چشم انسان نسبت به حسگر دوربين ديجيتال يا فيلم، قادر به درك محدوده وسيعتري از روشنايي مي باشد.وقتي به منظره اي نگاه مي كنيم ، مي توانيم جزئيات كامل آن را، هم در مناطق سايه و هم در مناطق روشن ببينيم.محدوده درك حسگر يا فيلم دوربين بسيار كمتر از انسان است.

Dynamic Range چيست؟
Dynamic Rang (یا محدوده دینامیکی كه از اين پس براي سهولت آنرا DR مي ناميم)،تفاوت بين روشنترين نقطه يك منظره با تاريكترين نقطه آن است.هنگام عكاسي در يك روز آفتابي، اين دامنه بسيار وسيع تر از حد درك اكثر دوربينهاست.حتي اگر يك نورسنجي(Metering) دقيق نيز انجام شود، باز هم به خاطر محدوديت DR دوربين،دريافت تمام جزئيات هم در مناطق سايه و هم در مناطق روشن، براي دوربين غير ممكن است .در حقيقت بر اساس ناحيه اي كه نورسنجي دوربين بر اساس آن انجام مي شود، ممكن است جزئيات تصوير در مناطق روشن يا تيره از بين برود يا كم شود.

هدف اين نوشتار
هدف اين نوشتار ارائه راه حلهايي براي غلبه بر مشكل محدوديت DR دوربينها است.روشهاي ارائه شده، روشهايي ديجيتال براي استفاده در دوربينهاي ديجيتال است.اما بايد توجه داشت كه محدوديت DR هم در دوربينهاي ديجيتال و هم در دوربينهاي غير ديجيتال وجود دارد .اين محدوديت در دوربينهاي ديجيتال حرفه اي كمتر از دوربينهاي معمولي است و به علت قيمت بالاي آنها ،اين مشكل در دوربينهاي ديجيتال مورد استفاده اكثر افراد، بيشتر خودنمايي ميكند.محدوديت DR در دوربينهاي حرفه اي نيز وجود دارد و برخي شركتها كوشيده اند با ارائه CCD هايي بنام SuperCCD اين محدوديت را كمرنگتر نمايند .
از روشهاي ديجيتال ذكر شده در اين نوشتار مي توان براي عكسهاي اسكن شده دوربينهاي غير ديجيتال نيز استفاده كرد.

روش ديجيتال
اساس روشهاي ديجيتال براي افزايش DR ،تهيه چند عكس از منظره با نورسنجيهاي مختلف و تركيب آنها با روشهاي نرم افزاري است.بعبارت ديگر يك عكس با نورسنجي مناطق پر نور مانند آسمان تهيه ميشود و يك عكس با نورسنجي مناطق تاريك مانند زمين.

شرايط استفاده از روشهاي ديجيتال

براي استفاده از اين روش دو شرط اساسي وجود دارد:
1-ثابت بودن فريم عكس
2- ثابت بودن موضوع در تمام عكسها
به همين دليل هميشه نمي توان از اين روش استفاده نمود.در يك روز آفتابي همراه با وزش باد ،ممكن است برگ درختان و يا حتي ابرهاي آسمان حركت كنند ودر چنين مواردي عكس نهايي محو خواهد شد.براي ثابت بودن فريم، دوربين بايد كاملا ثابت باشد.تقريبا مي توان گفت كه همواره استفاده از 3 پايه و تايمر( يا كنترل از راه دور) دوربين الزامي است .

روش عكاسي
راحت ترين روش عكاسي براي استفاده از اين روشها، استفاده از حالت AutoBracketing دوربين ديجيتال است.اكثر دوربينهاي ديجيتال مي توانند 3 يا بيشتر عكس پشت سر هم با نورسنجيهاي مختلف بگيرند.يعني يك فريم بر اساس نورسنجي نواحي سايه و يك فريم بر اساس نورسنجي متوسط كل منظره و يك فريم بر اساس نورسنجي نواحي روشن.كه فريمهاي اول وسوم براي استفاده ما مفيد خواهد بود و فريم دوم نيز بعنوان عكس پشتيبان(Backup )نگهداري مي شود.
اما روش بهتر و ارجح عكاسي، استفاده از حالت Manual ويا Aperture Priority (اولويت ديافراگم) است.چون براي آنكه عمق ميدان در فريم هاي مختلف تغيير نكند،بايستي ديافراگم ثابت باشد و نورسنجيهاي مختلف بر اساس تغيير سرعت شاتر انجام شود.
فوكوس دوربين نيز بهتر است كه دستي و يا فوكوس تك نقطه اي باشد تا طي فريمهاي مختلف، محل فوكوس ثابت باشد.

