم ساير مشكلات تصوير مانند Barrel Distortion را اصلاح نماييم.
حال مجددا همان تصوير را با اين روش اصلاح ميكنيم.
ابتدا به اين قسمت كوچك از تصوير اصلي دقت كنيد:

با دقت به اين قسمت از تصوير مشخص ميشود كه كانال رنگ قرمز به سمت مركز تصوير و كانال رنگ فيروزه اي( فيروزه اي معادل رنگ Cyan است كه با رنگ سبز متفاوت است) به سمت خارج تصوير منحرف شده است.معناي اين حرف اينست كه كانال رنگ قرمز نسبت به كانالهاي رنگ آبي و سبز بايد كمي به سمت خارج منحرف شود.براي اين تغيير ميتوانيم در صفحه تنظيم تابع و روبروي رنگ قرمز ضريب d را تغيير دهيم.حتما ميپرسيد چرا ضريب d ؟
در ساده ترين و شايع ترين مورد اشكال اعوجاج رنگي، تغيير همين ضريب d مشكل را حل مي كند.اما در مورد برخي لنزها (بخصوص لنزهاي دوربينهاي 35 ميليمتري فول فريم) بايستي هر دو ضريب d و c را تغيير داد.
خب، عدد 1.05 را براي ضريب d وارد ميكنيم و نتيجه كار را بررسي ميكنيم:

مشخص است كه كانال قرمز به سمت خارج منحرف شده و رنگ فيروزه اي به سمت داخل.يعني جهت تصحيح ما درست بوده ولي كمي بيش از حد لازم است.با كمي سعي و خطا عدد كوچكتر 1.015 را وارد مي كنيم:

حالا ديگر هر 3 كانال رنگي با همديگر تطابق داشته وتصوير اصلاح شده است.تصوير اصلاح شده كامل را در زير مي بينيد:

همانطور كه مشاهده ميشود، اشكال اعوجاج رنگي تصوير بخوبي اصلاح شده است و تصوير بسيار شارپ شده است.البته در هنگام اصلاح تصاوير بايد از تصاوير اصلي ، غير فشرده و با سايز بزرگ استفاده كنيد تا اشكالات و اثرات مصنوعي در تصويرتان ايجاد نشود.

نكاتي كه بايد در هنگام استفاده از اين ابزار به آن توجه كنيد:
• در مورد مثال فوق ،ما مي توانستيم بجاي تغيير كانال رنگ قرمز ، دو كانال رنگ آبي و سبز را تغيير دهيم تا با آن هماهنگ شود.البته تغيير بايد در جهت مخالف انجام مي شد.يعني مقادير منفي به ضرايب d در دو كانال بدهيم.اما همانگونه كه قبلا اشاره شد، بعلت حساسيت بالاي چشم به رنگ سبز، معمولا سازندگان لنز بيشترين دقت را روي اين كانال دارند ولنزها از بابت اين كانال مشكلي ندارند.پس بهتر است تا حد امكان در ويرايشها، كانال رنگ سبز را ثابت نگهداريم.
• روش كار روشي است بر پايه سعي و خطا .اما مهمترين مزيت آن كنترل فوق العاده زياد بر نتيجه كار است.بايستي مرتبا تغييرات را انجام داده و نتيجه را بررسي كنيد و به تغييرات انجام شده دقت كنيد تا جهت حركت ونيز مقدار تغيير را بدرستي دريابيد.اگر چنانچه با ضريبd به نتيجه نرسيديد در مرحله بعد ضريب c را تغيير دهيد.
• معمولا يك لنز خاص در يك فاصله كانوني، اعوجاج رنگي خاص و ثابتي دارد.پس مي توانيد در فواصل كانوني مشكل دار لنزتان، اعداد اصلاحي براي ضرايب را مشخص كرده وسپس از طريق دكمه Save در صفحه Correct Option آنرا ذخيره كرده و در آينده براي عكسهايتان براحتي آنرا Load و به سرعت استفاده نماييد.بياد داشته باشيد كه در مورد هر لنز ، بايد فيلتر جداگانه اي بسازيد.
• در مثال فوق يك اعوجاج رنگي قرمز- فيروزه اي داشتيم كه بيشتر در لنزهاي Nikon قديمي ديده مي شود.اين نوع اشكال با تغيير كانال قرمز قابل اصلاح است.برخي لنزهاي جديد اعوجاج رنگي بنفش-سبز دارند.در اين موارد بايد ضريب d را براي هردو كانال قرمز و آبي تغيير دهيم.در اعوجاج رنگي آبي-زرد فقط كافيست كه كانال آبي را تغيير دهيم.در يك نوع ديگر اعوجاج رنگي، رنگهاي كانالهاي آبي و قرمز در جهت مخالف همديگر حركت مي كنند كه آنرا اعوجاج رنگين كماني مي نامند. در اين موارد بايد ضريبd اين دو كانال را در جهت مخالف هم تغيير دهيد (يكي مثبت و يكي منفي).
• براي ايجاد دقت بيشتر در كاركرد اين ابزار، در صفحه correct option ، روي گزينه Pref و در صفحه بعد روي گزينه more كليك كنيد تا صفحه زير ظاهر شود:

در اين صفحه مي توانيد دقت كار نرم افزار را تعيين نماييد.هرچه گزينه هاي پايينتر را انتخاب كنيد دقت كار بيشتر و سرعت كمتر ميشود.عموما بهتر است كه در مرحله آزمون و خطاي اوليه، از دقت كم ودر مرحله نهايي از دقت بالا استفاده شود.

خوب، هر سه روش را با هم مرور كرديم.به نظر مي آيد كه روش فتوشاپ را بايد تقريبا فراموش كنيم، مگر در مواقعي كه به ابزار ديگري دسترسي نداريم.روش دوم روشي بسيار خوب بوده و به آساني قابل انجام است و توسط خيلي از عكاسان حرفه اي توصيه شده است.البته نرم افزارPicture Window رايگان نبوده و فقط يك دوره 30 روزه براي ارزيابي دارد. نرم افزارهايي مشابه Picture Window نيز با امكان اصلاح اعوجاج رنگي وجود دارند اما اكثر منابع ،اين نرم افزار را توصيه مي كنند.
ابزار Panorama tool رايگان است وبراي شما حداكثر كنترل را فراهم مي كند .تقريبا مي توان گفت كه هيچ گونه اعوجاج رنگي وجود ندارد كه با اين ابزار قابل اصلاح نباشد.همچنين امكان كاليبره كردن لنزها در فواصل كانوني مختلف را داشته تا در تصاوير آينده براحتي قابل بكارگيري باشد.
هر دو روش دوم وسوم امكان اصلاح ساير بهم ريختگيها مانند Barrel Distortion را داشته و البتهPanorama tool در اين زمينه قويتر است.

اين نوشتار كمي طولاني شد.اما فكر مي كنم در اين زمينه تاكنون منبع فارسي كاملي وجود نداشته است و اين نوشته شايد بتواند به عنوان يك منبع براي اصلاح نرم افزاري اعوجاج رنگي بكار رود.در منابع لاتين نيز من منبعي پيدا نكردم كه روشهاي مختلف را با هم مقايسه كند و برتريها و مزاياي آنها را توضيح دهد.
به هرحال اميدوارم اين نوشته براي شما مفيد باشد.
اگر در اين زمينه تجربه اي داريد يا تاكنون اين مشكل را باروش خاصي حل كرده ايد كه در اينجا مورد بحث قرار نگرفته است،حتما با ما در ميان بگذاريد.

منابع:
• Digtal Photography now : Chromatic Distortion
• Canon Glossary
• Luminous-Landscape : Chromatic Abberation Controlled
• Digital Light And Color
• Norman Korean : Eliminating Color Fringing
• escrappers.com : Correcting Color Fringing
• www.maa.mhn.de : An Introduction To Chromatic Aberration In Refractors
• http://home.no.net/dmaurer/~dersch : PANORAMA TOOLS
• caldwellphotographic.com : Correcting Color Fringing