آماده سازي اوليه
پس از تهيه عكسها و انتقال آنها به كامپيوتر بايستي آنها را به فرمت TIFF ياJPG تبديل نمود .اين روش براي فرمتRAW قابل استفاده نيست.
در گذشته ،تصاوير بايستي به حالت 8 بيتي تبديل مي شدند تا در فتوشاپ استفاده از لايه ها امكانپذير باشد.اما امروزه ميتوان با استفاده از فتوشاپ CS كه از لايه هاي 16 بيتي نيز پشتيباني ميكند،از تصاوير 16 بيتي استفاده كرد، اما بايد توجه داشت كه در اين حالت حجم پروژه بسيار زياد خواهد شد.

با رعايت شرائط فوق ، دو تصويرمورد نظر راكه بر اساس مناطق تيره وروشن نورسنجي شده اند ، در فتوشاپ باز نماييد.تصوير تيره را به صورت يك لايه روي تصوير روشن قرار دهيد تا در پالت Layers فريم روشن به عنوانBackground و فريم تيره به عنوان layer1 نمايش داده شوند.

در اين مرحله براي آنكه مطمئن شويد كه 2 فريم كاملا منطبق هستند ( كادر عكس و اجسام در 2 فريم ثابت بوده اند)،از روش زير استفاده نماييد:
حالت Blending لايه 1 را به Difference تغيير دهيد.با اين كار تفاوتهاي دو فريم نشان داده مي شوند.اگر 2 فريم كاملا بر هم منطبق باشند،يك نسخه خاكستري از تصوير اوليه ديده ميشود(تصوير سمت راست پايين) و در غير اينصورت اطراف اجسام هاله ها يا رنگهايي مشاهده خواهيد كرد(تصوير سمت چپ پايين).كه اگر اين عدم تطابق بعلت جابجايي كادر ( ونه حركت موضوع) باشد ميتوان با ابزار Move و كليدهاي مكان نما ، لايه ها را تا حد امكان بر هم منطبق نمود.

حال براي تركيب( Blending) اين 2 عكس روشهاي مختلفي وجود دارد كه در ذيل آنها را توضيح ميدهيم:

روشهاي Digital Blending


1-روش Painted Mask :
اين روش با آنكه يك روش دستي و نسبتا وقت گير است اما امكان كنترل بيشتري بر فرآيند كار را فراهم مي كند .همچنين براي كار با تصاوير اسكن شده نيز كاربرد دارد.

- فرمان Layer>Add Layer Mask>Hide All را اجرا كنيد.با ابزار Paintbrush يك Brush نسبتا بزرگ انتخاب كرده و با آن روي مناطق روشن بكشيد.با اين كار لايه رويي برداشته شده ولايه تاريك زيرين نمايان ميشود.زياد نزديك مناطق تيره نشويد.بعد يك Brush كوچك اتخاب كرده و با بزرگنمايي بيشتر ،مناطق روشن نزديك مرز نواحي تاريك را برداريد.هر جا اشتباه كرديد با History آنرا تصحيح كنيد.
مزيت اين روش امكان كنترل كامل بر مناطقي است كه احتياج به تركيب كردن دارند.
عيب اين روش عدم امكان استفاده از آن در مورد تصاويري است كه مناطق تيره وروشن كوچك و درهم داشته و نميتوان از Paintbrush به خوبي استفاده كرد.

2- روش ماسك لايه
يك ماسك لايه براي تصوير تيره ايجاد نماييد.(با كليك بر آيكون دوم قسمت پايين سمت چپ پالت لايه).يك مربع سفيد در كنار تصوير لايه 1 ايجاد مي شود.

روي لايه Background كليك كنيد و با Ctrl-A كل تصوير را انتخاب نماييد.با Ctrl-C آنرا در Clipboard كپي كنيد.حال دكمه ALT را نگهداشته و روي مربع سفيد ماسك در لايه 1 كليك نماييد.كل تصوير سفيد مي شود.
با Ctrl-V محتويات Clipboard را روي ماسك سفيد Paste نماييد.حالا يك تصوير سياه و سفيد خواهيد ديد.
Filter>Blur>Gaussian Blur را اجرا و مقدار Radius را 40 پيكسل بگذاريد.روي Background كليك نماييد و كار تمام است!
در اين مرحله مي توانيد لايه Background را انتخاب و با تنظيم Curve كمي مناطق تيره را روشنتر نماييد.
در نهايت لايه ها را Flat نماييد.

این بحث ادامه دارد....